I SA/Wa 456/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2012 r. sprawy ze skargi H.D., M.D., L.D. i W.D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] ; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz H.D., M.D., L.D. i W.D. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz H.D., M.D., L.D. i W.D. kwotę po 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wojewoda [...], decyzja z [...] stycznia 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] września 2011 r. nr [...] orzekającą o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł za nieruchomość położoną w obrębie [...], gmina W., oznaczoną w ewidencji gruntów nr [...] o pow. [...] ha, wydzieloną pod poszerzenie drogi wojewódzkiej nr [...]. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że na wniosek H. i W.D. oraz M. i L.D. Wójt Gminy [...], decyzja z [...] sierpnia 2008 r. nr [...], zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o pow. [...] ha, położonej we wsi P., w wyniku którego wydzielono m.in. działkę nr [...] o pow. [...] ha z przeznaczeniem pod poszerzenie drogi wojewódzkiej nr [...]. W dniu 24 września 2008 r., tj. w którym decyzja podziałowa stała się ostateczna, działka nr [...] stała się własnością Województwa [...]. Ponieważ nie doszło do uzgodnienia wysokości odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, na wniosek dotychczasowych współwłaścicieli, wszczęta została przez Starostę [...] procedura ustalenia odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W prowadzonym przez Starostę [...] postępowaniu w dniu 30 czerwca 2011 r. przez rzeczoznawcę majątkowego K.J. został sporządzony operat szacunkowy. Rzeczoznawca majątkowy zastosował się do dyspozycji § 36 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r., który obowiązywał do dnia 25 sierpnia 2011 r., przyjmując podejście porównawcze metodą korygowania ceny średniej, biorąc do porównań rynek nieruchomości gruntowych nie zabudowanych w wybranych wsiach gminy W., objętych transakcjami sprzedaży w okresie czerwiec 2009 r. – czerwiec 2011 r. Organ I instancji przeprowadził w dniu 6 lipca 2011 r. rozprawę administracyjną z udziałem rzeczoznawcy majątkowego. Ponadto do podniesionych przez strony postępowania zarzutów dotyczących operatu szacunkowego rzeczoznawca majątkowy odniósł się szczegółowo w piśmie z dnia 9 sierpnia 2011 r. Na dzień wydania decyzji przez organ I instancji operat z 3 września 2010 r. nie mógł być wykorzystany dla celu, dla którego został sporządzony bowiem minął okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, zatem operat ten stał się nieaktualny. Nadto przed datą wydania decyzji przez organ I instancji z [...] września 2011 r., wskutek nowelizacji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, która to nowelizacja weszła w życie 26 sierpnia 2011 r., zmianie uległ § 36 tego rozporządzenia. Zgodnie z art. 156 ust. 3 ugn operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Dnia 28 września 2011 r. rzeczoznawca majątkowy potwierdził aktualność operatu szacunkowego z 30 czerwca 2011 r. twierdząc, iż zmiany uwarunkowań prawnych polegające na nowelizacji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. nie wpłynęły na wielkość oszacowanej wartości nieruchomości w operacie. Organ odwoławczy uznał, że przyjęty w operacie szacunkowym z 30 czerwca 2011 r. sposób wyceny, który był zgodny z wytycznymi § 36sprzed zmiany rozporządzenia spełnia wymogi znowelizowanego rozporządzenia. Wobec tego, zdaniem organu, mógł stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania wskazanego w decyzji organu I instancji. W skardze na decyzję Wojewody [...] H.D. i W.D., M.D. i L.D. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie przepisów: - art. 21 ust. 2 konstytucji RP i art. 8 ust. 2 konstytucji RP, - art. 80 kpa poprzez ustalenie wysokości odszkodowania nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, lecz na podstawie jednego operatu szacunkowego, z całkowitym pominięciem innych dowodów, które wskazują, iż wartość nieruchomości jest wyższa niż ustalona w decyzji, - art. 7, art. 77 § 1 kpa, - art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez brak rzeczywistego ustalenia wartości rynkowej nieruchomości w oparciu o całokształt materiału dowodowego, - § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 26 sierpnia 2011 r. poprzez jego niezastosowanie, - art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podstawę ustalenia przez organ I instancji odszkodowania stanowił operat szacunkowy z dnia 30 czerwca 2011 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego K.J.. W dacie wydawania decyzji przez organ I instancji, co miało miejsce w dniu [...] września 2011 r., obowiązywały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. z 2011 r. Nr 165, poz. 985) w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 14 lipca 2011 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 165, poz. 985). Operat szacunkowy został zaś sporządzony w oparciu o przepisy rozporządzenia z 21 września 2004 r. ale sprzed nowelizacji i rzeczoznawca majątkowy przytacza w operacie treść tych przepisów. Organ I instancji dostrzegł fakt zmiany przepisów rozporządzenia jaka nastąpiła już po sporządzeniu operatu szacunkowego. Zwrócił się więc do rzeczoznawcy majątkowego o potwierdzenie, w tej sytuacji aktualności operatu z 30 czerwca 2011 r. Rzeczoznawca majątkowy potwierdził aktualność tego operatu stwierdzając, że zmiany uwarunkowań prawnych polegające na nowelizacji przepisów rozporządzenia z 21 września 2004 r. nie wpłynęły na wartość oszacowanej nieruchomości w operacie. W tej sytuacji organ I instancji ustalił wysokość odszkodowania przyjmując wartość nieruchomości wskazaną w operacie z 30 czerwca 2011 r., a organ odwoławczy to stanowisko podzielił utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Należy uznać takie stanowisko organów obu instancji za wadliwe. Zgodnie z zasadą legalności, wyrażona w art. 6 kpa, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Natomiast zasada prawdy obiektywniej (art. 7 kpa)stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z przytoczonych podstawowych zasad postępowania administracyjnego wynika obowiązek organu stosowania przepisów prawa obowiązujących w dacie wydawania przez organ administracji publicznej decyzji. Operat z dnia 30 czerwca 2011 r. nie uwzględnia treści § 36 rozporządzenia z 21 września 2004 r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Rady Ministrów z 14 lipca 2011 r. zmieniającym to rozporządzenie. Wobec wprowadzonych zmian dotychczasowa treść przepisów rozporządzenia z 21 września 2004 r. została formalnie derogowana z obowiązujących norm prawa. Rozporządzenie zmieniające nie zawiera regulacji intertemporalnych, co oznacza, że zmienione przepisy miały zastosowanie nie tylko do spraw wszczętych po ich wejściu w życie, ale także do postępowań będących w toku w dacie wejścia w życie znowelizowanych przepisów. Zasada praworządności działania organów administracji publicznej, wymaga, by wydawane przez nie rozstrzygnięcie oparte było na podstawie prawnej istniejącej w momencie wydania rozstrzygnięcia. Przepis art. 156 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) stanowi, że operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Z treści tego przepisu wynika, że w sytuacji gdy wystąpiła zmiana uwarunkowań prawnych, a do takich zmian należy nowelizacja treści przepisów w oparciu o, które operat został sporządzony, to operat szacunkowy nie może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony mimo, że nie upłynął jeszcze okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. Potwierdzenie aktualności operatu przez rzeczoznawcę majątkowego, o czym stanowi ust. 4 art. 156 ugn, odnosi się tylko do potwierdzenia aktualności z powodu upływu 12 miesięcy od sporządzenia operatu. Natomiast nie odnosi się do potwierdzenia operatu z uwagi na zmianę przepisów prawnych, które stanowią podstawę prawną sporządzonego operatu co wprost wynika z przytoczonej treści art. 156 ust. 3 ugn. Potwierdzenie więc aktualności operatu z 30 czerwca 2011 r. dokonane przez rzeczoznawcę majątkowego jest bez znaczenia dla sprawy, gdyż takie potwierdzenie jest niedopuszczalne w świetle przywołanych wyżej przepisów. Prawidłowa interpretacja wskazanych wyżej unormowań prowadzi do wniosku, iż znajdujący się w aktach sprawy operat szacunkowy z 30 czerwca 2011 r. nie mógł stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania bowiem nie uwzględnia on treści § 36 rozporządzenia z 21 września 2004 r. w nowym brzmieniu. Podważa to moc dowodową operatu sporządzonego na podstawie nieobowiązującego przepisu. Powyższe oznacza, że decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem powołanych wyżej przepisów co uzasadnia ich uchylenia. Ponowne rozpoznanie kwestii odszkodowania wymaga zlecenia przez organ sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego nowego operatu szacunkowego z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w dacie jego sporządzania. Ponieważ operat szacunkowy z 30 czerwca 2011 r., ze względów wyżej wskazanych, nie może stanowić podstawy ustalenia odszkodowania zbędnym jest wypowiadanie się przez Sąd co do wszystkich zarzutów szczegółowo wymienionych w skardze a odnoszących się do tego operatu. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.