III SA/Wa 3354/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz, Sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2012 r. sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji w zakresie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2004 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz A. O. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. określił A. O. ("Skarżący"), prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo [...] zobowiązania podatkowe w podatku akcyzowym za poszczególne okresy rozliczeniowe, tj. miesiące od lutego do maja 2004 r. i od lipca do września 2004 r. oraz za listopad 2004 r., a nadto umorzył postępowanie podatkowe za okresy rozliczeniowe: styczeń, czerwiec, październik i grudzień 2004 r. Pismem z dnia 16 grudnia 2009 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł odwołanie od powyższej decyzji Naczelnika. Dyrektor Izby Celnej w W. pismem z dnia 27 czerwca 2011 r., w trybie art. 169 § 1 w zw. z art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej, wezwał pełnomocnika Skarżącego do usunięcia braku formalnego odwołania, poprzez przedłożenie oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącego przed Dyrektorem Izby Celnej w W., pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] listopada 2009 r. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor wskazał, iż pełnomocnik Skarżącego złożył odwołanie, do którego nie załączył oryginału pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. W związku z powyższym zaistniała konieczność usunięcia braku formalnego odwołania poprzez dołączenie ww. pełnomocnictwa. Zaznaczył, iż wezwanie do usunięcia powyższego braku formalnego zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 4 lipca 2011 r. i od tego dnia rozpoczął bieg ustawowy - 7 dniowy termin do usunięcia braku formalnego. Brak odwołania nie został usunięty. Dyrektor zauważył, że do akt sprawy nie zostało dołączone pełnomocnictwo w formie określonej w art. 137 § 3 Ordynacji. W tej sytuacji konieczne było wezwanie pełnomocnika do złożenia w ustawowym terminie dokumentu pełnomocnictwa udzielonego przez podatnika w formie oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu. Dyrektor dodał, że pełnomocnik Skarżącego jako osoba, która z racji wykonywanego zawodu występuje w charakterze pełnomocnika, powinien zadbać o dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa we właściwej przewidzianej przepisem formie. Podniósł, że pełnomocnictwo musi być udzielone wprost, i nie może być domniemane. Pełnomocnik podatnika jest zobowiązany przedłożyć do akt konkretnej sprawy dokument potwierdzający umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczający jego zakres. W ocenie Organu pełnomocnik Skarżącego, z uwagi na załączenie pełnomocnictwa do innego postępowania podatkowego, co wynika z adnotacji na odwołaniu z dnia 16 grudnia 2009 r. (cyt. "pełnomocnictwo w aktach sprawy, złożone przy zażaleniu z dnia 09 grudnia 2009 r.") uznał wezwanie w zakresie usunięcia braku za bezzasadne i nie zastosował się do wezwania. Dyrektor podkreślił, iż w związku z nieusunięciem wskazanego braku formalnego w ustawowym terminie organ podatkowy zobowiązany jest do wydania postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia, zgodnie z art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej, gdyż przepis ten nie daje podstaw prawnych do rozpatrzenia odwołania w sytuacji, gdy nie został usunięty brak formalny. W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. Skarżący, reprezentowany przez tego samego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Celnej w W. celem rozpatrzenia odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - przepisów art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej wobec błędnego, sprzecznego ze stanem faktycznym ustalenia, że odwołanie z dnia 16 grudnia 2009r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. posiadało braki formalne, a w konsekwencji bezzasadnego wezwania do usunięcia braku formalnego odwołania, podczas gdy w tychże aktach znajduje się przedmiotowe pełnomocnictwo, które zostało załączone do złożonego wcześniej zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w P., w tej samej sprawie; - naruszenia art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej w wyniku nieprawidłowego ustalenia, że do akt przedmiotowej sprawy nie dołączono pełnomocnictwa wykazującego umocowanie do reprezentowania podatnika w przedmiotowej sprawie w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajduje się stosowne pełnomocnictwo. Skarżący wskazał, że do akt przedmiotowej sprawy złożono oryginał pełnomocnictwa udzielonego przez Skarżącego. Zwrócił uwagę, iż Organ odwoławczy miał i ma wiedzę o tym, że stosowne pełnomocnictwo znajduje się w aktach sprawy. Są to jedne i te same akta konkretnej sprawy (oznaczonej tym samym numerem), w której Naczelnik tego samego dnia, tj. [...] listopada 2009 r., wydał zaskarżoną decyzją w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W tych okolicznościach, gdy Organ odwoławczy dysponuje jednymi aktami sprawy - jedną sprawą, w której złożono dwa środki zaskarżenia, nie można mówić o sytuacji, że Organ podatkowy nie jest uprawniony, ani zobowiązany do poszukiwania, czy innym organom, bądź w innym postępowaniu, pełnomocnictwo zostało udzielone. