II FZ 1031/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dumas, , , po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Po 914/12 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 14 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za maj 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Po 914/12 1002/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił B.Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia Sąd podał, że Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (1324 zł), wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że w chwili obecnej pozostaje w trudnej sytuacji finansowej. W 2010 roku poniosła stratę w wysokości 2.344.896zł. W wyniku wprowadzenia nowych przepisów dotyczących podatku od gier znacznie wzrosły obciążenia publicznoprawne. Spółka nie była w stanie terminowo regulować zobowiązań podatkowych. Przeciwko Spółce toczą się postępowania egzekucyjne na terenie całego kraju (zajęte zostały rachunki bankowe oraz udziały w innej spółce kapitałowej). Spółka podejmuje próby zrównoważenia kosztów wynikających ze zwiększonych obciążeń podatkowych. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 1.000.000zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy to 13.545.277,28zł. Do wniosku załączono: bilans na dzień 30 czerwca 2012 roku, wyciąg z rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 9 października 2012 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy uznając, że wysokość kapitału zakładowego (1.000.000zł), wartość środków trwałych (13.545.277,28zł) oraz wielkość przychodów spółki za pierwsze sześć miesięcy 2012 roku (39.751.997,30zł) jednoznacznie wskazuje, że koszty sądowe niniejszego postępowania, a także koszty sądowe we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, nie ograniczają realizacji prawa do sądu. Pismem z dnia 17 października 2012 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył sprzeciw od postanowienia referendarza podnosząc, że samo posiadanie majątku nie wyklucza możliwości przyznania prawa pomocy. Sam majątek skarżącej stanowią w większości automaty do gry, których sprzedaż stanowi jedyne źródło dochodu Spółki. Pełnomocnik zwrócił również uwagę, iż sprzedaż majątku nieruchomego miałby skutek nieodwracalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał wniosek za niezasadny. Wskazał na treść art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej P.p.s.a.) i podkreślił, że zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Sąd zauważył, że wysokość kapitału zakładowego (1.000.000 zł), a także wartość środków trwałych (13.545.277,28 zł) oraz wielkość przychodów Spółki za pierwsze sześć miesięcy 2012 roku (39.751.997,30 zł) jednoznacznie wskazują, że koszty sądowe niniejszego postępowania, a także koszty sądowe we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, nie ograniczają realizacji prawa do sądu. Oceniając zatem rzeczywistą sytuacje Spółki Sąd uznał, że posiada ona dostateczne środki finansowe na poniesienie pełnych kosztów postępowania, w tym na pokrycie wpisu w wysokości 1324 zł. Ponadto Sąd wskazał, że skarżąca nie wykazała, czy zastosowane wobec niej środki egzekucyjne są skuteczne i w jakim rozmiarze ograniczają jej zdolności płatnicze. Złożone przez Spółkę do akt sprawy dokumenty (w tym odpis z Krajowego Rejestru Sądowego) nie zawierają żadnych wpisów ujawniających zaległości Spółki, nie wskazują także, aby toczyło się postępowanie upadłościowe, postępowanie układowe lub postępowanie naprawcze. Sąd podkreślił, że przyznanie prawa pomocy nie uzasadniają trudności finansowe wywołane zwiększeniem obciążeń z tytułu podatku od gier, bowiem przychody skarżącej za pierwsze sześć miesięcy 2012 roku (39.751.997,30zł) wielokrotnie przewyższają jej zobowiązania podatkowe za ten sam okres. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy do kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Spółka podnosiła, że posiadany majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów mogą być eksploatowane tylko do czasu wygaśnięcia licencji, a nowe nie będą udzielane. Co więcej, sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. Ponadto Spółka wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 68/11, przyznał jej prawo pomocy w oparciu o taki sam stan faktyczny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak prawidłowo podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, przepis art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. reguluje instytucję statuującą wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów w postępowaniach sądowoadministracyjnych przez ich strony, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., a znajdującej swe umocowanie w art. 84 Konstytucji. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe, co sprowadza realne ryzyko naruszenia jej prawa do sądu. W niniejszej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle uzyskiwania przez Spółkę tak znacznych przychodów, a także wartości majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżąca w istocie nie wykazała, że grozi jej niewypłacalność - przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Podkreślenia wymaga, że wykazanie w danym roku podatkowym starty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. W niniejszej sprawie poza powoływaniem się na stratę skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej, a jej twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej są gołosłowne. Trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która uzyskała przychody w pierwszych sześciu miesiącach 2012 r. w wysokości. 39.751.997,30 zł, nie jest w stanie z takiej kwoty wygospodarować 1.324 zł, na pokrycie wpisu sądowego w sprawie sądowoadministracyjnej, a także innych kosztów, które ewentualnie w tym postępowaniu mogą wystąpić. Z całą pewnością wygospodarowanie takiej kwoty nie sprowadzi na Spółkę ryzyka upadłości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na wynik sprawy nie ma także istotnego wpływu okoliczność przyznania prawa pomocy w innej sprawie sądowoadministracyjnej przez referendarza sądowego. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez referendarza. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięcia w innych sprawach mogą pełnić jedynie funkcję argumentu pomocniczego. Powołanie się więc przez Spółkę na postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 68/11, przyznające Spółce prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, nie mogło mieć waloru rozstrzygającego. Pierwszeństwo miała wnikliwa analiza akt sprawy, którą w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji przeprowadził, w pełni respektując zasady racjonalnego myślenia i wymogi doświadczenia życiowego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako niezasadne w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił.