I SA/Wa 537/12
WyrokWSA w Warszawie2012-10-09
Skład orzekający: Gabriela Nowak, Iwona Kosińska, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja kasacyjna organu odwoławczego, uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania, jest zgodna z prawem, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego, a organ odwoławczy nie może uzupełnić tych braków bez naruszenia zasady dwuinstancyjności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja kasacyjna organu odwoławczego, uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania, jest zgodna z prawem, jeśli organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego, a uzupełnienie tych braków przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uzasadnia zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi W. P. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, która uchyliła decyzję Wojewody stwierdzającą nieważność decyzji Urzędu Miejskiego z 1977 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Wojewoda stwierdził nieważność decyzji wywłaszczeniowej z powodu wadliwego ustalenia odszkodowania i nieważnej decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny. Minister uchylił decyzję Wojewody, uznając, że cel wywłaszczenia (rekreacja) spełniał przesłankę użyteczności publicznej, a decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny była ważna. Minister wskazał również na konieczność wyjaśnienia innych kwestii, takich jak umocowanie organu wydającego decyzję wywłaszczeniową oraz zakres skutków prawnych dla wszystkich działek objętych wywłaszczeniem. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy wywłaszczeniowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2012 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oddala skargę.
I. Stan sprawy
1. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołań Prezydenta Miasta P. wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej oraz [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] września 1977 r. nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K., zapisanej w księdze wieczystej nr [...] stanowiącej własność W. P. - uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
2. W uzasadnieniu decyzji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podał, że decyzją z dnia [...] września 1977 r. Urząd Miejski w P. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K., stanowiącej własność W. P. Odszkodowanie w kwocie [...] zł zostało przyznane za grunt, budynek mieszkalny oraz budynek gospodarczy.
Wnioskiem z dnia 29 października 2009 r. skierowanym do Wojewody [...] W. P. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] września 1977 r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] września 1977 r., uznając, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o nieważną decyzję zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji jak również wysokość odszkodowania została ustalona na podstawie aneksów do opinii szacunkowej sporządzonych po rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej.
Odwołanie od tej decyzji złożył Prezydent Miasta P. wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, wskazując na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych oraz wątpliwości co do aktualnego stanu prawnego, oraz [...] Komendant Wojewódzki Policji w P., podnosząc zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych.
3. W uzasadnieniu decyzji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził, że archiwalne dokumenty wywłaszczeniowe wskazują, że zawnioskowana do wywłaszczenia nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] została ujęta w planach zagospodarowania terenów jeziora [...] dla celów rekreacyjno-wypoczynkowych. Plan zagospodarowania tego terenu przewidywał budowę pawilonów sanitarno-usługowych, gastronomicznych i handlowych, urządzenie placu zabaw dla dzieci, boiska sportowego oraz plaży z kąpieliskiem. Cel inwestycji polegający na stworzeniu warunków do rekreacji i wypoczynku spełniał, zdaniem organu, przesłankę celu użyteczności publicznej, bowiem łączył się z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa.
Niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na wskazany powyżej cel potwierdziła decyzja Naczelnika Powiatu P. z dnia [...] września 1974 r. zatwierdzająca plan realizacyjny przedmiotowej inwestycji.
Zdaniem organu, decyzja z dnia [...] września 1974 r. była dokumentem o jakim mowa w art. 16 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej, bowiem stanowiła dowód uzgodnienia miejsca realizacji inwestycji z właściwym terenowym organem administracji państwowej i tym samym spełniona została przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia.
Organ wskazał, że w dokumentach archiwalnych brak jest jakiegokolwiek dokumentu wskazującego, że decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny budowy ośrodka wypoczynkowego w K. z dnia [...] września 1974 r. utraciła ważność. Natomiast z wnioskiem o pozwolenie na budowę można było wystąpić dopiero po uregulowaniu stanu własnościowego działki, co nie było możliwe przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Dopóki w odrębnym postępowaniu nie zostanie prawomocnie stwierdzona nieważność decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub jej wygaśnięcie, dopóty zarzut naruszenia tych przepisów nie może być skutecznie podnoszony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 29 sierpnia 1996 r. SA/Kr 1158/95 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, LexPolonica nr 2145297).