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), kontrola działalności administracji przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania takiego postanowienia. Z kolei stosownie do art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie w całości zasługiwała na uwzględnienie, i to z powodów w niej wskazanych. Jakkolwiek akta podatkowe, którymi Sąd dysponował, nie zawierały - z nieznanego Sądowi powodu - postanowienia o nadaniu decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. rygoru natychmiastowej wykonalności, nie zawierały też zażalenia na to postanowienie ani pełnomocnictwa dołączonego do tego zażalenia, to ze skargi oraz odpowiedzi na skargę wynika niekwestionowany, niesporny fakt, że pełnomocnik Skarżącego załączył do wspomnianego zażalenia wymagane pełnomocnictwo. Jest także poza sporem, jaki prowadziły Strony, że to pełnomocnictwo było sformułowane szeroko, przedmiotowo – dotyczyło "reprezentowania P. A. O. w postępowaniach przed organami celnymi i sądami w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym." (cytat ze str. 4 skargi). Na rozprawie, w trybie art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd przeprowadził zresztą dowód z treści tego pełnomocnictwa, celem ustalenia jego zakresu. W tej sytuacji uznać należało, że spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do interpretacji pierwszego zdania art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej: "Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.". Organ przywołał orzeczenie NSA (I FSK 1843/07), w którym Sąd ten podkreślił konieczność dołączenia pełnomocnictwa do akt konkretnego postępowania. Przydatność tego orzeczenia została przez Skarżącego zakwestionowana. Otóż, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, w zacytowanym przepisie ustanowiony został wymóg przedłożenia pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy administracyjnej rozumianej w sensie materialnym. Tę sprawę tworzy zasadniczy przedmiot postępowania (tu – określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym) wraz ze wszystkim postępowaniami incydentalnymi, wywodzącymi się z tego zasadniczego przedmiotu. Poza nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności można podać, jako tylko przykłady takich postępowań incydentalnych, postępowanie w przedmiocie zawieszenia, postępowanie w sprawie przywrócenia uchybionego terminu, stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, kosztów postępowania. Postanowienia wydane w tych wszystkich przedmiotach wywodzą się ze sprawy głównej, pierwotnej, i w ich ramach pełnomocnik może także korzystać z pełnomocnictwa, o ile z jego treści nie wynika jakieś ograniczenie. W niniejszej sprawie, jak wyżej Sąd wyjaśnił, pełnomocnik przedłożył, przy zażaleniu na postanowienie dotyczące rygoru natychmiastowej wykonalności, szeroko zredagowane pełnomocnictwo do działania w postępowaniach przed m.in. organami celnymi w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Takie zredagowanie pełnomocnictwa nie pozostawiało żadnych wątpliwości, że pełnomocnik może wnieść, w imieniu mocodawcy – Skarżącego – odwołanie od decyzji podatkowej. Ta czynność procesowa była zasadnicza, wynikała z głównego, najważniejszego przedmiotu postępowania, czyli z postępowania dotyczącego decyzji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej, jak słusznie wskazano w skardze, nie miał żadnych podstaw, aby stosować art. 169 § 1 Ordynacji. Nie zmienia tego okoliczność, że postanowienie w przedmiocie rygoru wykonalności jest zaskarżalne zażaleniem, a dalej – może podlegać skardze do sądu administracyjnego. Nie zmienia też tego fakt, że pełnomocnictwo zostało załączone do zażalenia, i to wcześniej, niż wniesiono samo odwołanie. W sensie materialnym postanowienie co do nadania rygoru wywodzi się z jednej, tej samej sprawy podatkowej rozumianej w sensie materialnym. Pełnomocnictwo złożone do takiej sprawy obejmuje wszystkie postępowania incydentalne prowadzone przez organ podatkowy. Techniczny wyraz tej zasady znajdujemy w tym, że wszystkie te rozstrzygnięcia procesowe, tj. decyzja, postanowienia, a także wszystkie dokumenty i dowody postępowania, zawarte są w jednych aktach podatkowych – przynajmniej do czasu wniesienia skargi do sądu administracyjnego, jeśli skarga dotyczy tego rozstrzygnięcia incydentalnego. Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżone postanowienie, pozostawiające bez rozpatrzenia wniesione odwołanie, jako nieznajdujące podstaw faktycznych, jest wadliwe. Dyrektor niezasadnie zastosował art. 169 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej, czym naruszył te przepisy. W dalszym postępowaniu Organ uwzględni ten pogląd Sądu, dlatego – o ile zachodzą konieczne do tego przesłanki – rozpatrzy wniesione odwołanie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Odnośnie do wstrzymania wykonania postanowienia podstawą wyroku był art. 152, zaś odnośnie do kosztów – art. 200 tej ustawy procesowej.