I FZ 192/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2347/12 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2004 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt: III SA/Wa 2347/12 Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") wezwał pełnomocnika J. K. (dalej: "strona", "skarżący") do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej o kwotę 8.015 zł ustalając tym samym wysokość wpisu stosunkowego w sprawie na kwotę 8.917 zł. Jako podstawę prawną zarządzenia wskazano § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej: "rozporządzenie"). Wraz z pismem procesowym z 3 stycznia 2013 r. skarżąący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych ponad uiszczony wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 902 zł wskazując, iż dotyczy on zaskarżonej części wyroku, której wartość wynosi 180.380,00 zł. Postanowieniem z 21 marca 2013 r., sygn. akt: III SA/Wa 2347/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Przedstawiając okoliczności faktyczne w jakich zapadło powyższe rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji na podstawie nadesłanego formularza PPF podał, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z G. K.(żoną) i G. K. (matką) oraz osiąga z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochód w wysokości 2.500 zł. Dalej wskazał, iż zarówno on jak i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają majątku w postaci nieruchomości, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Z uwagi, iż przedstawione na formularzu dane okazały się w ocenie Sądu niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, Sąd na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwał stronę do przedłożenia, w terminie 7 dni, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji majątkowej. Odpowiadając na powyższe wezwanie skarżący nadesłał kserokopie dwóch przekazów pieniężnych dla Genowefy Kondej wskazujące na wysokość jej świadczenia emerytalnego w kwocie 1451 zł, kserokopie opłat dokonywanych na rzecz: PGNiG, wspólnoty mieszkaniowej, P. SA, kserokopie zestawienia transakcji z rachunku prowadzonego dla firmy "J." J. K., kserokopie zeznań rocznych skarżącego PIT 36L za 2010 r. oraz 2011 r. Dodatkowo przedstawił karty informacyjne leczenia szpitalnego, z których wynika, że przeszedł w 2011 r. rozległy zawał serca, który – w ocenie skarżącego – uniemożliwił pełną aktywną działalność gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Dalej Sąd zaznaczył, iż z uwagi na niepełne wykonanie przez skarżącego wezwania do przedłożenia dodatkowej dokumentacji nie miał możliwości całościowego wglądu w jego sytuację majątkową. W ocenie Sądu uchylenie się od takiej współpracy nie może pozostać bez konsekwencji w sytuacji, gdy to na stronie ciąży obowiązek wykazania w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez uznanie, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przekonaniu skarżącego nadesłane przy piśmie procesowym z 12 lutego 2013 r. dokumenty w sposób jednoznaczny wykazały jego sytuację majątkową. W uzasadnieniu ponowił oświadczenia zawarte w pismach procesowych oraz wskazał, że nie można żądać dokumentów, których nie posiada. Nadto zakwestionował zasadność wyliczeń dokonanych przez Przewodniczącego Wydziału dotyczących wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, które w jego przekonaniu powinny być obliczane od wartości zaskarżonej części wyroku, z którym nie zgadza się skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie, mimo wadliwego uzasadnienia, odpowiada prawu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Więc to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeśli jednak oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd rozpoznający wniosek może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, polegające na wezwaniu tegoż wnioskodawcy do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedstawienia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie, mimo wadliwego uzasadnienia, odpowiada prawu. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że głównym motywem oddalenia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy było to, iż skarżący nie przedstawił pełnej dokumentacji, która obrazowałaby jego trudną sytuację majątkową i rodzinną. Nie ulega wątpliwości, że brak kompletnej dokumentacji nie pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji majątkowej strony, która w takim przypadku jest w dużej mierze utrudniona. Jednakże Sąd rozstrzygając w zakresie prawa pomocy, powinien czynić to w oparciu o ustawowe przesłanki z art. 246 P.p.s.a. W związku z tym zauważyć należy, że WSA nie przeprowadził w ogóle analizy materiału nadesłanego przez stronę ograniczając się jedynie do powołania mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów i wskazania nieprawidłowości w działaniu strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego postanowienia charakteryzuje się zbytnią ogólnikowością i nie można je uznać za prawidłowe. Jednocześnie, jak już wyżej wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie, mimo wadliwego uzasadnienia, odpowiada prawu, gdyż skarżący faktycznie nie wykazał, że z uwagi na sytuację majątkową i rodzinną wymaga, w zakresie prowadzonego postępowania sądowego, wsparcia finansowego ze strony Skarbu Państwa. Należy zwrócić uwagę, że w formularzu PPF skarżący podał, iż osiąga z tytułu działalności gospodarczej dochód w wysokości 2.500 zł brutto miesięcznie. Natomiast z nadesłanej kopii zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011, wynika, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przychód skarżącego wyniósł 10.038.177,29 zł, koszty uzyskania przychodów 9.261.391,02 zł a dochód 776.786,27 zł. Zatem z przedłożonego przez skarżącego zeznania rocznego jednoznacznie wynika, że prowadzi on działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach, gdyż osiąga on nieporównywalnie większe – w stosunku do zakresu prawa pomocy, o które wnosi – obroty. Powyższego nie zmienia również okoliczność, że w zeznaniu za rok podatkowy 2010 skarżący odnotował stratę w wysokości 178.087,02 zł, która w znacznej mierze została odliczona w deklaracji za rok 2011. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pomiędzy oświadczeniem skarżącego dotyczącym wysokości jego miesięcznych dochodów zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy a ujawnionymi informacjami w toku postępowania zachodzą znaczne rozbieżności. Także pomimo zasygnalizowanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wątpliwości Sądu w przedmiocie przyznania prawa pomocy skarżący w rezultacie nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania a przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, której obroty wielokrotnie przewyższają wysokość wpisu od skargi kasacyjnej. W tej sytuacji należy się zgodzić z Sądem pierwszej instancji, że z dokumentów udostępnionych przez skarżącego nie wynika, że jego sytuacja przemawia za przyznaniem prawa pomocy. Wskazać należy, iż dopiero zestawienie rzeczywistej kwoty dochodów skarżącego z jego obciążeniami dałoby pełen obraz jego możliwości finansowych. Także wskutek niepełnego wywiązania się przez skarżącego z wezwania wystosowanego przez Sąd na podstawie art. 255 P.p.s.a. i nienadesłania w szczególności zeznań podatkowych żony, wyciągów z wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz jego żony, jak również rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja finansowa skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zauważyć należy, iż to w interesie strony jest rzetelne przedstawienie sytuacji majątkowej i rodzinnej tak aby wypełnić wezwanie sądowe z należytą starannością. Co do zakwestionowanej przez stronę zasadności wyliczeń dokonanych przez Przewodniczącego Wydziału dotyczących wysokości wpisu sądowego od skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż sprawa ta była przedmiotem odrębnego postępowania. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.