II GZ 60/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1667/12 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o obrocie instrumentami finansowymi postanawia: oddalić zażalenie. W skardze na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] czerwca 2012r., nr [...] J. M. (dalej: skarżący, wnioskodawca) wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o obrocie instrumentami finansowymi. Pismem z dnia [...] września 2012 r. (data prezentaty Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.) skarżący złożył uzupełnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, podając w nim, że podtrzymuje argumentację podniesioną w stosownym wniosku skierowanym w tej materii do organu. Postanowieniem z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1667/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu podając, że powoływane przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają wystąpienia przesłanek wymaganych do wstrzymania wykonania decyzji. Z przedstawionych przez skarżącego informacji o jego sytuacji finansowej, popartych stosownymi dokumentami wynika, że skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony do dnia 31 maja 2013 r. na stanowisku dyrektora ds. marketingu, a osiągany przez niego dochód z tytułu świadczenia pracy wynosi 13.500 zł brutto miesięcznie. Z zeznania PIT-37 wynika, że w 2011 r. skarżący osiągnął dochód w wysokości 171.129,59 zł. W przedstawionych wyciągach bankowych wskazane zostało zadłużenie na rachunkach kart kredytowych w K. B. w kwocie 7.460,48 zł, a w B. w kwocie 8.261,65 zł, jednak z ich treści wynika również możliwość spłaty zadłużenia w systemie ratalnym odpowiednio w wysokości 379,68 zł oraz w wysokości 334,29 zł. Jak wynika z kopii wyroku załączonego do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu - spłata zadłużenia ciążącego na skarżącym wobec Skarbu Państwa rozłożona została na raty. Z informacji o wysokości zadłużenia w C. H. S.A. również nie wynika, by było ono postawione w stan wymagalności. Sąd I instancji stwierdził, że nawet w sytuacji przyjęcia, że skarżący wraz z rodziną pozostaje w dość trudnej sytuacji majątkowej ze względu na liczne zobowiązania finansowe w stosunku do wysokości osiąganego dochodu przypadającego na pięcioosobową rodzinę, to pamiętać należy, że zadłużenie jest obsługiwane w systemie spłaty ratalnej. Ponadto, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji podniósł, że trudna sytuacja materialna skarżącego może mieć niewątpliwie wpływ na przyznanie prawa pomocy, nie jest zaś wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów. Dodatkowo, w ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, by wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowało szkodę w stopniu wyższym niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju, bowiem każda decyzja administracyjna, zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Sąd wskazał również, że wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie przez sąd zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności, a ponadto zgodnie art. 8 - 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji ograniczona jest do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Na powyższe postanowienie J. M. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się: - zmiany zaskarżonego postanowienia i wstrzymania wykonania wskazanej decyzji, zaś w przypadku nieuwzględnienia żądania - uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pomimo wykazania przez skarżącego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody majątkowej, jak również spowodowania trudnych do odwrócenia skutków; 2. art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 i art. 163 § 2 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia pomimo braku rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności argumentacji przedstawionej przez skarżącego we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W uzasadnieniu podniesiono, że Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie kwestionując przy tym kompletności ani wiarygodności dokumentów przedstawionych przez skarżącego. Argumentacja Sądu I instancji sprowadzała się do stwierdzenia, ze sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie jest zła, skoro osiąga on stałe przychody, a zadłużenie może spłacać w systemie ratalnym Wykonanie decyzji – zdaniem Sądu – nie wywoła skutków wykraczających poza zwykłe konsekwencje decyzji tego rodzaju. J. M. wskazał, że uzyskiwane przez niego przychody nie umożliwiają spłaty kwoty określonej decyzją, tym bardziej, że ciążą na nim stałe zobowiązania, związane z koniecznością łożenia na utrzymanie rodziny oraz spłaty bieżących zobowiązań finansowych. Wobec powyższego skarżący stwierdził, że uiszczenie wymaganej decyzją kwoty byłoby możliwe wyłącznie w przypadku zbycia mieszkania, którą to kwestię pominął Sąd I instancji wydając rozstrzygnięcie w sprawie. Sytuacja taka jest, w ocenie skarżącego, źródłem niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody majątkowej lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek uiszczenia kwoty 150.000 zł pociągałby za sobą konieczność zbycia jedynego przedstawiającego większą wartość składnika majątku, co w sposób negatywny odbiłoby się na jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, przy czym rozmiaru tych szkód nie można ocenić. Według J. M., najbardziej oczywistym i dotkliwym skutkiem w sferze majątkowej byłaby znaczna różnica pomiędzy rynkową wartością mieszkania, a ceną możliwą do uzyskania w przypadku konieczności zbycia go w trybie pilnym (dla dobrowolnego zaspokojenia żądania organu) lub w trybie egzekucji (w przypadku przymusowego wykonania decyzji), gdzie już pierwsza cena wywoławcza stanowi ułamek ceny oszacowania. W ocenie skarżącego, konieczność wyzbycia się wartościowego składnika majątku za cenę poniżej jego wartości rynkowej należy oceniać jako grożące mu niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody majątkowej. Środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania, po potrąceniu kwoty wskazanej w decyzji, będą niewystarczające na zakup lokalu odpowiadającego potrzebom mieszkaniowym skarżącego i jego rodziny. Wynajęcie zaś, względnie zakup na kredyt stosownego mieszkania, skutkowałoby dalszym obciążeniem finansowym, a w konsekwencji uszczerbkiem dla utrzymania całej rodziny skarżącego. Zdaniem wnioskodawcy, ewentualny późniejszy zwrot wyegzekwowanych kwot nie uchyli negatywnych skutków wykonania decyzji. Ponieważ egzekucja kwoty nastąpić może jedynie poprzez sprzedaż mieszkania za cenę poniżej jego wartości, w konsekwencji czego zwrot kwoty nie umożliwi nabycia lokalu zaspokajającego potrzeby mieszkaniowe rodziny, a jednocześnie przywróci wartość majątku do stanu sprzed wykonania decyzji. Ponadto w okresie pomiędzy wykonaniem decyzji, a zwrotem wyegzekwowanych kwot, skarżący musiałby ponosić znaczne koszty związane z koniecznością zapewnienia lokum. Przedstawione argumenty, w ocenie skarżącego, świadczą o wystąpieniu trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 61 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie natomiast z § 3 powołanego przepisu po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi wskazana w powołanym przepisie przesłanka, przy czym obowiązek przedstawienia okoliczności, pozwalających sądowi na dokonanie oceny, czy uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na wnioskodawcy. Strona wnosząca o zastosowanie ochrony tymczasowej jest zatem zobligowana do wykazania, że w sytuacji wykonania decyzji, o wstrzymanie której wnioskowała, zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie wykazał zaistnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Ograniczył się do twierdzeń, że konieczność zbycia mieszkania, na cele związane z wykonaniem żądania organu, ocenić należy jako niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody majątkowej i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie może jednakże ujść uwadze, że przedstawiona przez skarżącego okoliczność jest stanem czysto hipotetycznym, niemającym odniesienia w rzeczywistej sytuacji, w której znajduje się J. M. Podnieść bowiem należy, że jakkolwiek konieczność sprzedaży domu czy mieszkania faktycznie może być okolicznością przemawiającą za wstrzymaniem wykonania aktu administracyjnego, to jednak w rozpoznawanej sprawie skarżący w żaden sposób nie wykazał, że na obecnym etapie postępowania działanie tego rodzaju, zmierzające właśnie do podjęcia kroków mających na celu zbycie posiadanej przez niego nieruchomości, jest od niego wymagane czy konieczne. Tymczasem – jak już podniesiono – strona powinna podać w uzasadnieniu złożonego wniosku konkretne okoliczności, a także chociażby uprawdopodobnić ich wystąpienie, wykraczając w ten sposób poza gołosłowne i ogólnikowe twierdzenia. Sąd podejmujący rozstrzygnięcie w kwestii udzielenia ochrony tymczasowej musi mieć bowiem możliwość dokonania analizy oraz oceny materiału, pozwalającego zająć stanowisko co do zaistnienia ustawowych przesłanek, uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Brak wskazania konkretnych działań, które skarżący zmuszony jest podjąć oraz podjęcia których się od niego oczekuje w celu zaspokojenia ciążącego na nim zobowiązania, bezspornie oznacza nieuprawdopodobnienie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ogólnikowe przedstawienie ewentualnych skutków hipotetycznej sprzedaży mieszkania, nie potwierdza zasadności zastosowania instytucji ochrony tymczasowej i nie uzasadnia uwzględnienie żądania strony. Sąd I instancji trafnie zaś możliwość uregulowania powstałego zobowiązania upatrywał w osiąganych przez J. M. stałych przychodach oraz w możliwości spłacania zadłużenia w systemie ratalnym, w konsekwencji czego wykonanie zaskarżonej decyzji nie wywoła skutków wykraczających poza zwykłą uciążliwość ekonomiczną, w postaci uszczerbku w finansach zobowiązanego. Zauważyć należy nadto, że walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącej, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności sprawy i zaistnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.