II GSK 130/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-04-11
Skład orzekający: Hanna Kamińska, Henryk Wach, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w całości, naruszył zasady postępowania administracyjnego i czy wniosek o przyznanie płatności obszarowych powinien uwzględniać zwierzęta posiadane przez zmarłego małżonka rolnika bez jego pisemnej zgody?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zastosował się do wykładni prawa dokonanej przez NSA w poprzednim postępowaniu. Sąd podkreślił, że w przypadku śmierci małżonka rolnika, który był posiadaczem zwierząt, nie jest wymagana jego pisemna zgoda na uwzględnienie tych zwierząt przy przyznawaniu płatności obszarowych, co wynika z przepisów prawa i ustaleń faktycznych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania I. L. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) za rok 2009. Organ pierwszej instancji przyznał płatności obszarowe, ale odmówił przyznania płatności zwierzęcej z powodu braku zarejestrowanych zwierząt przez skarżącą. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości, wskazując na brak pisemnej zgody zmarłego małżonka skarżącej na uwzględnienie zwierząt posiadanych przez niego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego, a następnie po ponownym rozpoznaniu sprawy, również uchylił decyzję organu odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu, WSA uchylił decyzję organu odwoławczego, co skutkowało skargą kasacyjną Dyrektora ARiMR.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Anna Wojtowicz-Hess po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 25 września 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 692/12 w sprawie ze skargi I. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z 25 września 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 692/12, po rozpoznaniu skargi I. L. (dalej: skarżąca) uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. przyznał I. L. na rok 2009 jednolitą płatność obszarową i uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca). W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż powierzchnia działek rolnych stwierdzona w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej dla jednolitej płatności obszarowej wyniosła 10,96 ha, przy deklaracji 11,10 ha, natomiast dla uzupełniającej płatności obszarowej - 5,68 ha, przy deklaracji 5,70 ha. Powierzchnia została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej. Odmowa przyznania płatności zwierzęcej uzasadniona była nieposiadaniem zarejestrowanych przez skarżącą zwierząt w okresie referencyjnym.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia [...] października 2010 r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniósł, że płatność zwierzęca przysługuje rolnikowi, jeżeli rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych. Z systemu informatycznego wynikało, że zgłoszenie siedziby stada nastąpiło w dniu 28 maja 2007 roku. I. L. podała, że jej małżonek zmarł w roku 2007. W odniesieniu do tej kwestii organ wskazał, że aby móc zaliczyć zwierzęta posiadane przez małżonka rolnika, który otrzymywał uprzednio płatność zwierzęcą, wymagana była na podstawie § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326, dalej: rozporządzenie z 9 marca 2009 r.), jego pisemna zgoda. W rozpatrywanej sprawie nie było możliwe uzyskanie pisemnej zgody współmałżonka. Organ zauważył przy tym, że od dnia 15 marca 2010 roku obowiązuje przepis § 12a powyższego rozporządzenia, który stanowi, że zgoda współmałżonka nie jest wymagana, jeżeli osoba, która była małżonkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej nie żyje. Z uwagi jednak na treść art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 36 poz. 197, dalej: ustawa o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), do postępowań wszczętych, a niezakończonych decyzją ostateczną zastosowanie mają przepisy dotychczasowe, a co za tym idzie także przepisy wykonawcze w brzmieniu dotychczasowym.
Wyrokiem z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 1433/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 833/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiego Sądowi Administracyjnemu w Ł. do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przyjmując, że decyzja organu I instancji została zaskarżona tylko w części obejmującej odmowę przyznania płatności zwierzęcej Sąd I instancji wywiódł, "iż zaskarżona decyzja w sposób istotny narusza przepisy postępowania, albowiem uchyla rozstrzygnięcie organu I instancji w całości, zatem również w niezaskarżonej przez stronę części", po czym jako naruszony wskazał przepis art. 138 § 2 k.p.a. Wcześniej jednak uznał, że skoro decyzja organu I instancji, w części w której nie została zaskarżona, stała się ostateczna, to jej weryfikacja w toku postępowania odwoławczego narusza zasadę trwałości decyzji. Tak przeprowadzony, niezwykle lakoniczny i oparty na sprzecznych założeniach wywód prawny nie pozwalał na jednoznaczne ustalenie przesłanek, jakimi kierował się Sąd I instancji przyjmując, iż zachodzą podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., a wada ta uniemożliwia kontrolę instancyjną wyroku w zakresie obejmującym oparcie go na powołanym przepisie.
Naczelny Sad Administracyjny podkreślił także, że w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art.174 pkt 1 p.p.s.a w dwóch zarzutach skargi kasacyjnej jej autor wykazywał, iż nieuprawniony był pogląd Sądu I instancji, że przepis § 12 a rozporządzenia z 9 marca 2009 r. miał w tej sprawie zastosowanie. Przytoczony przepis został dodany przez § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 39, poz. 217, dalej: rozporządzenie zmieniające). Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu Sądu I instancji, iż wniosek przeciwny można wyprowadzić z treści art. 6 ustawy o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który w ocenie tegoż Sądu "wprost przewiduje możliwość nowelizacji rozporządzeń wykonawczych, wydanych m.in. na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 lit a bez jakichkolwiek ograniczeń czasowych, co do poszczególnych kampanii".
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że do płatności za 2009 r. nie może mieć zastosowanie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w brzmieniu nadanym mu § 1 rozporządzenia zmieniającego z dnia 11 marca 2010 r. Wniosek przeciwny wynika bowiem wprost z art. 86 rozporządzenia Komisji nr 1122/09 i można go wyprowadzić z art. 4 ustawy o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dalej wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. w ogóle nie rozważył, czy dość oczywistego zwolnienia przez normodawcę z obowiązku uzyskania zgody, jeżeli osoba, która była małżonkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej, nie żyje, nie można wyprowadzić z przepisów dotychczas obowiązujących i z faktów ustalonych w toku postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. rozpoznając ponownie skargę I. L. wyrokiem z 25 września 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 692/12, uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych. W uzasadnieniu wskazano, iż przy ponownym rozpoznaniu danej sprawy Sąd związany był wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji (jak to wynika z jej uzasadnienia) stanowił m.in. § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rozwoju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczególnych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. nr 40, poz. 326). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, że skarżąca spełniała warunki określone w § 6 ust. 1 rozporządzenia z 9 marca 2009 r. Sąd I instancji wskazał, że organ odwoławczy będzie zobowiązany do uwzględnienia poglądu Sądu, co do konieczności przedłożenia "zgody" nieżyjącego małżonka, tzn. wyjaśnienia prawa własności skarżącej do gospodarstwa rolnego jak i tych okoliczności, które były powodem uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd organu, że takie sformułowanie decyzji organu pierwszej instancji wynikające z przepisów prawa uniemożliwiło uchylenie tej decyzji jedynie w części.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c i lit. b oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.) poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku z naruszeniem przez Sąd dyrektyw wynikających z wyżej powołanego przepisu art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. poprzez po pierwsze nieustalenie stanu faktycznego sprawy, a nadto poprzez niewyjaśnienie przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz niewskazania, w jakich działaniach organu Sąd upatruje naruszenia przepisów stanowiącego podstawę do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit. a, lit. b i lit. c oraz niewskazania ostatecznie z uwagi na sprzeczność uzasadnienia zaskarżonego wyroku podstawy prawnej uchylenia zaskarżonego orzeczenia, co ma istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, albowiem utrudnia ocenę legalności zaskarżonego orzeczenia, a nadto gdyby Sąd przeprowadził wywód prawny w powyższym zakresie oraz prawidłowo ustalił okoliczności faktyczne, rozstrzygnięcie byłoby odmienne;
2. naruszenie prawa materialnego tj.:
- § 6 ust. 1 w zw. z § 12, 5 § ust. 1 i 5 § ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 39, poz. 217), poprzez ich błędną wykładnię i w rezultacie błędne przyjęcie, iż wnioskodawczyni (strona) spełnia warunki do przyznania płatności uzupełniającej, mimo, iż zwierzęta wskazane w § 12 ust. 1 rozporządzenia były wpisane i zostały zgłoszone do rejestru przez małżonka wnioskodawczyni a wnioskodawczyni nie przedstawiła zgody tegoż małżonka, a warunkiem przyznania płatności w wyżej opisanej, sytuacji było właśnie przedłożenie zgody małżonka;
- § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 3 poz. 217) w zw. z art. 18 ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 4, i art. 7 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 25 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051), zwanej dalej "ustawą o płatnościach bezpośrednich", oraz § 5 ust. 1, ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 269 z późn. zm.) poprzez ich błędne niezastosowanie przez Sąd i w rezultacie błędne przyjęcie, iż w sprawie dopuszczalne jest badanie, czy strona mogła uwzględnić zwierzęta posiadane przez małżonka, co wynikało z rejestru, bądź też, iż sama je posiadała, mimo iż warunkiem uwzględnienia zwierząt jest nie tylko ich posiadanie przez wnioskodawcę we wskazanym w rozporządzeniu okresie referencyjnym, ale także to, iż fakt ten musi wynikać z rejestrów, bądź też możliwe jest uwzględnienie zwierząt, gdy zgłoszony jest przez wnioskodawcę we wniosku o przyznanie płatności wniosek (żądanie) o uwzględnienie zwierząt posiadanych przez małżonka wnioskodawcy po warunkiem spełnienia dodatkowych warunków tj. aby posiadanie przez małżonka wnioskodawcy zwierząt wynikało z rejestrów, oraz aby małżonek wyraził pisemna zgodę na uwzględnienie tychże zwierząt przez wnioskodawcę.
Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w którym podtrzymano dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei art. 183 tej ustawy stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. opiera się na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a.
Za podstawę wyroku z 25 września 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 692/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. będąc związany z mocy art. 190 p.p.s.a. wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 833/11 nie przyjął ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez organy administracji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił następującą wykładnię prawa: Do płatności za 2009 r. nie może mieć zastosowanie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w brzmieniu nadanym mu § 1 rozporządzenia zmieniającego z dnia 11 marca 2010 r. Wniosek przeciwny wynika bowiem wprost z zacytowanego art. 86 rozporządzenia Komisji nr 1122/09 i można go wyprowadzić z art. 4 ustawy o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwiony zarzut naruszenia § 12 a rozporządzenia z 9 marca 2009 r. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że przepis ten miał w sprawie zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto: przyjęcie przez Sąd I instancji, że przepis §12 b rozporządzenia z 9 marca 2009 r. miał w sprawie zastosowanie, spowodowało zaniechanie dokonania kontroli rozstrzygnięcia o odmowie przyznania płatności na gruncie przepisów mających w sprawie zastosowanie i ich wykładni dokonanej w wielu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. w ogóle nie rozważył, czy dość oczywistego zwolnienia przez normodawcę z obowiązku uzyskania zgody, jeżeli osoba, która była małżonkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej, nie żyje, nie można wyprowadzić z przepisów dotychczas obowiązujących i z faktów ustalonych w toku postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. uwzględniając skargę w trybie art. 153 p.p.s.a. przedstawił następującą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wiążące w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia:
"Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji zdaje się wynikać, że skarżąca spełniała warunki określone w § 6 ust. 1 rozporządzenia z 9 marca 2009 r. Organ podkreślał, że małżonek skarżącej nie żyje, a zatem nie może wyrazić zgody, a zatem nie można uwzględnić zarejestrowanych zwierząt posiadanych przez małżonka producenta rolnego. "W konsekwencji płatności dla wnioskodawcy z roku 2009 nie przysługuje". Dokonana przez organy w taki sposób wykładnia wskazanych przepisów jest wyrazem skrajnego rygoryzmu i formalizmu. Wymaganie od skarżącej przedłożenia oświadczenia nieżyjącego małżonka stanowi wykładnię rozszerzającą wskazanych powyżej przepisów. Jest to bowiem warunek, którego skarżąca z oczywistych względów spełnić nie może. Ze stanu faktycznego zdaje się wynikać, że skarżąca jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. Po śmierci małżonka jest chyba jedynym właścicielem i posiadaczem gospodarstwa rolnego. W takiej sytuacji czynnikiem przesądzającym uzależnienie przyznania skarżącej wnioskowanych dopłat jest spełnienie czynników określonych w § 6 ust. 1 rozporządzenia z 9 marca 2009 r. Odnieść się należy również do faktu, że skarga dotyczy decyzji organu odwoławczego uchylającej decyzję organu pierwszej instancji przy czym uwzględnione są zarzuty strony. Decyzja administracyjna obejmuje zarówno rozstrzygnięcie jak i uzasadnienie. Skarga, w której skarżący kwestionuje rozstrzygnięcie lub uzasadnienie jest skargą na decyzję. Tak więc, jeżeli skarżąca podnosi w skardze zarzuty dotyczące uzasadnienia, to jest to skarga na decyzję albowiem na skutek skargi sąd rozpoznaje sprawę, której przedmiotem jest ocena decyzji pod względem zgodności z prawem, a nie tylko jej fragmentu obejmującego uzasadnienie. Jeżeli zatem strona skarżąca nie kwestionuje rozstrzygnięcia, które nie jest sprzeczne z uzasadnieniem decyzji, a jedynie podnosi zarzuty dotyczące wadliwości prawnych uzasadnienia, to sąd nie może oceniać tylko zarzutów, ponieważ nie jest dopuszczalne uchylenie decyzji tylko co do uzasadnienia. W takiej sytuacji obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie oceny zarzutów dotyczących uzasadnienia, a w razie ich podzielenia, konsekwencją takiego stanowiska może być uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji. Co nie oznacza, że w niektórych przypadkach sąd administracyjny w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę może wyrazić ocenę prawną, która będzie odnosić się do wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego organ odwoławczy będzie zobowiązany do uwzględnienia poglądu Sądu, co do konieczności przedłożenia "zgody" nieżyjącego małżonka, tzn. wyjaśnienia prawa własności skarżącej do gospodarstwa rolnego jak i tych okoliczności, które były powodem uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji."
Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe, nie obejmuje natomiast ocen dotyczących stanu faktycznego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2004, s. 268). Wykładnia prawa dokonana przez NSA nie może wykraczać poza zakres kognicji i orzekania, wyznaczony zasadą związania granicami skargi kasacyjnej. Jednocześnie przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, LEX nr 238489). Związanie wykładnią prawa ma na celu zapewnienie jednolitości orzecznictwa. Wydanie wyroku przez WSA z pominięciem wykładni dokonanej w sprawie przez NSA przy sformułowaniu takiego zarzutu w skardze kasacyjnej prowadzi do jej uwzględnienia.
Przystępując do oceny podniesionych zarzutów należy wskazać, że zgodnie z art. 190 zdanie drugie p.p.s.a, nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oparcie skargi kasacyjnej wbrew temu zakazowi na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa, ustaloną w tej sprawie przez NSA zawsze powoduje oddalenie skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. przy ponownym rozpoznaniu sprawy związany był wykładnią przepisów dotyczącą zwolnienia z obowiązku uzyskania zgody, jeżeli osoba, która była małżonkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej nie żyje. Tymczasem skarga kasacyjna od zaskarżonego wyroku opiera się na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, którą uwzględnił Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiając ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania.
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjnych oddalił skargę kasacyjną na mocy art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło