II FZ 380/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2205/12 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 15 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty targowej postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 17 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2205/12, odmówił R. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 lutego 2013 r. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wyrokiem z dnia 20 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z 15 maja 2012 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w opłacie targowej za 29 czerwca 2010 r. oraz 2 lipca 2010 r. W dniu 18 marca 2013 r. skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca wyjaśniła, że ma 76 lat i jest osobą schorowaną, porusza się przy pomocy laski tylko po mieszkaniu. Nie może podróżować do Warszawy na rozprawę sądową, znajduje się pod opieką Ośrodka Pomocy Społecznej i na jej prośbę opiekunka społeczna pomogła sporządzić wniosek. Skarżąca nie była na rozprawie więc nie wiedziała, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia upływa po siedmiu dniach. Ponadto skarżąca otrzymuje bardzo skromną emeryturę i nie stać jej na fachową pomoc prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 lutego 2013 r. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy. Zdaniem Sądu przekroczenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie zostało spowodowane trudnymi do przezwyciężenia przeszkodami. Skarżąca w zawiadomieniu o rozprawie wyznaczonej na dzień 20 lutego 2013 r. została pouczona, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.). Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżącej doręczono zawiadomienia o rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. Trudno się więc zgodzić z oświadczeniem skarżącej, że nikt nie przysłał jej informacji o terminie do wniesienia przedmiotowego wniosku. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę i przywrócenie terminu oraz sporządzenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a sąd przywraca uchybiony termin, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu należy do strony (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258). Zgodnie zaś z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W niniejszej sprawie skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie przedstawiła jednak okoliczności wskazujących na brak winy w niedokonaniu tej czynności. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że za taką okoliczność nie można uznać oświadczenia skarżącej, że nie została poinformowana o terminie do wniesienia przedmiotowego wniosku. Podkreślić bowiem należy, że w pkt 2 pouczenia zawartego w zawiadomieniu o rozprawie (k. 44 akt sądowych) wskazano, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną. Także powoływanie się na zły stan zdrowia nie może uzasadniać przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. W orzecznictwie przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu w ujęciu art. 86 § 1 P.p.s.a. zalicza się miedzy innymi chorobę, ale nie każdą, a wyłącznie taką, która miała nagły i obłożny charakter (powodując zwłaszcza konieczność hospitalizacji) i nie pozwalała na wyręczenie się inną osobą. W niniejszej sprawie skarżąca natomiast ograniczyła się do ogólnego stwierdzeniem iż "zmogła mnie nagła choroba, która uniemożliwiała poruszanie się". Należy podkreślić, że skarżąca nie przestawiła żadnych dowodów wskazujących, iż przechodziła nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, w sytuacji skarżącej na przykład opiekunką społeczną, która sporządziła na prośbę skarżącej wniosek o przywrócenie terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że do pełnienia obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast nieskorzystanie z pomocy osoby trzeciej powoduje, że skarżącej można co najmniej postawić zarzut niedbalstwa w prowadzeniu swoich spraw, a to wyklucza wyłączenie jej winy w uchybieniu terminu. Tym samym nie ma podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Reasumując, ocena determinującej oddalenie wniosku o przywrócenie terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu nie podważyły jej. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Wobec powyższego na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji