II SA/Sz 620/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi redakcji dziennika [...] na czynność Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w przedmiocie udzielenia informacji prasowej p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę, II. zwrócić skarżącej redakcji dziennika [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem uiszczonego wpisu. Redakcja dziennika "[..] " ([...] ) z siedzibą w [..] , na podstawie art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. z 1984 r., Nr 5 poz. 24 ze zm. ) w dniu [...] r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego bezczynność Zarządu Okręgowego Polskiego Związku [..]([...] ) w przedmiocie udzielenia informacji prasowej zażądanej wnioskiem z dnia [...] r. Skarga została podpisana przez P. G. – Redaktora Naczelnego Dziennika. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe poprzez bezczynność Z. i na podstawie art. 146 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wniosła o nakazanie Z. w [...] udzielenia informacji w następujących sprawach: 1) delegacji służbowych każdego z członków Z. w [...] oraz Prezesa w latach [...] , z wyszczególnieniem: -imienia i nazwiska delegowanego; -dat i godzin przebywania na danej delegacji; -miejsca do jakiego się udawał i w jakim celu na danej delegacji; -jakie z danej delegacji otrzymał należności pieniężne, w tym z jakich tytułów. 2) rekompensat z tytułu ponoszonych kosztów związanych z pełnioną funkcją przez sędziów i rzeczników dyscyplinarnych w latach[...] , z wyszczególnieniem: - imienia i nazwiska otrzymującego rekompensatę; -sygnatury akt lub innego tytułu danej rekompensaty; -dat i godzin, za jakie wypłacono daną rekompensatę; -wysokości otrzymanej należności pieniężnej danej rekompensaty. 3) wysokości wypłaconych sumarycznie należności pieniężnych z delegacji służbowych pracowników Z. nie będących członkami organów [...] w latach[...] , z wyszczególnieniem: -imion i nazwisk osób delegowanych w każdym roku; -sumarycznych kosztów zakwaterowania na tych delegacjach; -sumarycznych kosztów przejazdu na tych delegacjach. 4) wysokości sumarycznych kosztów zwracanych członkom Okręgowej Rady [..] z tytułu uczestnictwa w posiedzeniach [...] w latach[...] . Ponadto strona skarżąca wniosła o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podała, że w dniu [...] r. S. P., działając z upoważnienia Redaktora Naczelnego Dziennika "[..] ", wystąpił w dniu [...] r. z wnioskiem do Z. w [...] o udzielenie ww. informacji prasowej. Wobec braku odpowiedzi, strona skarżąca na podstawie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia [...] r., wniosła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (nadane przesyłką poleconą oraz pocztą elektroniczną). Skarżąca podkreśliła, że zarówno wniosek o udzielenie informacji prasowej z dnia [...] r., jak i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] r. pozostały bez odpowiedzi. Bezczynność Z. w [...] w przedmiocie udzielenia informacji prasowej jest niezgodna art. 4 ust. 1 Prawa prasowego, w świetle którego Polski Związek [..] obowiązany jest do udzielania prasie informacji o swojej działalności, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów informacja taka nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. Podstawą prawną tajemnicy, o której mowa w art. 4 ust. 1 powołanej ustawy, uzasadniającej odmowę udzielenia informacji prasowej, mogą być jednak tylko i wyłącznie przepisy rangi ustawowej. W odpowiedzi na skargę Z. wniósł o odrzucenie skargi, a w przypadku braku podstaw do odrzucenia – o oddalenie przedmiotowej skargi. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w treści skargi Zarząd wyjaśnił, że zapytanie w trybie Prawa prasowego, datowane na dzień [...] r., doręczone zostało mu w dniu [...] r. Z tą też datą, zdaniem organu, zaczął biec termin na udzielenie odpowiedzi, który co do zasady wynosi miesiąc (art. 35 K.p.a.). Organ podał dalej, że ww. zapytanie przesłane zostało przez S. P., nie podającego się jako przedstawiciela prasy, lecz powołującego się na upoważnienie redaktora naczelnego - nie załączając go przy tym do zapytania. Nie załączono również kserokopii legitymacji dziennikarskiej lub jakiejkolwiek wiarygodnej przesłanki uwiarygadniającej S. P. jako przedstawiciela prasy. W trakcie "załatwiania" ww. pisma do Z. wpłynęło kolejne pismo zatytułowane "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa". Zarząd zaznaczył, że w trybie zapytań prawa prasowego nie jest znany tryb wzywania do usunięcia naruszenia prawa, z czego w opinii organu doskonale zdaje sobie sprawę Redaktor Naczelny Dziennika "[..] ", bowiem w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, w sprawie pomiędzy Zarządem Głównym, a Dziennikiem "[..] " Sąd w postanowieniu o odrzuceniu skargi, wyraźnie ten fakt podkreślił. Z uwagi na powyższe organ uznał przytoczone powyżej pismo jako zapytanie w trybie Prawa prasowego, gdyż z łatwością można było ustalić, że P.G. jest Redaktorem Naczelnym Dziennika "[..] ". Z. podkreślił, że żądanych informacji w trybie prawa prasowego udzielił stronie skarżącej w dniu [...] r.(nadając odpowiedź przesyłką poleconą), a ponadto odpowiedź ta została wysłana zarówno z zachowaniem terminu miesiąca od dnia pierwszego zapytania, jak i w terminie od pisma datowanego na dzień [...] r. W opinii Zarządu, redaktor P. G. błędnie podniósł, że [...] obowiązany był w ciągu 3 dni od dnia złożenia zapytania udzielić odpowiedzi. Z. terminowo udzielił odpowiedzi na zadane pytania. Dopiero zatem z momentem otrzymania odpowiedzi Redaktor Naczelny może żądać doręczenia (w formie pisemnej) odmowy udzielenia odpowiedzi na konkretne, sprecyzowane pytania. Wtedy też Z. obowiązanym będzie udzielić pisemnej odmowy. Odmowę lub niezachowanie wymogów przewidzianej dla odmowy, można zaskarżyć do sądu administracyjnego w terminie 30 dni. Jednakże w niniejszej sprawie Redaktor Naczelny nie wnosił o pisemną odmowę udzielenia informacji. Jego pisma, datowanego na dzień [...] r., nie można bowiem traktować jako wniosku o pisemne udzielenie odmowy udzielenia informacji w formie pisemne, gdyż nie zawiera żądania o sporządzenie i doręczenie redakcji w formie pisemnej odmowy udzielenia informacji na wyszczególnione pytania, a nawet, przyjmując, że spełniono przytoczoną powyżej przesłankę, to wówczas wniosek byłby "przedwczesny", gdyż organ ma miesiąc na załatwienie sprawy. Po upływie miesiąca można dopiero mówić o bezczynności organu. Reasumując organ wskazał, że jeśli strona skarżąca uważa, iż na jakieś pytanie nie uzyskała odpowiedzi, może zwrócić się do Z. o udzielenie na piśmie odmowy odpowiedzi, o której mowa w art. 4 pkt 3 Prawa prasowego, ze spełnieniem wszystkich jej wymogów. Dopiero po uzyskaniu stosownej odmowy otworzy się termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Jednocześnie, w przypadkach określonych w art. 58 ww. ustawy Sąd ma obowiązek skargę odrzucić. Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 ustawy 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm.), przedsiębiorcy i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku są obowiązane do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. W świetle powyższego przepisu bezspornym zatem jest, że żądana we wniosku dziennikarza S. P. z dziennika "[..] " informacja dotycząca delegacji służbowych każdego z członków Z. w [...] oraz Prezesa [...] w latach[...] , rekompensat z tytułu ponoszonych kosztów związanych z ponoszoną funkcją przez sędziów i rzeczników dyscyplinarnych w latach[...] , wysokości wypłaconej sumarycznie należności pieniężnych z delegacji służbowych pracowników Z., nie będących członkami [...] . w latach [...] oraz wysokości sumarycznych kosztów zwracanych członkom Okręgowej Rady [..] z tytułu uczestnictwa w posiedzeniach [...] w latach[...] , jest informacją prasową. Zauważyć należy, że postępowanie w sprawie uzyskania informacji prasowej ma szczególny charakter jeśli chodzi o terminy jej udzielenia. W myśl art. 4 ust. 3 ustawy Prawo prasowe, o ile podmiot zobowiązany do udzielenia informacji prasowej odmówi jej udzielenia, to na żądanie redaktora naczelnego ma obowiązek doręczenia odmowy, zgodnie z wymogami określonymi w tym przepisie, zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni. W kontekście powołanego wyżej przepisu należałoby zwrócić uwagę na dwie zasadnicze kwestie wiążące się zarówno z wniesioną skargą jak i stosowaniem art. 4 ust. 3 przez prasę oraz podmioty obowiązane do udzielenia informacji prasowej. Pierwsza kwestia dotyczy terminu udzielenia informacji prasowej po wystąpieniu przez prasę z żądaniem udzielenia informacji, a co za tym idzie terminu, w którym redaktor naczelny może żądać odmowy w formie pisemnej zgodnie z art. 4 ust. 1. Lektura przepisów ustawy Prawo prasowe jednoznacznie wskazuje, że ustawodawca nie określił terminu udzielenia informacji prasowej przez podmioty obowiązane do jej udzielenia. Zdaniem Sądu, należy przyjąć, że informacja ta powinna zostać udzielona w rozsądnym terminie, umożliwiającym prasie działanie możliwie szybkie, zgodnie z przepisami Konstytucji RP, jaki i ustawy Prawo prasowe (art. 1 ustawy). Na tle powyższych rozważań powstaje problem wyjaśnienia ewentualnej bezczynności podmiotu obowiązanego do udzielenia informacji prasie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2001 r. II SAB 254/01 stwierdził, że zważywszy na istotę bezczynności organu, polegającą na braku reakcji procesowej na żądanie strony postępowania oraz cel skargi na bezczynność polegający na uzyskaniu wyroku sądu administracyjnego zobowiązującego organ do wydania stosownego aktu należy przyjąć, że w sprawach prasowych taka bezczynność nie istnieje lecz oznacza odmowę udzielenia informacji w rozumieniu art. 4 ustawy Prawo prasowe ( opubl. http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się zatem do żądania skargi stwierdzenia bezczynności Z. stwierdzić należy, że skoro ustawa nie przewiduje terminu udzielenia informacji prasowej, to trudno jest mówić o bezczynności organu. W tej sytuacji brak informacji należało ocenić jako odmowę udzielenia informacji prasowej, co umożliwiało wdrożenie postępowania określonego w art. 4 ust. 3 i 4 Prawa prasowego. Tymczasem skarżący zamiast podjąć działania we wskazanym wyżej trybie, wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, a następnie ze skargą do sądu administracyjnego. Takiego trybu postępowania na gruncie przepisów ustawy Prawo prasowe ustawodawca nie przewidział. Zauważyć należy, że przepis art. 3a powołanej ustawy stanowi o prawie dostępu prasy do informacji publicznej na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia [...] r. o dostępie do informacji publicznej. Zarówno w przepisach ustawy Prawo prasowe, jak i ustawy o dostępie do informacji publicznej, ustawodawca położył szczególny nacisk na szybkość, prostotę i odformalizowanie postępowania w kwestii udzielania żądanej informacji. W związku z tym, m.in. skarga na bezczynność organu w przedmiocie udzielenie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia w drodze administracyjnej. Uzasadnienia tej tezy należy upatrywać w tym, że Kodeks postępowania administracyjnego nie ma zastosowania do udostępnienia informacji publicznej, ponieważ ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera odesłanie do stosowania tegoż Kodeksu jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udzielenia informacji. (art. 16 ustawy). Sąd wskazuje nadto, że do postępowania w sprawie udzielania informacji prasowej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania, albowiem żaden z przepisów ustawy Prawo prasowe nie odsyła do stosowania K.p.a. Nie może być zatem również mowy o stosowaniu miesięcznego terminu- jak to przyjął Z., do załatwienia sprawy, tj udzielenia informacji prasowej w zakresie żądanym przez skarżącą. Odnosząc rozważania w kwestii wezwania do usunięcia naruszenia prawa do przepisów Prawa prasowego, stwierdzić należy, że skoro nie istnieje w sprawach prasowych bezczynność, lecz jedynie odmowa udzielenia informacji prasowej, to oczywiste jest, że odmowa ta nie ma charakteru decyzji administracyjnej. Tym samym wniesienie skargi na odmowę udzielenia informacji prasowej nie jest obwarowane uprzednim, co już wyżej zasygnalizowano, wniesieniem środka zaskarżenia, czy też wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Dodać również należy, że jeśli ustawodawca uzależnia zaskarżenie bezczynności od wniesienia powyższych środków, to czyni to w sposób wyraźny. Analiza przepisów ustawy Prawo prasowe, jak i ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazuje, że zarówno w odniesieniu do bezczynności dotyczącej wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jak i w przypadku odmowy udzielenia informacji prasowej, brak jest regulacji w tym zakresie ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 publ. http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już wyżej Sąd podkreślał, postępowanie w sprawie uzyskania informacji prasowej ma szczególny charakter, a jeśli chodzi o terminy jej udzielenia, jest nawet bardziej rygorystyczne, aniżeli w przedmiocie udostępniania informacji publicznej. I tak, według art. 4 ust. 3 ustawy Prawo prasowe, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej w terminie trzech dni. Zatem hipotetyczna autorewizja organu po ewentualnym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, kłóciłaby się z wykładnią celowościową ustawy i intencją ustawodawcy co do powinności stosunkowo szybkiego udzielenia informacji prasowej. Stwierdzić zatem należy, że w odniesieniu do postępowania w sprawie udzielenia informacji prasowej , nie ma zastosowania przepis art. 53 § 2 in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oceniając całokształt czynności podejmowanych przez redakcję dziennika "[..] " Sąd doszedł do przekonania, ze skarżąca domagając się udzielenia informacji prasowej pominęła całkowicie tryb umożliwiający skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego. W sytuacji braku reakcji Zarządu Okręgowego Polskiego Związku [..] w [..] na pismo z dnia [...] r., nie zażądała bowiem pisemnej odmowy udzielenia informacji, która po upływie 3- dniowego terminu określonego w art. 4 ust. 3 Prawa prasowego otwierała możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na odmowę udzielenia informacji lub niezachowanie wymogów odmowy określonych w tym przepisie. Skoro redakcja dziennika "[..] " nie wyczerpała trybu poprzedzającego wniesienie skargi , to wniesioną skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w związku z art. 4 ust. 4 ustawy Prawo prasowe, należało odrzucić. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.