II GSK 376/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. M. i W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 września 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2191/11 w sprawie ze skargi J. M. i W. M. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz J. M. i W. M. kwotę 1.050 (jeden tysiąc pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego I Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. objętym skargą kasacyjną wyrokiem oddalił skargę J. M. i W. M. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2011 r. w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy. Postępowanie sporne przed Urzędem Patentowym zostało wszczęte wnioskiem z [...] grudnia 2010 r. Z. W. C. M. sp. z o.o. z siedzibą w O. Ś. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy MIŚ o numerze R-83022, do którego uprawnionymi byli skarżący J. M. i W. M. Zaskarżoną decyzją Urząd Patentowy stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] stycznia 2000 r. prawa ochronnego na znak towarowy. W uzasadnieniu decyzji przyjęto, że wnioskodawca miał interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy między innymi z uwagi na zagrażanie prawom podmiotowym wnioskodawcy – jego prawu do firmy w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Uznano, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej: prawo własności przemysłowej) i że w toku postępowania spornego uprawnieni nie wykazali, że znak używali. Przedłożone przez nich, jako dowody fragmenty papieru opakowaniowego, nie pozwalają na stwierdzenie, że uprawnieni wprowadzali do obrotu towary oznaczone znakiem towarowym widniejącym na tych opakowaniach w określonym przedziale czasowym w sposób rzeczywisty. Wobec tego organ uznał, że bezcelowa stała się ocena czy widniejące na opakowaniach oznaczenie może dowodzić używania spornego znaku towarowego w rozumieniu art. 169 ust. 4 pkt 1 ustawy prawo własności przemysłowej. Oddalając skargę Sąd I instancji, za prawidłową uznał ocenę, jakiej dokonał organ stwierdzając, że uprawnieni nie podjęli próby udowodnienia okoliczności rzeczywistego używania spornego znaku towarowego, a złożony przez nich papier opakowaniowy zawierający oznaczenie, które zdaniem uprawnionych jest używane, nie mógł być uznany za dowód rzeczywistego używania znaku towarowego. Trafnie zdaniem Sądu, w tej sytuacji organ odstąpił od oceny używania spornego znaku w rozumieniu art. 169 ust. 4 pkt 1 prawa własności przemysłowej, bowiem kwestia ta nie miała znaczenia w realiach sprawy. Sąd I instancji przyjął ponadto, że w przypadku braku dowodów na używanie znaku towarowego stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy powinno nastąpić w dacie, w której upłynęło pięć lat liczonych od dnia następującego po dniu wydania decyzji udzielającej prawa ochronnego na znak towarowy. W tej sprawie termin pięcioletni biegł od dnia [...] stycznia 1995 r.. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). II Skargą kasacyjną J. M. i W. M. zaskarżyli wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie: I. art. 141 § 4, art. 3 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1269 ze zm.) poprzez: 1. brak skontrolowania prawidłowości ustaleń faktycznych Urzędu Patentowego RP i nie wykonanie obowiązku rzetelnej i rzeczywistej kontroli decyzji; 2. brak wskazania w uzasadnieniu wyroku czy Sąd przyjął stan faktyczny ustalony przez Urząd Patentowy i w jakim zakresie, co pozbawiło Sąd Administracyjny możliwości subsumcji do wzorca ustawowego; 3. rozpoznanie sprawy przez Sąd niezgodnie ze stanem rzeczywistym z uwagi na pominięcie części materiału dowodowego istotnego dla rozpoznania sprawy a w szczególności dokumentacji zawartej w niniejszej sprawie jak również w sprawie [...] Urzędu Patentowego, akt sprawy VI SA/Wa 921/07 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. oraz akt Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II GSK 406/08 z wyrokiem z dnia 17 września 2008 r.; 4. przyjęcie bezkrytycznie oceny stanu sprawy, które Urząd Patentowy dokonał bez wyczerpującego rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego i jego prawidłowej oceny; II. art. 145 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 4 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu rozstrzygnięcia oddalającego skargę – w oparciu tylko o część materiału dowodowego, zaniechania uwzględnienia i oceny dokumentów załączonych do akt sprawy oraz faktów znanych Urzędowi Patentowemu z urzędu w związku z toczącymi się między stronami sporami o unieważnienie znaków ochronnych oraz zaakceptowanie dowolnej oceny materiału – co doprowadziło do wadliwego przyjęcia, że wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy MIŚ o nr 83022 zaś uprawnieni nie używali w sposób rzeczywisty spornego znaku towarowego. Podnosząc te zarzuty skarżący domagali się uchylenia wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W oparciu o przepis art. 182 § 2 p.p.s.a. skarżący zrzekli się przeprowadzenia rozprawy wnosząc o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Pozostałe strony postępowania sądowadministracyjnego nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 i 4 k.p.a. i art. 80 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art.174 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 prawa własności przemysłowej prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek nieużywania zarejestrowania znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba, że istnieją ważne powody jego nieużywania. W myśl natomiast art. 169 ust. 6 prawa własności przemysłowej w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o wygaśnięcie prawa ochronnego, obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego. Z uzasadnienia kontrolowanej decyzji jak i z pisemnych motywów wyroku wynika wprost, że stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku towarowego nastąpiło z uwagi na niewykazanie przez uprawnionych używania znaku towarowego jak i nie wskazanie ważnych powodów nieużywania znaku. Nie budzi przy tym wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego to, że uprawnieni w postępowaniu o wygaśnięcie prawa do znaku towarowego inicjatywę dowodową ograniczyli do przedłożenia papieru pakunkowego zawierającego oznaczenia, który w ich ocenie miał wykazywać rzeczywiste używanie znaku. Co do zasady, trafne jest twierdzenie i Sądu i organu, że dowód taki nie pozwala na stwierdzenie, że uprawnieni wprowadzali do obrotu towary oznaczone znakiem towarowym widniejącym na papierze pakunkowym w określonym przedziale czasowym w sposób rzeczywisty. Jednakże uszło uwadze Sądu I instancji, przy ocenie legalności kontrolowanej decyzji, że w aktach sprawy jest cały szereg innych dowodów zgromadzonych w toku postępowania w przedmiocie unieważnienia prawa na sporny znak towarowy, a mogących mieć znaczenie dla ustalenia używania znaku towarowego lub istnienia ważnej przyczyny jego nieużywania. Postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy toczy się między tymi samymi stronami od wielu lat, a w dacie wydania decyzji stwierdzające wygaśnięcie prawa do znaku towarowego nie zostało jeszcze zakończone. Kolejna decyzja Urzędu Patentowego o unieważnieniu prawa ochronnego zastała uchylona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 kwietnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2258/08. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano m.in. na konieczność ustalenia zakresu działania uprawnionego z rejestracji znaku. Wskazać także należy, że pierwsza decyzja o unieważnieniu prawa ochronnego została wydana w dniu [...] maja 2001 r., a w jej uzasadnieniu podkreślono, że ustalenia zawarte w wyroku Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 8 września 1998 r. są dla organu wiążące. Z treści art. 77 § 4 k.p.a. wynika, że fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego faktami, o których mowa w zacytowanym przepisie są fakty ustalone przez organ w innym postępowaniu. W doktrynie postępowania cywilnego przyjmuje się, że: "z reguły fakty te pozostają w związku z dokonywanymi przez organ czynnościami w innych sprawach zawisłych w sądzie, i to nie tylko sprawach cywilnych, ale i karnych. Sąd może np. z innej już sprawy wiedzieć, że stronie odebrano zwolnienie od kosztów sądowych lub znać stan hipoteczny jej nieruchomości" (J. Jodłowski, Z. Resich, Postępowanie cywilne, 1996, s. 325). Tożsamą zasadę, określoną w art. 77 § 4 zdanie pierwsze in fine, należy przyjąć w odniesieniu do konstrukcji faktów znanych organowi z urzędu. Przypomnieć, zatem należy, że w postępowaniu w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy ustalono, że inicjator postępowania w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego (jak również unieważnienia prawa) Z. W. C. "M." w dniu [...] czerwca 1997 r. wystąpił do sądu powszechnego z pozwem przeciwko uprawnionym o wydanie zakazu używania znaku towarowego "Miś". Sąd Wojewódzki w Ł. wyrokiem z dnia 8 września 1998 r. sygn. akt X GC 459/97 zakazał uprawnionym posługiwania się oznaczeniem "Miś" w działalności gospodarczej. W objętym skargą kasacyjną wyroku Sąd I instancji opisując przebieg postępowania powołuje wyrok zakazujący uprawnionym posługiwanie się oznaczeniem "Miś". Odpis tego wyroku znajduje się w aktach sprawy i co oczywiste znany był zarówno organowi jak i stronom postępowania spornego w obydwu sprawach – o unieważnienie prawa i o wygaśnięcie prawa do znaku. Stwierdzając, że uprawnieni w okresie od [...] stycznia 1995 r. do dnia [...] stycznia 2000 r. nie używali znaku towarowego "Miś" organ pominął wnioski płynące z zapadłego przed sądem powszechnym orzeczenia. Pominął, przy dokonaniu oceny, o której mowa w art. 80 k.p.a., to, że przynajmniej w dacie wystąpienia z powództwem uprawnieni wprowadzali do obrotu towary z oznaczeniem "Miś". Nadto z treści wniosku z dnia [...] października 1998 r. Z. C. "M." o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego "Miś " nr R- 83022 (a zatem tego, którego dotyczy decyzja o wygaśnięciu) wynika, że wnioskodawca "w 1997 r. stwierdził istnienie na rynku znaku towarowego" Miś, służącego do oznaczenia wyrobów cukierniczych i fakt jego rejestracji. Skoro w 1997 r. "istniał na rynku znak towarowy "Miś" to niezrozumiałym jest przyjęcie, że znak ten od dnia następującego po rejestracji do dnia [...] stycznia 2000 r. w ciągu nieprzerwanego okresu 5 lat był nieużywany w sposób rzeczywisty. Jak już wskazano w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku towarowego uprawnieni nie powołali wyżej wskazanych faktów, nie mniej jednak z treści art. 169 ust. 6 prawa własności przemysłowej nie sposób wyprowadzić wniosku, że zaniechanie powołania się przez uprawnionego na fakty znane organowi z urzędu dotyczące używania znaku towarowego lub istnienie ważnych powodów jego nieużywania jest równoznaczne z niewykazania istnienia tych faktów przez uprawnionego. Wniosek taki pozostawałby, bowiem w sprzeczności z art.77 § 4 k.p.a.. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie dostrzegając wskazanych naruszeń przepisów postępowania Sąd I instancji naruszył art.145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieusprawiedliwiony jest natomiast pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu określonym w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Inaczej mówiąc, zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności, gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w powyższym przepisie. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju uchybienie nie występuje, a powołane w omawianym zarzucie przepisy nie mogą stanowić skutecznej podstawy do kwestionowania prawidłowości wykonania "obowiązku rzetelnej i rzeczywistej kontroli decyzji" czy też "pominięcia części materiału dowodowego". W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 182 § p.p.s.a i art. 203 pkt 1 p.p.s.a w związku z art.205 § 2 p.p.s.a. i w związku z § 18 ust.1 pkt 2 lit b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 163, poz. 1348 ze zm.) orzekł jak w sentencji.