II OZ 1114/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 972/12 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 972/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że z uzasadnienia wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i trójką synów (dwóch pełnoletnich). W skład jego majątku wchodzi przedwojenny budynek mieszkalny o pow. 240 m², oraz nieruchomość rolna o pow. 4,5 ha. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest wynagrodzenie małżonki skarżącego z tytułu umowy o pracę w kwocie około 2000 zł, wynagrodzenie syna N. W. w kwocie około 3500 zł oraz dopłaty z funduszy europejskich w wysokości 3000 zł rocznie. Oszczędności życia skarżący przeznacza na spłatę bieżących opłat i zobowiązań. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 października 2012 r., oddalającego wniosek skarżącego, wskazano, że dochód małżonki skarżącego wynosi nie 2000 zł, lecz 1738,57 zł miesięcznie. Skarżący podał także, że dochód jego pełnoletniego syna P. W. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł w 2011 r. kwotę 1399,94 zł oraz, że działalność ta została zawieszona w lutym bieżącego roku. Do sprzeciwu skarżący dołączył informację o wysokości i składnikach wynagrodzenia M. W. oraz zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w 2011 r. P. W. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał w sposób dostateczny i przekonujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 336 zł. Kwota ta, w zestawieniu z sytuacją majątkową skarżącego, nie jest na tyle znacząca, aby można było stwierdzić, że jej opłacenie leży poza jego możliwościami. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy poinformował, że zamieszkuje wspólnie z żoną oraz trójką dzieci, z których dwójka jest już pełnoletnia, w budynku mieszkalnym o powierzchni 240 m², co oznacza, że koszty związane z utrzymaniem obciążają zarówno skarżącego, jego małżonkę jak i dwóch dorosłych synów. We wniosku i sprzeciwie wskazano, że źródłem utrzymania rodziny skarżącego są dochody jego żony i jednego z synów w łącznej wysokości około 5000 zł miesięcznie, dodatkowo otrzymuje on dopłaty z funduszy europejskich w wysokości 3000 zł rocznie i jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 4,5 ha. Ocena możliwości finansowych wnioskodawcy, dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności, prowadzi do wniosku, iż skarżący dysponuje w chwili obecnej wystarczającą ilością środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania i stąd nie można przychylić się do złożonego wniosku i stwierdzić, że nie jest on wstanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. W., wskazując na swoją trudną sytuację materialną podkreślił, że nie korzysta z dochodów osiąganych przez jego syna N. W. Z kolei P. W. jest obecnie bezrobotny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Jak wynika z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie zaś prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący dysponuje wystarczającą ilością środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania i stąd nie można przychylić się do złożonego wniosku i stwierdzić, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy była wadliwa. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] września 2012 r. skarżący wnosi o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Powyższe wskazuje, że intencją skarżącego jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 245 § 2 P.p.s.a. Natomiast z rozważań zawartych w zaskarżonym postanowieniu wynika, że Sąd pierwszej instancji rozpoznawał przedmiotowy wniosek w innym zakresie, tj. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto biorąc pod uwagę, iż w toku postępowania dotyczącego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył na wezwanie referendarza sądowego oświadczenie dotyczące jego sytuacji majątkowej oraz przedstawił dokumenty źródłowe, nie można stwierdzić, aby Sąd w sposób wyczerpujący ustalił jego rzeczywistą sytuację finansową. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika bowiem jaką faktycznie miesięczną kwotą dysponuje skarżący oraz jakie koszty utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego ponosi. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.