III SA/Lu 276/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Specjalista Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 października 2012 r. sprawy ze skargi "B.-P." A. i D. M. Spółka jawna z siedzibą w T. L. na czynność Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia aneksu nr 21 do regulaminu prowadzenia składu celnego oddala skargę. Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. "[...]" Spółka jawna z siedzibą w T. L. zwróciła się z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Celnego w Z. o zatwierdzenie zmienionego aneksu nr 21 do regulaminu prowadzenia składu celnego. Zmiana dotyczyła usunięcia z dotychczasowej treści regulaminu prowadzenia składu celnego przepisu nakładającego na prowadzącego tenże skład obowiązku zawierania kontraktów konsygnacyjnych w formie pisemnej i przechowywania ich dla potrzeb kontroli celnej. W odpowiedzi na w/w wniosek, Naczelnik Urzędu Celnego w Z. odmówił zaakceptowania przedstawionej propozycji treści punktu 24 regulaminu zawartego w aneksie nr 21 do regulaminu prowadzenia składu celnego, o czym zawiadomił Spółkę pismem z dnia [...] lutego 2012 r. Jednocześnie przedstawił swoją propozycję zmiany aneksu i wezwał Spółkę do przedstawienia przez nią aneksu uwzględniającego uwagi organu. Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. Spółka wystąpiła do Naczelnika Urzędu Celnego w Z. domagając się usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezasadnej odmowie zatwierdzenia części aneksu nr 21 do regulaminu prowadzenia składu celnego. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] marca 2012 r. organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, ponownie informując Spółkę o odmowie zatwierdzenia spornej części aneksu nr 21. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółka zarzuciła, że akt z zakresu administracji publicznej, jakim jest odmowa zatwierdzenia aneksu nr 21 do regulaminu prowadzenia składu celnego z dnia [...] lutego 2012 r. narusza: - art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w związku z art. 13 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (WKC), poprzez niezasadne przyjęcie przez organ celny, iż jest on uprawniony do żądania od prowadzącego skład celny zawierania i posiadania pisemnych umów składu i komisu jako warunku koniecznego do wykonywania działalności gospodarczej; - art. 14, art. 86, art. 100 ust. 2 wskazanego powyżej WKC oraz art. 27 ust. 4 w związku z ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne, poprzez przyjęcie przez organ, że ma on prawo do żądania od podmiotu prowadzącego skład celny prowadzenia dokumentacji według swobodnej oceny oraz do dowolnego określenia treści regulaminu prowadzenia składu celnego, w sytuacji kiedy przepisy prawa celnego nie nakazują formy w jakiej należy zawierać umowy z kontrahentami w obrocie gospodarczym związanym ze składowaniem towarów. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że organ celny nie może zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej uzależniać swojej decyzji w sprawie wykonywania tejże działalności od spełnienia przez Spółkę dodatkowych warunków nie przewidzianych przepisami prawa. Organ celny nie ma uprawnienia do nałożenia na podmiot prowadzący skład celny obowiązku polegającego na zawieraniu umów konsygnacyjnych (składu i komisu). Brak takich umów nie uniemożliwia organowi kontroli celnej przebiegu procedury składu celnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie Naczelnik Urzędu Celnego podniósł, że system regulacji celnych dopuszcza możliwość świadczenia usług konsygnacyjnych objętych procedurą składu celnego. Warunkiem objęcia towarów procedurą składu celnego jest zawarcie umowy składu i komisu lub jednej łącznej umowy (tzw. kontrakt konsygnacyjny) pomiędzy prowadzącym skład celny, a właścicielem towaru. Odstąpienie od obowiązku sporządzania w formie pisemnej umów konsygnacyjnych znacznie utrudni organowi celnemu sprawowanie właściwego dozoru i kontroli przebiegu procedury składu celnego. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Z uwagi na charakter sporu należy wyjaśnić w pierwszej kolejności, że instytucję składu celnego regulują przepisy art. 98 – 113 WKC. Wynika z nich między innymi, że procedura składu celnego pozwala na składowanie w składzie celnym zarówno towarów niewspólnotowych, które w czasie tego składowania nie podlegają należnościom celnym przywozowym, ani środkom polityki handlowej (art. 98 ust. 1 lit. a). W/w procedura pozwala również na składowanie towarów wspólnotowych, którym odrębne przepisy dają możliwość korzystania, w związku z ich umieszczeniem w składzie celnym, ze środków zwykle stosowanych przy wywozie tego rodzaju towarów (art. 98 ust. 1 lit. b). Składem celnym jest każde miejsce uznane przez organy celne i podlegające ich kontroli, w którym towary mogą być składowane zgodnie z ustalonymi warunkami (art. 98 ust. 2 WKC). Skład celny może być składem prywatnym lub publicznym. Skład publiczny oznacza skład, z którego może korzystać każda osoba w celu składowania towarów (akapit pierwszy i drugi art. 99 WKC). Prowadzącym skład celny jest osoba posiadająca pozwolenie na prowadzenie składu celnego (akapit trzeci art. 99 WKC). Prowadzenie składu celnego uzależnione jest od uzyskania pozwolenia organów celnych, chyba że skład celny jest prowadzony przez organ celny (art. 100 ust. 1 WKC). Osoba, która zamierza prowadzić skład celny, musi złożyć pisemny wniosek zawierający niezbędne dane do otrzymania pozwolenia, informacje, a w szczególności informacje uzasadniające gospodarczą potrzebę składowania. Pozwolenie określa warunki prowadzenia składu (art. 100 ust. 2 WKC). Podmiot prowadzący skład celny jest odpowiedzialny za: a/ zapewnienie, aby towary złożone w składzie celnym nie zostały usunięte spod dozoru celnego; b/ wykonywanie obowiązków wynikających ze składowania towarów objętych procedurą składu celnego; c/ przestrzeganie szczególnych warunków określonych w pozwoleniu. Skład celny jest jedną z gospodarczych procedur celnych (art. 84 ust. 1 lit. B WKC). Korzystanie z każdej gospodarczej procedury celnej uzależnione jest od uzyskania pozwolenia organów celnych (art. 85 WKC). W myśl art. 86 WKC, bez uszczerbku dla dodatkowych szczególnych warunków przewidzianych dla danej procedury, pozwolenie określone w art. 85 i art. 100 ust.1, wydawane jest jedynie: – osobom, które udzielą wszelkich gwarancji niezbędnych do prawidłowego przebiegu procedury; – gdy organy celne mogą zapewnić dozór i kontrolę procedury bez konieczności stosowania środków administracyjnych niewspółmiernych do istniejącej potrzeby gospodarczej. Warunki stosowania danej procedury określone są w pozwoleniu (art. 87 ust. 1 WKC). Posiadacz pozwolenia ma obowiązek informować organy celne o każdej zmianie, która nastąpiła po wydaniu tego pozwolenia i może mieć wpływ na jego utrzymanie lub zakres (art. 87 ust. 2 WKC). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ celny słusznie odmawia zatwierdzenia aneksu nr 21 do regulaminu prowadzenia składu celnego przez Spółkę. Podana przez nią wersja zmiany warunków prowadzenia składu - określonych w regulaminie zatwierdzonym przez organ celny – zakłada w punkcie 24, że w składzie celnym mogą być składowane towary niewspólnotowe, stanowiące własność osób nieposiadających pozwolenia na stosowanie procedury składu celnego i w takim przypadku zgłoszenie celne o objęcie towarów procedurą składu celnego dokonywane jest na rzecz prowadzącego skład celny. Powyższa proponowana wersja regulaminu zakłada odejście od obowiązku zawierania przez Spółkę kontraktów konsygnacyjnych w formie pisemnej, co przewiduje aktualnie obowiązujący i zatwierdzony w dniu [...] grudnia 2011 r. regulamin. Z kolei organ celny uważa, że warunkiem objęcia towarów procedurą składu celnego jest zawarcie umów konsygnacyjnych (umów składu i komisu). Ich brak – zdaniem organu celnego – utrudni kontrolę celną przebiegu procedury składu celnego. Stanowisko organu celnego zasługuje na aprobatę. Jak wyżej wykazano, składem celnym jest uznane przez organ celny miejsce, w którym towary mogą być składowane zgodnie z ustalonymi warunkami (art. 98 ust. 2 WKC). Warunki te są ustalane przez organ celny w pozwoleniu na prowadzenie składu celnego (art. 100 ust. 2 WKC). Skład celny podlega kontroli organu (art. 98 ust. 2 WKC). Do organu celnego należy dozór i kontrola gospodarczej procedury składu celnego (art. 86 WKC). Zgodnie z tym przepisem pozwolenie na prowadzenie składu celnego może być wydane, gdy organy celne mogą zapewnić dozór i kontrolę procedury bez konieczności stosowania środków administracyjnych niewspółmiernych do istniejącej potrzeby gospodarczej. Przepis ten w powiązaniu z treścią art. 98 ust. 2 oraz art. 100 ust. 2 WKC oznacza, w realiach rozpoznawanej sprawy, że organ celny ma prawo odmówić zaakceptowania proponowanych przez podmiot prowadzący skład celny zmian we wcześniej zatwierdzonych warunkach prowadzenia składu celnego, jeżeli nowe zasady i warunki mogą utrudnić organowi celnemu dozór i kontrolę przebiegu procedury gospodarczej. Brak umów konsygnacyjnych (składu i komisu) zawartych z właścicielami składowanych towarów powoduje, że kontrola składu celnego przeprowadzona przez organ celny będzie ograniczona, a przez to utrudniona. Sytuacja taka nie powinna mieć miejsca. Jak wyżej wyjaśniono podmiot prowadzący skład jest odpowiedzialny za wykonywanie obowiązków wynikających ze składowania towarów objętych procedurą składu celnego (art. 101 WKC). Przeprowadzone w tym zakresie wyniki kontroli celnej nie powinny budzić wątpliwości, a mogą w przypadku braku dokumentów źródłowych w postaci umów konsygnacyjnych. W tych okolicznościach zarzuty i wnioski nie są usprawiedliwione. Spółka ma rację, że stosownie do art. 6 ust. 2 ustawy z 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, właściwy organ nie może żądać ani uzależniać swojej decyzji w sprawie podjęcia, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej przez zainteresowaną osobę od spełnienia przez nią dodatkowych warunków, w szczególności od przedłożenia dokumentów lub ujawnienia danych, nieprzewidzianych przepisami prawa. Nie ma jednak racji twierdząc, że organ celny postępuje wbrew dyspozycji zamieszczonej w/w przepisie. Stan faktyczny sprawy wskazuje bowiem, że organ nie nakłada na Spółkę dodatkowego obowiązku. Wręcz przeciwnie to Spółka chce uwolnić się od obowiązku wynikającego z warunków prowadzenia składu celnego. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 13 WKC. Powołany przepis określa, że zgodnie z warunkami określonymi obowiązującymi przepisami organy celne mogą zastosować wszelkie środki kontroli, które uznają za niezbędne dla prawidłowego zastosowania przepisów prawa celnego. W/w przepis koresponduje z art. 14 WKC przewidującym, że dla celów stosowania przepisów prawa celnego, każda osoba pośrednio lub bezpośrednio uczestnicząca w operacjach dokonywanych w ramach wymiany towarowej, dostarcza organom celnym, na ich żądanie i w ewentualnie wyznaczonym terminie, wszelkie dokumenty i informacje, w jakiejkolwiek formie, jak również udziela im wszelkiej niezbędnej pomocy. Oba przepisy (art. 13 i art. 14 WKC) określają uprawnienia kontrolne organów celnych i dodatkowo potwierdzają słuszność stanowiska Naczelnika Urzędu Celnego w Z. W tym miejscu należy podnieść, że zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, kontrola wykonywana przez Służbę Celną polega na sprawdzeniu prawidłowości przestrzegania przepisów przez zobowiązane do tego osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej (art. 30 ust. 1 i 2 tejże ustawy). Powyższe prowadzi do wniosku, że organ celny nie narusza ani zasady swobody działalności gospodarczej, ani określonej w art. 353¹ Kodeksu cywilnego zasady swobody umów w stosunkach cywilnoprawnych, jak też wynikającej z treści art. 27 ust. 2 i 3 ustawy z 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne dyrektywy obligującej organ celny do uwzględniania zmian w pozwoleniach celnych stosownie do przepisów obowiązujących od dnia uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej. Z tych względów skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.