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w celu ustalenia ważności decyzji Naczelnika Powiatu P. z dnia [...] września 1974 r. zatwierdzającej plan realizacyjny Wojewoda [...] powinien wystąpić do odpowiedniego organu z wnioskiem o ocenę legalności decyzji z dnia [...] września 1974 r. Jednocześnie postępowanie nadzorcze w stosunku do decyzji z dnia [...] września 1974 r. będzie stanowiło zagadnienie wstępne wobec postępowania nadzorczego prowadzonego w stosunku do decyzji Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] września 1977 r., gdyż od jego rozstrzygnięcia będą zależały losy postępowania nadzorczego prowadzonego z wniosku W. P.
Jak wynika z protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu 21 stycznia 1977 r. w rozprawie udział wzięli właściciel W. P., jego ojciec I. P., biegły inż. W. K. oraz przedstawiciele wnioskodawcy wywłaszczenia. Na rozprawie W. P. wniósł o niewywłaszczanie nieruchomości oraz o zmianę lokalizacji wywłaszczenia, a przewodniczący rozprawy wezwał wnioskodawcę wywłaszczenia do dostarczenia operatu szacunkowego za grunt zgodnie z zarządzeniem nr [...].
Biorący udział w rozprawie W. K. - inżynier budownictwa i biegły sądowy z dziedziny budownictwa Sądu Wojewódzkiego w P. przedstawił opinię z grudnia 1975 r., w której zawarta była wycena budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego znajdujących się na zawnioskowanęj do wywłaszczenia nieruchomości na kwotę [...] zł. Opinia została sporządzona na podstawie szczegółowych oględzin przeprowadzonych przy współudziale I. P., w trakcie których dokonano pomiarów. Opinia była znana właścicielowi nieruchomości, bowiem została wysłana wraz z ofertą o dobrowolne odstąpienie nieruchomości.
Wyceny gruntu dokonał W. R. - biegły powołany zarządzeniem Wojewody [...]. W opinii z dnia [...] września 1975 r. biegły wycenił grunt na kwotę [...] zł, przy uwzględnieniu stawek ustalonych zarządzeniem Naczelnika Powiatu w P. z dnia [...] listopada 1974 r. Również i ta opinia została wysłana właścicielowi wraz z ofertą. Biegły nie brał udziału w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, jednakże brał udział w postępowaniu poprzez sporządzane opinie. Zgodnie z orzecznictwem, nieobecność biegłego na rozprawie nie może być oceniana w kategoriach przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji o odszkodowaniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2008 r. I OSK 1459/2007 LexPolonica nr 2025942, wyrok z dnia 20 listopada 2009 r. I OSK 195/2009 LexPolonica nr 2113996).
Z uwagi na zmiany przepisów i wynikające z tego zobowiązanie przewodniczącego rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej do ich uwzględnienia w opinii szacunkowej, W. R. - biegły powołany zarządzeniem nr [...] Wojewody [...] sporządził w dniu [...] lutego 1977 r. opinię uwzględniającą podwyżkę wprowadzoną zarządzeniem Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...]. W opinii tej wartość gruntu wyniosła [...] zł.
Również W. K. - inżynier budownictwa, biegły sądowy z dziedziny budownictwa Sądu Wojewódzkiego w P. uwzględnił zmiany obowiązujących w dacie wywłaszczenia przepisów i sporządził aneks do wydanej w grudniu 1975 r. opinii. Wartość budynków przy zastosowaniu zarządzenia nr [...] Naczelnego [...] z dnia [...] czerwca 1977 r. wyniosła [...] zł.
Skoro strona była na rozprawie poinformowana o tym, że będzie sporządzony aneks do opinii szacunkowej z grudnia 1975 r., a sporządzone w dniu [...] sierpnia 1977 r. opinie dostosowały wysokość odszkodowania do obowiązujących przepisów, co skutkowało znacznym zwiększeniem należnego odszkodowania, to brak jest podstaw do uznania, że odszkodowanie ustalone zostało z rażącym naruszeniem art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Ponadto, z treści zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. wynika, iż skutki prawne zostały ocenione jedynie w stosunku do dwóch działek, tj. działek nr [...], i słusznie stwierdzono, iż ich nabycie na podstawie decyzji administracyjnych Wojewody [...] nie wywołało skutków prawnych, bowiem organ administracyjny może w drodze postępowania administracyjnego odwrócić skutki prawne wywołane decyzjami z dnia [...] listopada 1990 r. oraz z dnia [...] czerwca 1997 r. potwierdzającymi przejście z mocy prawa działek nr [...] na rzecz P. Natomiast z zebranego materiału dowodowego wynika, że w skład wywłaszczonej nieruchomości wchodzi obecnie także działka oznaczona [...] oraz część działek oznaczonych nr [...] w stosunku do których Wojewoda [...] nie wypowiedział się co do ich stanu prawnego i zaistnienia lub nie nieodwracalnych skutków prawnych. Ponadto, należy także wskazać, że najemca parkingu nie ma interesu prawnego i nie jest stroną przedmiotowego postępowania.
Organ wskazał również, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wyjaśnień wymaga kwestia umocowania organu orzekającego o przedmiotowym wywłaszczeniu za odszkodowaniem. Jak wynika z komparycji zaskarżonej decyzji została ona wydana w imieniu i z upoważnienia, i na wniosek Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. Wywłaszczona nieruchomość położona była w K. znajdującym się w gminie R., a zatem o wywłaszczeniu za odszkodowaniem winien był orzekać terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, którym był naczelnik gminy. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie w niniejszej sprawie działał Urząd Miejski w P.
Z uwagi na fakt wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. z naruszeniem przepisów postępowania, w sytuacji gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie należało uchylić decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. i orzec jak w sentencji.
II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron
1. Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. P.; zarzucając naruszenie:
(1) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 100 § 1 kpa w zw. z art. 97 §1 pkt 4 kpa w zw. z art. 21 pkt 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 16 ust. 3 pkt 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) poprzez uznanie, iż organ pierwszej instancji winien wystąpić do organu nadzoru z wnioskiem o stwierdzenie legalności decyzji Kierownika Urzędu Powiatowego w P. z dnia [...] września 1974 r. nr [...] zatwierdzającej plan realizacyjny, które to zagadnienie będzie stanowić zagadnienie wstępne w sprawie,
(2) art. 28 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa poprzez uznanie, iż odwołujący Prezydent Miasta P. oraz Komendant Wojewódzki Policji ma interes prawny w zaskarżeniu decyzji Wojewody [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności co do ustalenia odszkodowania;
(3) art. 128 kpa poprzez uznanie, iż odwołanie Prezydenta Miasta P. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji dotyczyło podstawy stwierdzenia nieważności,
(4) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) poprzez przyjęcie, iż odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone w sposób prawidłowy
- domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
2. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
2. Zaskarżoną decyzją Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję Wojewody [...] stwierdzającą nieważność decyzji Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] września 1977 r. orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], stanowiącej własność W. P. - i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
3. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 15 kpa, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w pierwszej instancji, a następnie w drugiej instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, i konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, lecz ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej, tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym (B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 10. wydanie. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2009, s. 79 i nast.).
Ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę organ odwoławczy jest zatem obowiązany poddać ocenie materiał dowodowy zebrany i zbadany przez organ pierwszej instancji oraz dokonane przez ten organ ustalenia. Organ drugiej instancji, ponownie rozpoznając sprawę, może poprawić, uzupełnić, wyjaśnić i ustalić to, czego nie uczynił, lub źle to uczynił organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy może zatem zarówno korygować wady prawne decyzji, jak też wady polegające na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych bądź powodujące inne nieprawidłowości, jednakże jego obowiązkiem jest również, jak wcześniej wskazano, ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej, tożsamej pod względem przedmiotowym jak i podmiotowym.
4. Zaskarżona decyzja z dnia [...] lutego 2011 r. została wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa, w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 kwietnia 2011 r., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Oznacza to, że obowiązkiem organu odwoławczego jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, i w tym celu organ ten może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, stosownie do art. 136 kpa. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.
Należy podkreślić, że decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może być podjęta w warunkach innych niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 kpa.
Żadne inne wady postępowania czy wady decyzji podjętej przez organ pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Ten rodzaj decyzji jest dopuszczalny zupełnie wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i nie jest w tej kwestii dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. Konieczność zatem przeprowadzenia dowodu lub kilku dowodów (np. opinia biegłego czy przesłuchanie świadków) mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (art. 136 kpa), wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2006 r. I OSK 884/06 (LEX nr 321129) stwierdził, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a więc wówczas, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, bądź gdy postępowanie takie zostało przeprowadzone lecz w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 kpa. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w omawianym przepisie.
Stanowisko to niniejszy skład orzekający podziela w zupełności.
Jeśli więc do sądu administracyjnego zaskarżona została decyzja kasacyjna, obowiązkiem sądu jest wyłącznie dokonanie oceny, czy organ drugiej instancji nie przekroczył swoich uprawnień określonych w tym przepisie – art. 138 § 2 kpa, co zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie nastąpiło.
5. Skoro z decyzji organu pierwszej instancji wynika, że skutki prawne zostały ocenione jedynie w stosunku do dwóch działek, tj. działki nr [...], a organ pierwszej instancji - Wojewoda [...] nie wypowiedział się co do stanu prawnego działek nr [...] i zaistnienia lub nie nieodwracalnych skutków prawnych, nie poczynił żadnych ustaleń które jednoznacznie wskazywałyby, że decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny budowy ośrodka wypoczynkowego w K. z [...] września 1997 r. utraciła ważność, w oparciu o jakie przepisy organ uznał, że najemcy parkingu przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, jak również nie zbadał umocowania organu orzekającego o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości - to uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Z powyższego wynika, że w rozpoznawanym przypadku zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania dowodowego jest na tyle znaczny, że dokonanie ustaleń w opisanym zakresie przez organ drugiej instancji polegałoby praktycznie na wyjaśnieniu całości sprawy, w tym i ustaleniu kręgu osób, którym należy przyznać w prowadzonym postępowaniu status strony w oparciu o obowiązujące przepisy materialnoprawne czy zbadać właściwość organu orzekającego o wywłaszczeniu. Takie działanie organu drugiej instancji naruszyłoby przepis art. 136 kpa, określający granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Zgodnie z tym przepisem, organ drugiej instancji rozpoznający środek zaskarżenia może przeprowadzić jedynie dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Ponadto, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tak szerokim zakresie dopiero przez organ odwoławczy naruszyłoby zawartą w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy.
Wobec powyższego należy stwierdzić, iż przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające dotknięte było uchybieniami, związanymi z niedostatecznie wnikliwym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, wadliwym ustaleniem kręgu stron postępowania, niezbadanie właściwości organu orzekającego o wywłaszczeniu, a uchybienia te nie mogły być sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy.
Z tych przyczyn Sąd podzielił stanowisko Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, iż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
IV. Ponownie rozpoznając sprawę, organ, w szczególności, weźmie pod uwagę powyższe, oraz wskazania organu drugiej instancji - jakie kwestie powinny zostać w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione.
Z uwagi na powyższe - przedwczesne było badanie zarzutów skargi dotyczących naruszeń prawa materialnego oraz innych naruszeń podniesionych w skardze.
V. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło