I FZ 33/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 604/12 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 27 marca 2012 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Zażalenie dotyczy postanowienia z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 604/12, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 86 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej jako "P.p.s.a.", odmówił J. Ż. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że wyrokiem z dnia 6 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 27 marca 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. Pismem z dnia 30 listopada 2012 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 01 grudnia 2012 r.) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że leczy się psychiatrycznie i nie była w stanie samodzielnie racjonalnie ocenić swojej sytuacji związanej ze sprawą przed sądem administracyjnym. Dopiero pod wpływem perswazji prowadzącego lekarza psychiatry skarżąca uświadomiła sobie, że powinna brać udział w sprawie do końca. Dla poparcia swego stanowiska przedłożyła zaświadczenie lekarskie z dnia 27 listopada 2012 r., w którym lekarz psychiatra stwierdził, że skarżąca jest aktualnie leczona psychiatrycznie z powodu nasilenia zespołu depresyjnego. Podał, że od czasu kontroli skarbowej nie potrafi poprawnie funkcjonować i wymienił zaburzenia które występują u strony. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że choroba na którą powołuje się skarżąca nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminowi, bowiem bez wątpienia nie ma ona charakteru nagłej i trudnej do przewidzenia. Nie wynika to ani z wniosku strony ani z załączonego do niego zaświadczenia lekarskiego. Wręcz przeciwnie stan psychiczny w którym znajduje się skarżąca trwa od dłuższego czasu (w zaświadczeniu wskazuje się od, że "od czasu kontroli skarbowej"). Sąd dodał, że skarżąca zdawała sobie sprawę ze swojego stanu zdrowia, a czynność polegająca na złożeniu w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku mogła zostać chociażby dokonana przez osobę, której skarżąca powierzyłby jej wykonanie. W ocenie Sądu skarżąca, w celu dochowania należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, winna była zadbać o to, by w związku ze swoją chorobą jej interesy były należycie chronione. Strona należycie dbająca o swoje interesy winna przewidzieć, decydując się na prowadzenie sprawy przed Sądem, że będzie wymagało to jej aktywności. Sąd zauważył ponadto, że skarżąca w toku toczącego się przed sądem postępowania aktywnie w nim uczestniczyła. Ponadto w dniu 22 października 2012 r. osobiście odebrała zawiadomienie o rozprawie, w którym w pkt 3 pouczenia zawarto dokładną informację, co do terminu i trybu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz konsekwencjach prawnych związanych z niedopełnieniem tej czynności w terminie. Pozwalało to na wysnucie tezy, iż stan zdrowia skarżącej również w przypadku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia nie stanowił przeszkody do dokonania tej czynności w terminie wyznaczonym przepisami prawa. Na powyższe orzeczenie skarżąca wniosła zażalenie, w którym wniosła o uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Podniosła zarzut naruszenia art. 86 § 1 P.p.s.a. W uzasadnieniu skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji na temat wpływu jej stanu zdrowia na dochowanie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Podkreśliła, że czas zachorowania jest niezależny od osoby, której dana choroba dotyka. Powtórzyła, że depresja nie pozwoliła jej ocenić sytuacji życiowej, w tym procedury postępowania przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Zgodnie zaś z art. 87 § 2 powołanej ustawy, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce wtedy, gdy dokonanie czynności po terminie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W niniejszej sprawie skarżąca uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu powołała się na zaświadczenie z dnia 27 listopada 2012 r. określające jej zdrowie psychiczne. W zaświadczeniu o stanie zdrowia wskazano, że skarżąca cierpi na nasilenie zespołu depresyjnego i wymaga stałego leczenia. W świetle powołanych wyżej przepisów zauważyć należy, że choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona nie ma obiektywnych możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Należy zauważyć, że mimo samodzielnego zainicjowania i prowadzenia postępowania sądowego, z uwagi na charakter schorzenia, wydaje się wysoce prawdopodobnym, że w niektórych momentach skarżąca mogła mieć trudności z właściwą percepcją otaczającej ją rzeczywistości. Mogło to również mieć wpływ na terminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca mogła wreszcie, na skutek choroby, działać w mylnym przeświadczeniu, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie jest konieczne, jest także wysoce prawdopodobnym, iż umknęło jej uwadze również stosowne pouczenie dołączone do zawiadomienia o terminie rozprawy. Zdaniem tut. Sądu skarżąca uprawdopodobniła w wystarczający sposób okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przedłożona przez nią opinia lekarska jest bowiem wystarczająca dla uznania, iż w okresie przewidzianym na złożenie wniosku, mogła występować przeszkoda nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiła skarżącej złożenie wniosku w terminie. Sąd pierwszej instancji winien wziąć pod uwagę charakter schorzenia skarżącej, który jak wynika z załączonego zaświadczenia lekarskiego, charakteryzuje się różnymi stanami zaburzeń, oddziaływujących bardziej lub mniej na możliwość racjonalnego działania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji