IV SA/Wa 1017/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. sprawy ze skargi [...] Parku Narodowego na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego [...] Parku Narodowego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. orzekł, że zespół dworsko - parkowy w K., obejmujący działki o numerach: [...],[...],[...]o łącznej powierzchni [...]ha, wchodzący w skład majątku ziemskiego "K. ", gm. [...], stanowiącego byłą własność M.Z., nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2011 r. wnieśli [...] Park Narodowy i Starosta W. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. po-rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez [...] Park Narodowy od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r., orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że [...] Parkowi Narodowemu, który ma swoją siedzibę w zespole pałacowo-parkowym w K. oraz sprawuje nad nim trwały zarząd, doręczono zaskarżoną decyzję Wojewody [...], od której wniósł on odwołanie. Oceny wymaga jednak interes prawny [...]Parku Narodowego do skutecznego złożenia środka odwoławczego. Minister wyjaśnił, że zespół pałacowo-parkowy w K. objęty niniejszym postępowaniem stanowi własność Skarbu Państwa oraz znajduje się w trwałym zarządzie [...] Parku Narodowego. Sposób reprezentowania Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami określają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.). Na podstawie przede wszystkim art. 11 w/w ustawy starosta - w ramach wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej - reprezentuje zawsze Skarb Państwa. Z tego też powodu starosta rozporządza państwowymi nieruchomościami (przy czym zbycie nieruchomości wymaga pełnomocnictwa do spraw szczególnych ze strony wojewody), przygotowuje i porządkuje dokumentację dotyczącą nieruchomości, oszacowuje je oraz organizuje sam proces obrotu nieruchomościami i występuje przed sądem w sprawach dotyczących rzeczonych nieruchomości. [...] Park Narodowy jako trwały zarządca mógłby podejmować czynności procesowe w odniesieniu do zespołu pałacowo-parkowego w K. tylko wówczas, jeśli postępowanie dotyczyłoby najmu, dzierżawy, użyczenia, które to czynności prawne, zgodnie z art. 43 ust. 2 i 4 ustawy, mieszczą się w prawie korzystania z nieruchomości w ramach trwałego zarządu. Jednakże ze względu na charakter niniejszego postępowania, które prowadzi do rozstrzygnięcia kwestii własności spornej nieruchomości, [...] Park Narodowy nie posiada legitymacji procesowej. Zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] Park Narodowy wykonujący prawo trwałego zarządu nie ma również samoistnego interesu prawnego, który legitymowałby go do udziału w postępowaniu. Trwały zarząd jest administracyjnoprawną formą władania, do której stosuje się pomocniczo przepisy Kodeksu cywilnego o użytkowaniu. Jednakże jak wskazuje się w orzecznictwie, przepis § 5 rozporządzenia nie stanowi dla podmiotów dysponujących ograniczonymi prawami rzeczowymi do nieruchomości, a takim prawem jest użytkowanie, podstawy do oczekiwania rozstrzygnięcia przez właściwy organ administracji publicznej we władczej formie decyzji administracyjnej kwestii podlegania nieruchomości, na których ustanowiono dla nich te prawa, działaniu przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wobec powyższego Minister uznał, że [...] Park Narodowy nie posiada w niniejszej sprawie interesu prawnego, który pozwoliłby przypisać mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. i tym samym nie był uprawniony do skutecznego wniesienia odwołania od wydanej w niniejszej sprawie decyzji Wojewody [...] co skutkowało umorzeniem postępowania odwoławczego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2012r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł [...]Park Narodowy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, iż przedmiotowe postępowanie toczy się od kilku lat i na każdym etapie postępowania (łącznie z postępowaniem przed Naczelnym Sądem Administracyjnym) [...] Park Narodowy uznawany był za stronę postępowania. Ponadto trwały zarząd, jako administracyjnoprawny sposób władania nieruchomością stwarza po stronie jednostki organizacyjnej uprawnienie do korzystania z nieruchomości. Art. 43 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazuje jedynie w sposób przykładowy (jednostka organizacyjna ma prawo, z zastrzeżeniem ust. 6, korzystania z nieruchomości oddanej w trwały zarząd, a w szczególności do...":) uprawnienia, które wiążą się z wykonywaniem zarządu. Spośród tych uprawnień mieści się prawo do wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym lub sądowoadministracyjnym w sprawie, która dotyczy nieruchomości oddanej w zarząd. Stanowisko takie wynika z istoty zarządu, który ma umożliwiać jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej korzystanie z nieruchomości w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jej działania. Przy takim celu zarządu trudno byłoby przyjąć zapatrywanie, że jednostka wykonująca zarząd nie może skutecznie podejmować działań w stosunku do zarządzanego przedmiotu. Skoro dyrektor reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych w zakresie zarządzanego mienia parku, to tym bardziej jest legitymowany do wystąpienia w postępowaniu administracyjnym w czasie kiedy ten zarząd istnieje i nie został wygaszony. Ponadto jeśli konkretna nieruchomość jest oddana w trwały zarząd [...]PN, to jest ona oddana w celu związanym z realizacją ochrony przyrody na zasadach określonych przepisami prawa, w związku z czym nie można pomijać możliwości ochrony tego celu także w postępowaniach, których przedmiotem są nieruchomości położone na obszarze odpowiadającym przepisom art. 8 ust 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przy ocenie posiadania przez [...]PN statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie można pominąć także celów ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, do których zasoby przyrodnicze parków narodowych zostały zaliczone zgodnie z art. 1 pkt 5 tej ustawy. Takie stanowisko przemawia za przyznaniem [...]PN statusu strony także w sprawach dotyczących nieruchomości, który może w toku postępowania zwalczać zasadność i co do zasady dopuszczalność orzekanie w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 06 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Istota tego interesu prawnego zasadza się na możności obrony uprawnień zarządcy i może być realizowana poprzez udział w takim postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002r. poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez Kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto jak stanowi art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o powołane kryteria orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona prawo, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którą umorzono postępowanie odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez [...] Park Narodowy od decyzji Wojewody [...]. Minister uznał, że [...] Park Narodowy nie posiada w niniejszej sprawie interesu prawnego, który pozwoliłby przypisać mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. i tym samym nie był uprawniony do skutecznego wniesienia odwołania od wydanej w niniejszej sprawie decyzji Wojewody [...] co skutkowało umorzeniem postępowania odwoławczego. W ocenie orzekającego w niniejszej sprawie Sądu stanowisko organu nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie zauważyła strona skarżąca przedmiotowe postępowanie toczy się od kilku lat i na każdym etapie postępowania (łącznie z postępowaniem przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i Naczelnym Sądem Administracyjnym) [...] Park Narodowy uznawany był za stronę postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Wprawdzie nigdy Sąd nie wypowiadał się na temat legitymacji procesowej [...] Parku Narodowego, ale również nigdy nie było kwestionowane prawo Parku do występowania w sprawie o stwierdzenie, że zespół dworsko - parkowy w K., nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, w charakterze strony. Niezależnie od powyższego zauważyć należy iż powoływany przez organ art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. Przepis ten wprowadza zatem domniemanie kompetencyjne na rzecz starosty, jednakże zastrzega, że przepisy szczególne mogą przekazywać kompetencje do zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa innym podmiotom. Taki wyjątek przewidziany jest w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004r, o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009r. Nr 151 poz. 1220 ze zm.) przekazującej kompetencje do zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa parkom narodowym, które z dniem 1 stycznia 2012 r. zyskały osobowość prawną (art. 8a). Dyrektor parku jest jego organem, który kieruje działalnością parku i reprezentuje park na zewnątrz (art. 8d). Tym samym w ocenie Sądu brak jest podstaw do kwestionowania legitymacji procesowej [...] Parku Narodowego do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...]. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt c) p. p. s. a. uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p. p. s. a.