II SAB/Gl 24/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. sprawy ze skargi M. C.-B. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. w przedmiocie niezałatwienia sprawy dotyczącej bezpiecznego użytkowania obiektu budowlanego 1. zobowiązać Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. do wydania w terminie 1 miesiąca od zwrotu akt sprawy aktu rozstrzygającego wniosek skarżącej z dnia [...] r. w zakresie dotyczącym żądania wszczęcia postępowania w sprawie bezpiecznego użytkowania obiektu budowlanego, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak dokumentują akta sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta D. zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. C. pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na przebudowie wewnętrznej instalacji gazowej w mieszkaniu nr [...] w budynku przy ul. [...] w D. Przebudowa ta została przeprowadzona. Pismem z dnia 30 sierpnia 2011 r. M. C.-B. poinformowała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D., że w dniu 23 sierpnia 2011 r. miała miejsce awaria. Jej przyczyną jest to, że dopuszczono do funkcjonowania pieca, mimo że pomieszczenie, w którym piec w lipcu 2009 r. zamontowano nie miało prawidłowej wentylacji, spaliny były odprowadzane nieprawidłową rurą do komina nie odpowiadającego przepisom prawa. Wobec powyższego skarżąca zwróciła się do organu o zapewnienie bezpiecznego użytkowania obiektu poprzez: kontrolę jego stanu, kontrolę przestrzegania i stosowania w obiekcie przepisów prawa budowlanego, wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności w budownictwie za brak dbałości o należyty stan techniczny budynku i stworzenie zagrożenia dla życia i zdrowia, nadzór nad usuwaniem skutków awarii. Po otrzymaniu tego wniosku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. zapowiedział kontrolę mieszkania nr [...]. W reakcji na to skarżąca skierowała zażalenia na bezczynność tego organu, zarzucając wadliwą interpretację żądań zawartych we wniosku. Zażalenie to organ wyższego stopnia uznał za nieuzasadnione postanowieniem z [...] r. Kolejne zażalenia na bezczynność organu I instancji były przez skarżącą wnoszone 13 marca i 19 marca 2012, domagała się ona w nich rozpoznania jej wniosku z 30 sierpnia 2011 r. Zarzut bezczynności został przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] r uznany za nieuzasadniony. Jak jednak wynika z jego treści, organ zakwalifikował zarzut bezczynności jako dotyczący postępowania w sprawie instalacji gazowej wykonanej w mieszkaniu nr [...], zaś w uzasadnieniu wskazano, że w tym zakresie prowadzone jest postępowanie, a jego przebieg zależy także od aktywności skarżącej. Nadesłane Sądowi akta administracyjne potwierdzają, że organ nadzoru szczebla powiatowego podjął w wyniku wniosku z 30 sierpnia 2011 r. różne czynności. W stosunku do wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej uczestników procesu budowlanego, biorących udział w wykonaniu instalacji wewnętrznej w mieszkaniu nr [...] pismem z 27 października 2011 r., nr [...], zwrócono się do wnioskodawczyni o nadesłanie dokumentów: dziennika budowy, oświadczenia kierownika budowy o wykonaniu instalacji zgodnie z projektem oraz protokołów badań i sprawdzeń. Odpowiedzi wnioskodawczyni udzieliła pismem z 8 listopada 2011 r. Wszczęto także postępowanie w sprawie wewnętrznej instalacji gazowej w mieszkaniu nr [...], jako wykonanej niezgodnie z projektem budowlanym, zawiadamiając o tym pismem z 26 stycznia 2012 r. W ramach tego postępowania wydano postanowienie z [...] r., którym z powołaniem się na przepis art. 50 ust. 3 i 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego nałożono na skarżącą szereg obowiązków. Organ podjął też działania dotyczące weryfikacji stanu technicznego obiektu. Pismem z 1 grudnia 2011 r. PINB w D., na podstawie art. 81c ust. 1 prawa budowlanego wezwał Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w D. do przedłożenia w organie książki obiektu i ostatnich protokołów z rocznej i pięcioletniej kontroli budynku. Kolejnym pismem z 15 marca 2012 r. wezwano natomiast zarządcę budynku do przedłożenia kolejnych dokumentów: protokołu z kontroli instalacji wodno-kanalizacyjnej oraz do podania liczby lokali posiadających własną instalację centralnego ogrzewania. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła PINB w D. bezczynność. Podała, że była podtruwana spalinami i czadem, a zarządca nieruchomości nie reagował na jej żądania dotyczące udrożnienia kominów, wobec czego zawiadomiła o sprawie nadzór budowlany pismem z 30 sierpnia 2011 r. Organ wadliwie jednak rozpoznał stan faktyczny, co skutkuje brakiem rozstrzygnięcia w tym zakresie. Na wezwanie Sądu skarga została sprecyzowana pismem z 11 czerwca 2012 r., w którym podano, że przedmiotem skargi jest bezczynność PINB w sprawie zapewnienia bezpiecznego użytkowania obiektu budowlanego (niedrożne kominy), a nie stan wewnętrznej instalacji gazowej w mieszkaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podając, że zarzut bezczynności nie jest zasadny, a próby wyjaśnienia tego skarżącej wywołują kolejne skargi z jej strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Pismo skarżącej z 30 sierpnia 2011 r. skierowane do PINB w D. zawierało kilka żądań, wśród nich żądanie zweryfikowania stanu technicznego budynku pod kątem bezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzi. Sprawy tego rodzaju mieszczą się w zakresie właściwości przedmiotowej nadzoru budowlanego. Na marginesie należy też zauważyć, że fakt zgłoszenia kilku wniosków winien skutkować wszczęciem (lub odmową wszczęcia) przez organy każdego ze zindywidualizowanych postępowań i urządzeniem dla nich odrębnych akt sprawy. Aktualny stan akt potwierdza, że tak się nie stało i nie można stwierdzić, w ramach jakiego postępowania organ dokonuje poszczególnych czynności, zwłaszcza że sporządzane dokumenty nie są sygnowane numerami umożliwiającymi ich przyporządkowanie do odrębnych postępowań. Kwestia ta wymaga uporządkowania. Trzeba też podkreślić, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie kwestia postępowania organu I instancji w związku z wnioskiem o weryfikację stanu technicznego budynku, inne postępowania prowadzone przez organ (oraz wydane w nich rozstrzygnięcia) nie podlegają kontroli Sądu w toku rozpoznawania wniesionej skargi na bezczynność. Wniosek skarżącej zawierający żądania wszczęcia przez organ postępowań w różnych sprawach został złożony 30 sierpnia 2011 r. Okoliczność ta ma istotne znaczenie ze względu na zmiany w kodeksie postępowania administracyjnego wprowadzone ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 6, poz. 18). Ustawą tą w szczególności wprowadzono przepis art. 61a k.p.a., obowiązujący od 11 kwietnia 2011 r. Formalizuje on postępowanie organu także w sytuacji, gdy złożony wniosek w przekonaniu organu nie wszczyna postępowania. Skarżąca zarzuca organowi nadzoru budowlanego bezczynność w załatwieniu jej wniosku o weryfikację stanu technicznego budynku, w szczególności w zakresie sprawności wentylacji i kominów. Zarzut bezczynności jest skuteczny wówczas, gdy osoba go stawiająca może domagać się od organu wydania jakiegoś rozstrzygnięcia. Zasadniczo prawo domagania się wydania przez organ rozstrzygnięcia na wniosek przysługuje podmiotowi, który na podstawie przepisów prawa materialnego jest stroną takiego postępowania, zatem dotyczy ono jego praw lub obowiązków. Podmiot składający wniosek w aktualnym stanie prawnym może również domagać się od organu zajęcia stanowiska co do procesowej skuteczności złożonego wniosku, poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Taką instytucję procesową wprowadza właśnie art. 61a k.p.a., zgodnie z którym organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie jego wszczęcia zostało złożone prze osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte. Postanowienie takie podlega zaskarżeniu i w ten sposób ustawodawca wprowadził instrument weryfikowania przez podmioty prawidłowości stanowiska organów w kwestii skuteczności procesowej złożonych żądań. W aktualnym stanie prawnym, żądanie pochodzące od strony wszczyna postępowanie w określonej sprawie, które winno zostać zakończone w ustawowym terminie poprzez wydanie rozstrzygnięcia rozstrzygającego o zasadności żądania. Gdy natomiast podanie nie pochodzi od strony lub z innych uzasadnionych powodów nie może być wszczęte, organ winien wydać podlegające zażaleniu postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie na podstawie art. 61a k.p.a. Należy przy tym zastrzec, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek osoby nie będącej jego stroną, nie ogranicza organu w podejmowaniu postępowania z urzędu w przypadkach, gdy ingerencja administracyjna jest uzasadniona, a sprawa należy do jego kompetencji. Niezależnie zatem od statusu procesowego osoby żądającej rozstrzygnięcia jakiejś kwestii, organ zobowiązany jest do zajęcia w sprawie stanowiska i wydania rozstrzygnięcia. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że skarżąca złożyła 30 sierpnia 2011 r. wniosek domagając się interwencji organów nadzoru budowlanego w sprawie stanu technicznego budynku. Mimo upływu ustawowego terminu do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, nie zostało wydane żadne rozstrzygnięcie orzekające o zasadności zgłoszonych zarzutów i stanie technicznym budynku. Nie zostało także wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W tej sytuacji zarzut bezczynności jest uzasadniony, co skutkuje uwzględnieniem skargi. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz 270), zwanej dalej p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, mając na względzie fakt, że jak dokumentują to akta sprawy, organ I instancji podjął działania w kierunku weryfikacji stanu technicznego budynku, zwracając się do Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej oraz zarządcy o przedstawienie dokumentów dotyczących stanu budynku. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że w oparciu o akta sprawy nie jest możliwe rozstrzygnięcie czy skarżąca powinna być stroną postępowania w sprawie stanu technicznego budynku. Okoliczność tę można zweryfikować w nawiązaniu do zakresu koniecznych badań stanu obiektu i zakresu ewentualnych robot dotyczących doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem i zapewniającego bezpieczne użytkowanie. Jeżeli ewentualne działania obejmują lokal będący odrębną własnością skarżącej, należy uznać jej status strony w postępowaniu dotyczącym stanu technicznego budynku. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 zł uiszczonych tytułem wpisu nie postanowiono ze względu na brak stosownego wniosku skarżącej w tym zakresie, zgłoszonego do czasu zamknięcia rozprawy (art. 210 § 1 p.p.s.a). O prawie zgłoszenia takiego wniosku pełnomocnik skarżącej był przez Sąd pouczony w zawiadomieniu o rozprawie z dnia 25 lipca 2012 r. (pkt 5 pouczenia).