I SA/Wa 528/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2012 r. sprawy ze skargi H. J. i W. J. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarski Morskiej utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r., nr[...] , odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy[...] , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb[...]. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Pismem z 20 grudnia 2001 r. W. J. i H. J. wystąpili do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o zwrot nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania, położonej przy [...] , objętej księgą wieczystą [...] stanowiącej własność P. J. Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] grudnia 2002 r., nr [...] umorzył postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy[...] . Następnie Wojewoda[...] decyzją z [...] listopada 2007 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] marca 2010 r., nr [...] umorzył postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w L., przy [...]. Pismem z 29 marca 2010 r. W. J. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2010 r., nr[...] , z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa, tj. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] . Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. J. Rozpoznając złożone Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na wstępie określił zakres postępowania o stwierdzenie nieważności. Odnosząc rozważania teoretyczne do przedmiotu sprawy, organ administracji wskazał, że rozpatrując złożony wniosek W. J. z dnia [...] marca 2010 r. Prezydent Miasta [...] ustalił, że dotyczy on niezabudowanej działki nr [...] o pow. [...] ha przylegającej do[...] , stanowiącej teren zielony. Przywołał treść art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 Nr 102, poz. 651), który określa, w jakich warunkach można zwrócić wywłaszczoną nieruchomość. Ponadto wskazał, że stosownie do art. 216 ust. 1 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99). Przepis art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192) stanowi, że nieruchomości lub ich części objęte uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego z wyjątkiem działek, które właściciele zgodnie z art. 8 zachowali na własność lub które zostały w trybie art. 9 nadane na własność członkom ich rodzin, przechodzą z mocy prawa na własność Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia wżycie uchwały, wolne od ciążących na nich praw rzeczowych ograniczonych i innych obciążeń. Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. [..] ha objęta księgą wieczystą [...], stanowiła własność P. i L. J. Na podstawie postanowień spadkowych stwierdzono, że spadek po L. J. zmarłym dnia [...] listopada 1946 r. nabył syn M. J, a żonie spadkodawcy P. J. przysługuje dożywocie w 1/5 części spadku. Ponadto wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym nabył syn M. J. a żonie spadkodawcy P. J. przysługuje dożywocie w połowie. Następnie Sąd Rejonowy w L. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1983 r., sygn. akt [...] stwierdził, że spadek po zmarłej dnia [...] lutego 1983 r. P. J. nabył w całości syn M. J., natomiast spadek po zmarłym dnia [...] kwietnia 1983 r. M. J. nabyli żona H. J. oraz syn W. J. Uchwałą nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1973 r. o ustaleniu terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki, położonego w L. w [...] ustalono tereny przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne położone w L. o pow. [...] ha. Z wykazu zmian gruntowych wpisanego do zasobu składnicy w dniu [...] czerwca [...] r. pod nr [...] wynika, że ww. uchwałą objęto część nieruchomości o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą [...]. Podziałowi podlegała część nieruchomości o pow. [...] ha, przy czym na rzecz Skarbu Państwa przeszła nieruchomość o pow. [...] ha, natomiast pozostała część nieruchomości, która została oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, została wyłączona z podziału i pozostała przy dotychczasowym właścicielu. Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1985 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego położonego w L. i jego podziale na działki budowlane ustalono teren przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne położony w [...] o powierzchni [...] ha w granicach uwidocznionych na kopii miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 1983 r. Z wykazu zmian gruntowych wpisanego do zasobu składnicy w dniu [...] czerwca 1985 r. pod nr [...] wynika, że na podstawie ww. zarządzenia na rzecz Skarbu Państwa przeszła nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, natomiast działka nr [...] o pow. [...] ha nie była objęta ww. zarządzeniem. Powyższe ustalenia potwierdza operat techniczny wykonany przez geodetę M. J. na zlecenie Urzędu Miasta[...]. Tak więc, z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika, że działka nr [...] nie przeszła na własność Skarbu Państwa ani na podstawie uchwały nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1973 r., ani na podstawie zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1985 r., a zatem postępowanie w sprawie jej zwrotu jest bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 kpa . Z powyższych względów uznano , że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 1 marca 2010 r., umarzająca postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w L. przy [...] jest obarczona żadną z wad z art. 156 § 1 Kpa. Skargę na powyższą decyzję złożył W. J. W obszernym uzasadnieniu przestawił historycznie przebieg całego postępowania oraz trudności w uzyskaniu informacji na temat stanu prawnego nieruchomości tj. działki nr[...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz.270 ). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r. nie narusza prawa. Podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, które jest postępowaniem nadzwyczajnym, odrębnym od postępowania, w którym weryfikowana decyzja została wydana. Instytucja ta będąca w opozycji do zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 k.p.a. może być stosowana jedynie w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji/postanowienia jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczonym do oceny legalności wydanego aktu w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania. Organ nie orzeka zatem co do istoty sprawy rozstrzygniętej w badanej decyzji/postanowieniu, lecz jako organ kasacyjny w oparciu o zamknięty materiał dowodowy, weryfikuje samo orzeczenie. Organ administracji orzekający w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest związany wnioskiem strony i z urzędu musi zbadać, czy zakwestionowana decyzja/postanowienie nie jest dotknięte chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżący W. J. wnioskiem z 29 marca 2010 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2010 r. orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w L., przy [...] , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że działka nr [...] o pow. [...] m2 , nie była wywłaszczona, nabyta ani przejęta przez Skarb Państwa, stanowi własność prywatną. Wobec powyższego postępowanie w sprawie zwrotu działki nr [...] jest bezprzedmiotowe. Zaskarżoną decyzją Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2010 r. o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2010 r. Organ odwoławczy uznał bowiem, że w niniejszej sprawie działka nr [...] nie przeszła na własność państwa na podstawie uchwały nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w[...] z dnia [...] kwietnia 1973 r., ani na podstawie zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 1985 r. Ustaleń powyższych dokonał na podstawie wykazu zmian gruntowych wpisanego do zasobu składnicy w dniu [...] czerwca 1985 r. pod nr [...] oraz na podstawie operatu technicznego wykonanego przez geodetę M. J. na zlecenie Urzędu Miasta[...]. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie Ministra jest prawidłowe. Oczywiste jest, że postępowanie administracyjne o zwrot nieruchomości może toczyć się jedynie w stosunku do nieruchomości, co do których wydano decyzję administracyjną o wywłaszczeniu, a także takich, o których mowa w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 Nr 102, poz. 651). Przepis art. 216 tej ustawy wymienia dokładnie ustawy, co, do których mają zastosowanie przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości i ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192) do nich nie należy. Jednocześnie warto nadmienić, że wywłaszczenie dokonywane w trybie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. uregulowane było w taki sposób, iż przejście własności na rzecz Państwa następowało z mocy prawa, po upływie 2 miesięcy od wejścia w życie uchwały (a później zarządzenia) o ustaleniu terenu budowlanego, ogłaszanej w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej. Warunkiem skutecznego wystąpienia o zwrot nieruchomości nabytej w tym trybie było jej przejęcie przez Skarb Państwa. Skoro więc nieruchomość, której zwrotu domaga się skarżący, nie została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na warunkach określonych w art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ani też nie została wywłaszczona na podstawie decyzji administracyjnej, to przepisy określające zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, nie mają w przedmiotowej sprawie zastosowania. Wobec braku podstawy prawnej do rozstrzygnięcia przez organ sprawy zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku, Prezydent Miasta[...] , wobec stwierdzonej bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania, prawidłowo na podstawie art. 105 kpa umorzył postępowanie decyzją z [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w L, przy [...] oznaczonej jako działka nr [...]. Tym samym Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej słusznie uznał, że nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie zwrotu wskazanej wyżej nieruchomości. W świetle powyższego stwierdzić należy, że wniesiona skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Dodatkowo wskazać trzeba, że z akt sprawy wynika, że skarżący ma trudności w uregulowaniu stanu prawnego działki nr [...]. Zdaniem Sądu skarżący powinni podjąć stosowne czynności celem uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, co może nastąpić jednakże w innym postępowaniu niż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej umorzenia postępowania dotyczącego zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.