II OZ 1128/12

Dnia 19 grudnia 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2012 roku, sygn. akt II SA/Wr 520/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] maja 2012 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w sprawie uzgodnienia w zakresie ochrony gruntów rolnych zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie zbiornika na nieczystości płynne o charakterze socjalno-bytowym postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy D.W. w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] maja 2012 r. Sąd wskazał, że skarżąca prowadzi wraz z mężem gospodarstwo domowe, osiągają oni łącznie dochód wysokości 1 849 zł. Ponadto posiadają współwłasność działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie korzysta ze świadczeń z opieki społecznej, a podane we wniosku dochody są jedynymi, jakie uzyskuje. Wskazała, że koszty zakupu energii wynoszą latem 300 zł, za gaz płaci 70 zł, za wodę 30 zł, a na lekarstwa przeznacza 500-600 zł. Podkreśliła, że ciążą na niej zobowiązania do uiszczenia grzywien sądowych w wysokości co najmniej 1000 zł. W ocenie Sądu rozpoznającego wniosek, ze złożonych przez skarżącą dokumentów nie wynika, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w zainicjowanym przez siebie postępowaniu. Skarżąca wykazała, że miesięcznie z kwoty 1 849 zł emerytury wydatkuje 1000 zł, a zatem pozostaje jej jeszcze kwota 849 zł, co do której można przypuszczać, że skarżąca pożytkuje ją na inne cele (np. żywność). Zdaniem Sądu kwota 200 zł, wymaganego w niniejszej sprawie wpisu sądowego, nie jest rażąco wysoka w stosunku do dochodów osiąganych regularnie przez skarżącą i jej małżonka. Na podstawie złożonych przez skarżącą dokumentów nie można powiedzieć, że uiszczenie kwoty 200 zł z tytułu wpisu sądowego doprowadzi do uszczerbku w zakresie utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej małżonka. Sąd podkreślił także, że z urzędu wiadomo, iż skarżąca jest inicjatorem wielu spraw sądowych i oczywiste jest, że w każdej sprawie należy pokrywać koszty sądowe. To jednak nie oznacza, iż można uznać z góry, że skarżąca nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania w którymś z kolejnych postępowań, tym bardziej, że nie przedstawiła ona dowodów potwierdzających ponoszenie tychże kosztów sądowych. Jednocześnie Sąd podkreślił, że obowiązek zapłaty nałożonej grzywny jako okoliczność zawiniona przez stronę nie może stanowić przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosła D.W. domagając jego uchylenia. Skarżąca stwierdziła, że miesięczne koszty jej utrzymania są wyższe niż ustalone przez Sąd, gdyż dotychczas wykazał ona jedynie podstawowe wydatki i nie uwzględniła między innymi opłat za telefon oraz innych drobnych wydatków na żywność, leki czy środki czystości. Skarżąca podniosła, że Sąd "zmusza stronę skarżącą do ujawniania danych osobowych i składania oświadczeń od różnego rodzaju banków, opieki społecznej", jak również zobowiązuje stronę "bezprawnie do prowadzenia księgowości ze swej emerytury". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to bowiem forma dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zasadą zaś, stosowanie do art. 199 p.p.s.a., jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego sprawę. Ponadto to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny zatem wskazywać na okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W niniejszej sprawie skarżąca podniosła w zażaleniu, iż nie wszystkie jej wydatki zostały uwzględnione przez Sąd oraz że Sąd "zmusza" ją do ujawniania i udowodnienia struktury jej wydatków i dochodów. Podkreślić należy, że to na stronie która ubiega się o uzyskanie pomocy ze środków Skarbu Państwa, jaką jest przyznanie prawa pomocy, ciąży obowiązek udowodnienia osiąganych dochodów i dokonywanych wydatków. Tylko bowiem dzięki zapoznaniu się z powyższymi informacji Sąd ma możliwość dokonania oceny czy strona faktycznie nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skoro zatem na wezwanie Sądu skarżąca wykazał tylko pewne wydatki jej rodziny, Sąd nie miał możliwości ocenia w pełni struktury kosztów jej utrzymania oraz rzeczywistej sytuacji finansowej. Słusznie bowiem Sąd I instancji oparł się w trakcie dokonywanej przez siebie analizy na informacjach faktycznie udzielonych przez skarżącą. Także w rozpatrywanym zażaleniu skarżąca wskazała jedynie, że wydaje miesięcznie około 100 zł na opłaty za telefon. Nie przedstawiła ponadto żadnych zaświadczeń potwierdzających inne wydatki. Zatem należy uznać dokonaną przez Sąd I instancji ocenę sytuacji finansowej skarżącej za właściwą. Zgodzić się także trzeba z Sądem I instancji, iż struktura dochodów i wydatków skarżącej oraz jej męża pozwala im na poniesienie kosztu jakim jest wpis sądowy bez uszczerbku koniecznego dla ich utrzymania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.