I OW 112/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Brzeskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Brzeskim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Brzesku w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. Z. [...] w sprawie zwrotu wydatków związanych z usunięciem z drogi i przechowywaniem pojazdu postanawia: wskazać Starostę Brzeskiego jako organ właściwy w sprawie. Starosta Brzeski, działając na podstawie art. 22 § 2 k.p.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy Starostą Brzeskim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Brzesku w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy zwrotu wydatków związanych z usunięciem z drogi i przechowywaniem pojazdu. W uzasadnieniu wniosku Starosta Brzeski wskazał, że w dniu 10 stycznia 2012 r. przedsiębiorca A. Z. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "[...]" wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzesku z wnioskiem o zwrot poniesionych przez niego kosztów usunięcia z drogi publicznej pojazdu Mercedes – Benz oraz dozoru pojazdu od dnia 15 sierpnia 2009 r. do dnia 3 września 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzesku przekazał powyższy wniosek Staroście Brzeskiemu, uznając go za organ właściwy w sprawie. Starosta Brzeski postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2012 r. odmówił zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz przyznania wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie po rozpatrzeniu zażalenia A. Z. uchyliło postanowienie Starosty Brzeskiego i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium podkreśliło między innymi, że jeżeli Starosta Brzeski nadal uznaje się za organ niewłaściwy, powinien wystąpić do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Starosta Brzeski stwierdził ponadto, że zgodnie z art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) organ egzekucyjny przyznaje na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzeniem za dozór. Przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym nakładające na starostów nowe obowiązki w zakresie usuwania pojazdów z dróg oraz ich przejmowania na własność powiatów, zostały wprowadzone ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018- powoływana dalej jako ustawa nowelizująca). W ustawie nowelizującej zawarte zostały również przepisy przejściowe, które regulują kwestię ponoszenia kosztów związanych z przechowywaniem pojazdów, w stosunku do których termin 6 miesięcy od daty ich usunięcia z drogi upłynął po utracie mocy obowiązującej dotychczasowych przepisów, tj. po dniu 11 czerwca 2009 r. a przed dniem 4 września 2010 r., czyli przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. W myśl art. 13 ustawy nowelizującej koszty przechowywania pojazdów, jakie powstały po upływie wskazanego terminu, aż do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, wobec wszystkich pojazdów, których termin 6- miesięczny od daty ich usunięcia upłynął w okresie między 11 czerwca 2009 r., a dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej ponosi Skarb Państwa. Z uwagi na fakt, że art. 13 ustawy nowelizującej nie wskazuje organu, który w imieniu Skarbu Państwa obowiązany jest do ponoszenia kosztów przechowywania pojazdów, brak jest podstaw do wywodzenia kompetencji starosty w tym zakresie. Zasadnym jest zastosowanie art. 19 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organem egzekucyjnym, co do zasady, jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. Wprawdzie zgodnie z art. 12 ust. 2 w związku z art. 11 ustawy nowelizującej, w przypadkach w których termin 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepadek orzekany jest na rzecz powiatu. Jednostka prowadząca parking strzeżony powinna powiadomić starostę o nieodebraniu pojazdu a starosta ma obowiązek wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Podkreślić jednakże należy, że wskazane zadania związane z przyjęciem zawiadomienia dotyczącego nieodebrania pojazdu z parkingu przez właściciela, jak również wystąpienie do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, starosta wykonuje w imieniu i na rzecz powiatu jako zadanie własne, nie zaś w imieniu Skarbu Państwa. W odpowiedzi na powyższy wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzesku domagał się wskazania Starosty Brzeskiego jako organu właściwego do rozpoznania sprawy. Podniósł, że w ustawie nowelizującej wskazano, iż usuwanie pojazdów jest zadaniem własnym powiatu z dniem 21 sierpnia 2011 r. Ustawa ta zawiera również przepisy przejściowe, które regulują m.in. kwestię ponoszenia kosztów związanych z przechowywaniem pojazdów, w stosunku do których 6- miesięczny termin od dnia ich usunięcia z drogi upłynął przed dniem 4 września 2010 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Nadto art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, nie regulował trybu ani reprezentującego Skarb Państwa podmiotu właściwego w zakresie dokonywania zwrotu jednostkom prowadzącym parkingi strzeżone wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów. W obowiązującym od dnia 4 września 2010 r. stanie prawnym realizacja żądań jednostki prowadzącej parking strzeżony nastąpić może tylko w trybie przewidzianym w ustawie nowelizującej. Według obecnie obowiązującego art. 130 a Prawa o ruchu drogowym naczelnicy urzędów skarbowych utracili prawo nie tylko do orzekania w kwestii odjęcia własności pojazdu, ale też wszelkie poprzednio posiadane uprawnienia w postępowaniach związanych z usunięciem pojazdu z drogi. W nowym stanie prawnym ciężar obowiązków związanych z inicjowaniem stosownego postępowania w tym przedmiocie i wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu przypisany został staroście. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270- dalej powoływana jako P.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez spór kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał pomiędzy Starostą Brzeskim i Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Brzesku. Do sporu doszło w sprawie z wniosku A. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" o zwrot wydatków związanych z usunięciem z drogi i przechowywaniem pojazdu marki Mercedes- Benz. Zgodnie z art.130 a ust.10 h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2008 r., Nr 108, poz.908 ze zm.) koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10 d i 10 i ustawy. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten został dodany przez art.1 pkt.10 lit. k) ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy- Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r., Nr 152, poz. 1018), zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę Prawo o ruchu drogowym. W tej ostatnio powołanej ustawie zmieniającej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. Nowela ta w art.13 rozstrzygnęła o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art.130 a ust.10 Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Podkreślić przy tym należy, że rozstrzygając o kosztach, ustawodawca wskazał ogólnie na Skarb Państwa, bez wskazania statio fisci. Jednocześnie jednak nie rozstrzygnięto w sposób odmienny, niż wskazany w znowelizowanym przepisie art.130 a ust.10 h Prawa o ruchu drogowym, o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach. Uwzględniając powyższe regulacje, stwierdzić należy, że organem właściwym w rozpoznawanej sprawie jest Starosta Brzeski. Wniosek o zwrot wydatków związanych z usunięciem z drogi publicznej i przechowywaniem pojazdu został złożony w dniu 10 stycznia 2012 r. Oznacza to, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte już w dacie obowiązywania art. 10 a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu określonym w art. 1 ust. 10 pkt j ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy- Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, a powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu zobowiązany jest starosta. Z powyższych przepisów bezspornie wynika, że w dacie otrzymania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzesku wniosku o przyznanie zwrotu wydatków związanych z usunięciem z drogi i przechowywaniem pojazdu to jest w dniu 10 stycznia 2012 r. organem właściwym do jego rozpoznania, zgodnie z wyżej wymienionymi przepisami był Starosta Brzeski. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu na podstawie na podstawie art. 15 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.