VII SA/Wa 1552/12

WyrokWSA w Warszawie2012-10-03

Skład orzekający: Paweł Groński, Bogusław Cieśla, Mirosława Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przewoźnik lotniczy jest zwolniony z obowiązku wypłaty odszkodowania pasażerowi za opóźniony lot, jeśli opóźnienie było spowodowane awarią techniczną wynikłą ze zderzenia z ptakiem, a przewoźnik dysponował czasem na naprawę samolotu i organizację lotu zastępczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że chociaż awaria techniczna spowodowana zderzeniem z ptakiem może być uznana za zdarzenie nadzwyczajne, to przewoźnik lotniczy nie jest zwolniony z obowiązku wypłaty odszkodowania, jeśli dysponował wystarczającym czasem na naprawę samolotu i organizację lotu zastępczego. W przypadku, gdy przewoźnik nie wykazał, że podjął wszelkie racjonalne środki w celu zminimalizowania skutków opóźnienia, a także nie udowodnił, że nie mógł zorganizować lotu zastępczego, zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania i podlega karze pieniężnej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (PULC), która uchyliła wcześniejszą decyzję w części dotyczącej braku stwierdzenia naruszenia prawa przez przewoźnika w zakresie obowiązku wypłaty odszkodowania E. M. za opóźniony lot. PULC stwierdził naruszenie art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i nałożył karę pieniężną, uznając, że mimo awarii silnika spowodowanej zderzeniem z ptakiem, przewoźnik miał wystarczająco dużo czasu na naprawę samolotu i organizację lotu zastępczego. Skarżąca spółka kwestionowała zasadność nałożenia obowiązku wypłaty odszkodowania, powołując się na zaistnienie okoliczności nadzwyczajnych.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2012 r. sprawy ze skargi P.S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego skargę oddala. Decyzją z dnia [...]stycznia 2012 r., Nr [...], Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej: "kpa"), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205b ust. 5 oraz art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze – tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 100, poz. 696, ze zm. (dalej: "Prawa lotniczego"), art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 oraz art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 – Dz. U. UE. L.04.46.1 z dnia 17 lutego 2004 r. (dalej: "rozporządzenie"), po rozpatrzeniu wniosku E. M. o stwierdzenie naruszenia przez P. S.A. z siedzibą w W. praw pasażerów określonych przepisami rozporządzenia (WE) nr 261/2004, dotyczącym lotu z dnia 10 września 2010 r. na trasie [...]-[...] (Republika [...]) o oznaczeniu kodowym [...], stwierdził naruszenie prawa przez Spółkę Akcyjną P.określił zakres nieprawidłowości za naruszenie obowiązku opieki, o którym mowa w art. 9 ust. 1 lit a i ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, którego beneficjentem była E. M. oraz nałożył na przewoźnika lotniczego E. Sp. z o.o. karę w łącznej wysokości 200 złotych (słownie: dwieście) złotych. W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego ustalił, że E. M. w dniu 10 września 2010 r. na podstawie rezerwacji wystawionej przez I. Biuro Podróży E. K. z siedzibą w B.w imieniu Spółki Akcyjnej R. z siedzibą w Ł. miała odbyć lot na trasie [...]- [...]o oznaczeniu kodowym [...], z planowaną godz. startu [...] UTC(PL), którego obsługującym przewoźnikiem były P.S.A. Lot ten się odbył, jednakże jego start nastąpił ok. [...], tj. na sześć godzin i trzydzieści minut po planowanej godzinie startu. E. M. odbyła podróż opóźnionym lotem, a do portu przeznaczenia przybyła na sześć godzin i dziesięć minut po planowanej godzinie lądowania, tj. w dniu 11 września 2010 r. o godz. [...] zamiast w dniu 10 września 2010 r. o godz. [...]. Na podstawie powyższych ustaleń organ uznał, że lot ten był lotem opóźnionym w rozumieniu rozporządzenia. Organ dając wiarę wyjaśnieniom pasażerki zawartym we wniosku, stwierdził naruszenie przez przewoźnika art. 9 ust. 1 lit a oraz art. 9 ust 2 rozporządzenia poprzez zaniedbanie obowiązku otoczenia podróżnej opieką polegającą na bezpłatnej pomocy w postaci posiłków, napojów oraz dostępu do środków telekomunikacji. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego uznał, że nie doszło do naruszenia art. 9 ust. 1 lit b i c rozporządzenia, ponieważ skoro pasażerka nie oczekiwała na opóźniony lot przez jedną lub więcej nocy, to nie zaistniała konieczność zapewnienia jej zakwaterowania w hotelu i transportu między lotniskiem, a hotelem. Organ administracyjny, mając na względzie okoliczności, że pasażerka odbyła podróż opóźnionym lotem, stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika art. 8 rozporządzenia. Zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia, iż opóźnienie lotu z powodu uszkodzenia łopatki nr 30, 31, 32 oraz 33 silnika nr 2 było wynikiem zaistnienia zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym. Do uszkodzenia przedmiotowych łopatek doszło w następstwie zderzenia z ptakami, które miało miejsce w dniu 10 września 2010 r. (powinno być 9 września 2010 r.) podczas lotu na trasie [...]-[...]o oznaczeniu kodowym [...] (powinno być [...]). W ocenie Prezesa Urzędu przy obecnym stanie techniki nie istnieją żadne racjonalne sposoby uniknięcia zderzeń samolotów z ptakami. Zatem przewoźnik nie był w przedmiotowym przypadku zobligowany do wypłaty żadnemu z pasażerów lotu z dnia 10 września 2010 r. na trasie [...]-[...]o oznaczeniu kodowym [...], w tym E. M., rekompensaty przewidzianej w art. 7 rozporządzenia, gdyż opóźnienie było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków - tym samym organ stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie. W trakcie przeprowadzonej kontroli w Międzynarodowym Porcie Lotniczym [...]w [...]m. in. w dniu 3 września 2010 r. ustalono, że na każdym stanowisku odpraw pasażerów do pulpitu przytwierdzone są w sposób trwały informacje o przepisach rozporządzenia oraz wyłożone są broszury informacyjne traktujące o prawach pasażerów, w związku z czym ustalono, że przewoźnik nie naruszył art. 14 rozporządzenia. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego mając na względzie treść art. 209b ust. 1 Prawa lotniczego oraz załącznika nr 2 do tej ustawy, oraz kierując się zasadami określonymi w art. 16 ust. 3 rozporządzenia, a także rodzajem naruszonych obowiązków i rozmiarem naruszenia, nałożył na przewoźnika lotniczego karę pieniężną za naruszenie art. 7 rozporządzenia w wysokości 200 zł za naruszenie przepisów rozporządzenia w stosunku do pasażerki. W ocenie Prezesa Urzędu nałożona kara jest proporcjonalna do naruszonych obowiązków, biorąc jednocześnie pod uwagę, że do opóźnienia doszło w następstwie nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, a w przyszłości będzie skutecznie odstraszała przewoźnika od podobnych naruszeń. Decyzją z dnia [...]kwietnia 2012 r., Nr [...], Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 205a ust. 1 i art. 205b ust. 1 Prawa lotniczego z zw. z art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 rozporządzenia, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez E. M., uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. w części odnoszącej się do braku stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego P. S.A. postanowień art. 7 rozporządzenia i w tym zakresie stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego P.postanowień rozporządzenia, poprzez zaniedbanie w stosunku do podróżnej E. M. obowiązku wypłaty stosownego odszkodowania, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia oraz nałożył na przewoźnika lotniczego P.S.A. karę pieniężną w wysokości 1000 PLN (słownie: tysiąc złotych), a w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wskazał, że lot, którym miała udać się podróżna miał miejsce ponad 24 godziny od czasu kolizji samolotu [...] z ptakiem, zatem należy uznać, iż przewoźnik lotniczy dysponował dostateczną ilością czasu, aby móc zorganizować lot zastępczy i nie dopuścić do przedmiotowego opóźnienia. Również wskazał, że powszechna w takich sytuacjach jest możliwość wyczarterowania samolotu zastępczego. Ponadto istotnym w niniejszej sprawie jest również fakt, że od momentu przywrócenia samolotu [...]do eksploatacji, a faktyczną godziną startu samolotu upłynęło ponad siedem (powinno być 9 godzin, ponieważ lot rozpoczął się o godz. [...]) godzin (o godzinie [...] UTC przywrócono samolot do służby, natomiast opóźniony lot odbył się o godzinie [...] (powinno być [...]) UTC). Jednocześnie przewoźnik lotniczy nie udowodnił, że nie mógł bez poświęceń niemożliwych do przyjęcia z punktu widzenia jego przedsiębiorstwa uniknąć sytuacji, w której nadzwyczajne okoliczności skutkowały opóźnieniem lotu [...]z dnia 10 września 2010 r. oraz nie dostarczył żadnych dowodów, które świadczyłyby o tym, iż dołożył należytej staranności oraz podjął wszelkie możliwe działania w celu zminimalizowania skutków opóźnienia rejsu [...]. Z tego względu pasażerce należało się odszkodowanie za opóźniony lot w wysokości 250 euro (odległość między [...]a [...], mierzona metodą trasy po ortodromie wynosi 1044 kilometry), które jednak nie zostało wypłacone. Zatem w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia przez przewoźnika lotniczego art. 7 rozporządzenia poprzez zaniechanie wypłaty podróżnej stosownego odszkodowania i związku z tym Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wymierzył przewoźnikowi lotniczemu karę pieniężną w wysokości 1000 zł, która jest proporcjonalna do stwierdzonego naruszenia oraz ma charakter prewencyjny. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P.S.A. z siedzibą w W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia, poprzez nałożenie na przewoźnika obowiązku wypłaty pasażerowi odszkodowania pomimo zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych oraz art. 7 i art. 77 kpa, poprzez niepodjęcie przez organ niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz niedokonanie wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego. W ocenie strony skarżącej w tak krótkim czasie nie jest możliwe wyczarterowanie samolotu, bo czynność ta wymaga poza umownymi ustaleniami, również uzyskania stosownych zezwoleń ze strony organu, które niemożliwe były do przeprowadzenia w czasie pomiędzy uszkodzeniem samolotu [...], a jego przywróceniem do eksploatacji. W skardze zarzucono organowi nie wzięcie pod uwagę, iż uszkodzenie samolotu nastąpiło w okresie wzmożonej działalności przewoźnika lotniczego oraz, że samoloty eksploatowane przez przewoźnika lotniczego nie są dedykowane do wykonania pojedynczych operacji lotniczych, a wykonują operacje w rotacji. Organ nie zbadał sprawy również pod kątem siatki połączeń zaplanowanego sprzętu znajdującego się w dyspozycji strony skarżącej, przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości ekonomicznych i technicznych skarżącej spółki panujących w ówczesnym czasie. Zdaniem skarżącej w toku postępowania organ nie podjął wystarczających działań w celu zebrania kompletnego materiału dowodowego, nie dążył do aktywnego wyjaśnienia sprawy ograniczając się jedynie do analizy materiału dowodowego zebranego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i podzieleniu argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 (dalej: "ppsa") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga powinna zostać oddalona, gdyż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegała decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...]kwietnia 2012 r., Nr [...], uchylająca decyzję z dnia [...]stycznia 2012 r. w części odnoszącej się do braku stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego P. S.A. postanowień art. 7 rozporządzenia i w tym zakresie stwierdzająca naruszenie przez przewoźnika lotniczego P. postanowień rozporządzenia, poprzez zaniedbanie w stosunku do podróżnej E. M. obowiązku wypłaty stosownego odszkodowania, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia oraz nakładająca na przewoźnika lotniczego P.S.A. karę pieniężną w wysokości 1000 PLN (słownie: tysiąc złotych), a w pozostałym zakresie utrzymująca w mocy poprzedzającą ją decyzję. Podstawą decyzji był art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 205a ust. 1 i art. 205b ust. 1 Prawa lotniczego, a także art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 14 rozporządzenia. Zgodnie z art. 205a ust. 1 Prawa lotniczego Prezes Urzędu kontroluje przestrzeganie przepisów m. in. rozporządzenia nr 261/2004/WE ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Stosownie natomiast do art. 205b ust. 1 Prawa lotniczego w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1, Prezes Urzędu stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej: 1) brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo 2) naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE określa również obowiązek i termin jego usunięcia. Jednocześnie, stosownie do treści art. 209b ust. 1 Prawa lotniczego kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzeń, o których mowa w art. 205a ust. 1, lub nie wykonuje albo nienależycie wykonuje zobowiązania wynikające z przepisów tych rozporządzeń, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy. Podstawową kwestią wymagająca oceny było zatem właściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia, w szczególności art. 5 i art. 7 tego aktu. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7, chyba że: i) zostali poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu; lub ii) zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowym czasie przylotu; lub iii) zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu. W art. 7 rozporządzenia określono natomiast, że w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości: a) 250 EUR dla wszystkich lotów o długości do 1.500 kilometrów; b) 400 EUR dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 kilometrów; c) 600 EUR dla wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a) lub b). Przepisy rozporządzenia przewidują zwolnienie przewoźnika lotniczego z ponoszenia odpowiedzialności w postaci wypłaty odszkodowania określonego w art. 7 rozporządzenia w przypadku wykazania, że odwołanie/opóźnienie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Ciężar dowodu tego czy i kiedy pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu spoczywa na obsługującym przewoźniku lotniczym (art. 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia). Przepis ten odpowiada treści motywu 14 rozporządzenia, w którym prawodawca unijny postanowił, że podobnie jak w konwencji montrealskiej, zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą, w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika. W świetle powyższych przepisów podstawową kwestią jest ustalenie czy opóźnienie lotu [...]w dnia 10 września 2010 r. było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. W rozporządzeniu podano w sposób przykładowy, że powyższe nadzwyczajne okoliczności mogą, w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika. Jak wynika z powyższego jedną z wymienionych okoliczności jest wystąpienie nieoczekiwanej wady mogącej wpłynąć na lot. Zgodnie z powszechnym znaczeniem jakie przypisuje się wyrazowi: "nieoczekiwany" jest to zdarzenie "którego nikt się nie spodziewał" (tak też Słownik Języka Polskiego, Wydawnictwa Naukowe PWN). A zatem są to tego rodzaju zdarzenia, których nie sposób przewidzieć i które w żadnym stopniu nie zależą od działań samego przewoźnika. Należy do nich zatem zakwalifikować zdarzenia, których wystąpienia nikt w tego typu sytuacji nie mógł się spodziewać. Z drugiej strony przewoźnik może zwolnić się od odpowiedzialności odszkodowawczej w sytuacji, gdy udowodni, że podjął wszystkie racjonalne środki aby zapobiec wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, w tym także wystąpieniu określonych wad i usterek. Z analizy powołanych przepisów należy wnioskować, że przewoźnik nie może zwolnić się od odpowiedzialności odszkodowawczej w sytuacji, gdy mógł przewidzieć wystąpienie określonej wady wpływającej na bezpieczeństwo i przebieg lotu oraz gdy wystąpienie takiej wady spowodowane było – chociażby pośrednio – działaniem lub zaniechaniem przewoźnika polegającego np. na niedostateczną dbałością o stan techniczny samolotu. Wnioski te odpowiadają podstawowej argumentacji zawartej w jednym z najważniejszych orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dotyczącego kwestii zwolnienia z odpowiedzialności odszkodowawczej przewoźnika lotniczego, którego statek powietrzny uległ awarii technicznej, czyli wyroku z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie W.v. A.SpA. Trybunał uznał, że problemy techniczne są następstwem tych okoliczności, jeżeli ich źródło stanowią zdarzenia, które nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwalają mu na skuteczne nad nimi panowanie ze względu na jego charakter lub źródło. W niniejszej sprawie przyczyną opóźnienia lotu była usterka techniczna samolotu w postaci uszkodzenia łopatek nr 30, 31, 32, 33 silnika nr 2, do której doszło w następstwie zderzenia z ptakiem w czasie lotu na trasie [...]–[...]dzień przed lotem E. M.. Bez wątpienia żaden przewoźnik lotniczy nie jest w stanie panować nad trasami lotów ptaków i związku z tym powszechnie wiadomo, że dochodzi od kolizji samolotów z ptakami. Efektami takich kolizji mogą być różnego rodzaju uszkodzenia maszyn, które z całą pewnością nie wynikają z niedostatecznej dbałości o stan techniczny samolotu. Oczywistym jest również fakt, że uszkodzenie łopatek silnika wpływa na bezpieczeństwo lotu, dlatego też uszkodzona maszyna nie może wykonywać żadnych lotów. W ocenie Sądu powoduje to, że w niniejszej sprawie są podstawy do uznania, że uszkodzenia łopatek silnika ma charakter nadzwyczajny. Przewoźnik nie miał – pomimo dokonywania właściwych przeglądów technicznych i ogólnej dbałości o stan samolotu – jakiejkolwiek możliwości zapobieżenia awarii w efekcie kolizji z ptakiem. Mimo że kolizje takie zdarzają się i należy je traktować jako wady będące następstwem działania sił przyrody, to podobnie jak ujawnione ukryte wady produkcyjne oraz usterki powstałe w wyniku aktów terroryzmu lub sabotażu nie wpisują się ramy normalnego wykonywania działalności przewoźnika w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie [...]07 W.v. A. L.SpA. Jednakże Sąd podziela argumentację zaprezentowaną w zaskarżanej decyzji, że nie wszystkie nadzwyczajne okoliczności skutkują zwolnieniem przewoźnika lotniczego z obowiązku wypłacenia pasażerom odszkodowania. Jak to zostało wskazane powyżej kolizje ptaków ze statkami powietrznymi zdarzają się. Potwierdzają to m. in. raport Federalnej Agencji Awiacji (FAA), która od 1990 r. zbiera raporty dotyczące martwych ptaków znalezionych w częściach samolotów. Według raportów w ciągu 19 lat wystąpiło ponad 100 tys. podobnych incydentów. Z uwagi na powyższe o ile uszkodzenie łopatek silnika można i należy uznać za zdarzenie o charakterze nadzwyczajnym to jednak będzie wyłączać odpowiedzialność przewoźnika lotniczego gdyby nastąpiło bezpośrednio przed opóźnionym lotem, tj. na tyle krótki czas, że niemożliwe byłoby naprawienie usterki do czasu przewidzianego wylotu. Natomiast w rozpoznawanej sprawie, prawidłowo organ wskazał na czas jaki upłynął między wystąpieniem usterki, a opóźnieniem rejsu [...]. Z akt administracyjnych wynika, że usterka nastąpiła w dniu 9 września 2010 r. o godz. [...]UTC i 30 min. później podjęto decyzję o wycofaniu samolotu ze służby, a przywrócono go do służby w dniu 10 września 2010 r. o godz. [...] UTC. Ponadto z opisu zdarzenia zawartego w Formularzu technicznym wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zgodnie z rozporządzeniem nr 261/2004/WE z dnia 30 listopada 2011 r. wynika, że po zderzeniu z ptakami "pojęto decyzje o technicznym lądowaniu samolotu [...] w [...]". Natomiast lot pasażerki miał się rozpocząć o godz. 16:10, a więc prawie 3 godz. po naprawieniu samolotu, mimo to rozpoczął się dopiero ok. godz. [...], czyli z opóźnieniem wynoszącym w starcie około 6 godzin i 10 minut (a nie jak wskazał organ 30 minut) i jednocześnie około 9 godzin (a nie jak wskazał organ 9 godzin i 30 minut) po naprawieniu usterki. Nie ulega wątpliwości, że w okresie wzmożonego ruchu lotniczego w sezonie wakacyjnym liczba lotów jest zdecydowanie większa niż poza sezonem, niemniej jednak rację ma organ twierdząc, że przewoźnik dysponował wystarczającym czasem, aby móc zorganizować lot zastępczy. To do przewoźnika należy wykazanie okoliczności że mimo podjętych wysiłków przeciwdziałanie negatywnym skutkom wynikłym z awarii statku powietrznego nie było możliwe lub wiązało się z zaangażowaniem nieadekwatnych środków finansowych. Dlatego twierdzenia skarżącej spółki nie poparte żadnymi dowodami, są dalece niewystarczające do wykazania okoliczności uzasadniających zwolnienie z odpowiedzialności odszkodowawczej. Podkreślić również należy, że skarżąca spółka nie wykazała powodów, dla których naprawiona już maszyna nie mogła zrealizować o czasie lotu [...]oraz dlaczego wylot, który nastąpił dopiero o godz. [...]był najwcześniejszym możliwym wylotem. Innymi słowy nie zostało wykazane, że przewoźnik dołożył należytej staranności podejmując wszelkie możliwe działania w celu zminimalizowania skutków opóźnienia lotu. W tym miejscu należy zaznaczyć, że od 11 kwietnia 2011 r. zmianie uległ art. 7 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy nie tylko z urzędu, ale również na wniosek stron. Oznacza to, że ustawodawca również stronom postępowania umożliwił działanie mające na celu wyjaśnienie okoliczności sprawy. Wobec tego nie istniały przeszkody do przedstawiania w toku postępowania administracyjnego określonych okoliczności i środków dowodowych przez skarżącą spółkę. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego prawidłowo ustalił, iż nie zaistniały okoliczności zwalniające przewoźnika lotniczego z obowiązku wypłaty stosownego odszkodowania. Skoro zatem przewoźnik nie wypłacił pasażerce odszkodowanie - biorąc pod uwagę odległość 1044 km między [...]a [...], mierzona metodą trasy po ortodromie – w kwocie 250 euro, to w myśl z art. 209b ust. 1 Prawa lotniczego podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy, a więc zgodnie z 1.5 tego załącznika w wysokości od 1000 od 2500 zł. Sąd również podzielił argumentacje organu w zakresie naruszenia przez przewoźnika art. 9 ust. 1 lit. a oraz art. 9 ust. 2 rozporządzenia poprzez zaniedbanie obowiązku otoczenia podróżnej opieką polegającą na bezpłatnej pomocy w postaci posiłków, napojów oraz dostępu do środków telekomunikacji. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dokonał właściwej oceny zaistniałych w sprawie zdarzeń oraz prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa. W konsekwencji zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Na marginesie Sąd zaznacza, że ewentualne błędy w uzasadnieniu decyzji polegające na omyłkowym wskazaniu daty i numeru lotu oraz pomyłki rachunkowe w obliczaniu czasu nie miały wpływu na prawidłowość kontrolowanego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło