I FZ 363/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 24 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Po 760/12 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 25 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca oraz za listopad i grudzień 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek I. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 25 czerwca 2012 r. Sąd podkreślił, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony. Zatem obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle ustawowych przesłanek. Tymczasem strona, mimo wezwania Sądu nie przedłożyła dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego zmiany i przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jest bezzasadne. Skarżąca we wniosku z dnia 16 maja 2013 r. wykazała swoją złą sytuację zdrowotną, majątkową i osobistą. Z załączonej do akt dokumentacji medycznej wynika, że skarżąca cierpi na rozliczne choroby w tym schorzenia psychiczne oraz narządu ruchu. Z uwagi na schorzenia nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia. Wszelki środki pozyskiwane ze skromnych dochodów musi w pierwszej kolejności przeznaczać na koszty leczenia, zakup najtańszej żywności, wydatków na energię elektryczną, gaz, ogrzewanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Strony, w myśl zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: P.p.s.a. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl jednolicie przyjętej w orzecznictwie sądów administracyjnych interpretacji art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., to wnioskodawca ma podjąć starania w celu, co najmniej uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Zatem w przedmiotowej sprawie to na skarżącej spoczywał obowiązek udowodnienia, że jej sytuacja materialna kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu, nie wystarcza do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu tzw. dokumenty źródłowe. W przedmiotowej sprawie skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika została wezwana do przedłożenia dokumentów obrazujących jej sytuację finansową i rodzinną. Mimo wezwania pełnomocnik nie przedłożył tych dokumentów. Właściwie zatem Sąd I instancji oddalił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uchylanie się bowiem od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy powoduje, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania oświadczeń strony przedstawionych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy za uprawdopodobnione. Reasumując zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.