VII SA/Wa 494/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia [...] lipca 2007r., znak: [...], na podstawie art. 51 ust 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nakazał W. M. zamurowanie otworów okiennych, szczegółowo opisanych, w budynku położonym w G. przy pl. [...] Następnie, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r., znak: [...] – uchylił ww. decyzję organu pierwszej instancji i umorzył cyt. "postępowanie I instancji". W uzasadnieniu organ wskazał, że okna usytuowane są w obiekcie wpisanym do rejestru zabytków. Organ powołał przepis art. 36 ust. 1 i art. 45 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Stwierdził, że organem właściwym do wydania decyzji o przywróceniu zabytku do poprzedniego stanu, w przypadku robót wykonanych bez jego pozwolenia, jest wojewódzki konserwator zabytków. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2011r., znak. [...] - Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2011r., znak [...], którą stwierdził nieważność opisanej wyżej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007r., znak [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wpisanie obiektu do rejestru zabytków nie wyłącza go spod działania przepisów ustawy Prawo budowlane. Organ wojewódzki w sposób przedwczesny rozstrzygnął o umorzeniu prowadzonego przed nim postępowania. Nie przesądzając o słuszności rozstrzygnięcia, kontrolowana decyzja w sposób rażący narusza art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a to skutkuje obowiązkiem jej wyeliminowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. . Ponadto organ stwierdził, że podnoszony we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zarzut rażącego naruszenia prawa – art. 45 ust 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków jest nieuzasadniony, ponieważ przepis ten nie był podstawą rozstrzygnięcia w decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu w niniejszym postępowaniu było poddanie ocenie, pod względem zgodności z prawem, zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie odpowiadają prawu . Organ – Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdzając nieważność decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym wskazał na rażące naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i podkreślił, że czyni to cyt. " nie przesądzając o słuszności rozstrzygnięcia podjętego przez powiatowy organ nadzoru budowlanego". Zdaniem organu, zarzut rażącego naruszenia prawa – art. 45 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków jest bezprzedmiotowy, przepis nie był podstawą decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym. W ocenie Sądu zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, pozbawione są prawnego uzasadnienia. Stwierdzenie nieważności decyzji tworzy możliwość prawną eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych przede wszystkim wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego zarówno pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym. Jedną z przesłanek zastosowania trybu stwierdzenia nieważności decyzji jest rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa ( porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1134/04 publikowany zbiór Lex Nr 165717). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1994 r. (III ARN 13/94), OSN 1994, z. 3, poz. 36, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 1994 r. (V SA 535/94), ONSA 1995, z. 2, poz. 91). Charakteryzowana wada decyzji opisana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie odnosi się do przepisów stanowiących podstawę prawną i jako takich wymienionych w niej, lecz odnosi się ona do stanu prawnego sprawy, wyznaczonego faktami prawotwórczymi niezbędnymi w stosowaniu prawa, co do określonego podmiotu i przedmiotu sprawy. Zdaniem Sądu, bez oceny tego, czy w okolicznościach niniejszej sprawy możliwa była ingerencja nadzoru budowlanego, nie jest możliwa prawidłowa ocena decyzji kontrolowanej w niniejszym postępowaniu. Tylko merytoryczna ocena dopuszczalności ingerencji nadzoru budowlanego, w zakresie w jakim miało to miejsce po myśli decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2007r., da podstawę dla oceny dopuszczalności jej uchylenia i umorzenia postępowania, w decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym. Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art.145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm.).