I GZ 242/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Spółki z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 23 lipca 2012 r.; sygn. akt I SA/Wr 747/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. Spółki z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2012 r.; nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z 23 lipca 2012 r., I SA/Wr 747/12 odmówił P. Spółce z o.o. we W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z 1 czerwca 2012 r. (data stempla pocztowego), złożonym wraz ze skargą, skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, kwestionując zasadność zastosowania przez organ tzw. fikcji doręczenia decyzji drugiej instancji w trybie art. 150 § 2 zd. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8., poz. 60 ze zm.). Jak podniosła, o fakcie wydania decyzji przez organ odwoławczy oraz upływie terminu do jej zaskarżenia, dowiedziała się dopiero w siedzibie organu podatkowego w dniu 25 maja 2012 r., po tym jak doręczono jej tytuły wykonawcze. Niewiedza strony, co do faktu wydania decyzji przez organ drugiej instancji spowodowana była nieprawidłowościami w funkcjonowaniu poczty, której pracownik nie poinformował strony o próbach doręczenia przesyłki poprzez pozostawienie tzw. awiza. Biorąc pod uwagę przesłanki przywrócenia terminu wskazane w art. 87 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa) Sąd wskazał, że ocena okoliczności podniesionych we wniosku nie uzasadniała przyjęcia, że do uchybienia terminowi w sprawie doszło wskutek przyczyn niezawinionych przez wnioskodawcę. Spółka okoliczności tych nie uprawdopodobniła. W stanie faktycznym sprawy, skarżąca kwestionowała podstawy do zastosowania art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej (przyjęcie tzw. fikcji doręczenia przesyłki) podnosząc okoliczność braku wiedzy o fakcie wydania decyzji organu drugiej instancji, jak również podejmowanych próbach doręczenia jej odpisu rozstrzygnięcia w sposób wskazany w art. 150 § 1a i § 2 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie, oprócz formułowanych na tę okoliczność twierdzeń, nie przedstawiła innych dowodów, które uprawdopodobniałyby te twierdzenia. W szczególności nie wykazała, aby wszczęto z jej inicjatywy postępowanie wyjaśniające w urzędzie pocztowym, w tym uprawdopodobniające omyłkowe pozostawienie tzw. awizo w miejscu właściwym dla doręczeń dokonywanych w stosunku do podmiotu o nazwie zbliżonej do nazwy strony skarżącej (E. s.c.). Sąd wskazał, że wymóg "uprawdopodobnienia" jest słabszym od dowodu środkiem dowodzenia, dającym jedynie prawdopodobieństwo (a nie pewność) wystąpienia określonego faktu, jednakże warunku tego w konkretnych okolicznościach sprawy mogą nie spełniać same tylko twierdzenia strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ dysponuje dowodem pocztowym w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, z którego wynika spełnienie przez ten dokument wymogów z art. 150 § 1a i § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd stwierdził, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych dokumentu pocztowego wynika, że kierowaną do strony informację o miejscu i terminie przechowywania przesyłki (awizo), doręczający zostawił "w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata". Odnotowany na tzw. zwrotce sposób zawiadomienia adresata przesyłki odpowiadał jednemu ze sposobów zawiadamiania w rozumieniu art. 150 § 2 zd. 1 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie, Sąd nie stwierdził innych uchybień, które podważałyby zasadność zastosowania w sprawie trybu, o jakim mowa w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej (przyjęcia tzw. fikcji doręczenia przesyłki). Zdaniem Sądu, skoro strona w treści złożonego wraz ze skargą wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia nie uprawdopodobniła braku zawinienia w uchybieniu temu terminowi, to brak było podstaw prawnych do uznania zasadności wniosku. W zażaleniu P. Spółka z o.o. we W. zaskarżyła postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości i wniosła o jego zmianę poprzez przywrócenie stronie skarżącej terminu do wniesienia skargi oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa procesowego poprzez niezastosowanie art. 86 § 1 ppsa. Spółka podniosła, że we wniosku o przywrócenie terminu wykazała, iż nie wniosła skargi na decyzję organu drugiej instancji, ponieważ decyzja ta nie została doręczona jej w sposób prawidłowy. Podkreśliła, że z uwagi na częstą praktykę poczty niedoręczania jej przesyłek podejmowała wielokrotne próby monitowania tego zjawiska w Urzędzie Pocztowym właściwym dla strony do odbioru przesyłek poleconych, gdzie uzyskiwała tylko ustną odpowiedź. Wskazała, że Sąd wydał postanowienie w oparciu o fakt posiadania przez organ celny zwrotnego potwierdzenia odbioru, w którym podkreślone zostało pozostawienie zawiadomienia "w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata". Spółka podkreśliła jednak, że takiego miejsca przy ul. O. [...] nie można określić, na dowód tego załączając zaświadczenie wystawione przez właściciela posesji ul. O. [...], iż pod tym adresem (bez rozróżnienia na numery lokali) mieści się kilka obiektów, w którym siedzibę ma kilkanaście firm. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 ppsa) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 ppsa nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu Sądu. Daje to Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKW 273/99, OSNAP 2000, Nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy podzielić ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności braku winy w niedochowaniu terminu. Kwestia zaistnienia przesłanek uzasadniających wniosek Spółki o przywrócenie termu do wniesienia skargi od decyzji organu drugiej instancji jest pochodną drugiej kwestii spornej w sprawie, dotyczącej prawidłowości doręczenia decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] marca 2012 r. Dokonując w związku z tym oceny w pierwszej kolejności kwestii doręczenia decyzji drugiej instancji wskazać należy, że jest poza sporem, że przesyłka zawierająca wspomnianą decyzję została nadana na adres skarżącej Spółki w dniu 12 marca 2012 r. za pośrednictwem poczty, a następnie po dwukrotnym jej awizowaniu została zwrócona do nadawcy z adnotacją: nie podjęto w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że doręczenie decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] marca 2012 r. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej należy uznać za prawidłowe i skuteczne. Przepis art. 150 Ordynacji podatkowej wprowadził fikcję prawną doręczenia przesyłki, w razie niemożności bezpośredniego jej doręczenia adresatowi. Polega ona na tym, że poczta ma obowiązek przechowywać pismo przez 14 dni w swojej placówce pocztowej (art. 150 § 1 pkt 1) i dwukrotnie zawiadomić adresata o pozostawieniu przesyłki, powtórnie w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1a). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma (na poczcie) winno zostać umieszczone w pocztowej skrzynce oddawczej adresata lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2). W takim razie doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu pozostawienia pisma w placówce pocztowej, a samo pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 zd. 2). Aby uznać skuteczność doręczenia dokonywanego w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej muszą zostać spełnione następujące przesłanki: złożenie pisma na okres 14 dni (w tym przypadku w placówce pocztowej), dwukrotne zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki oraz pozostawienie zawiadomienia o tym fakcie w jednym z miejsc wskazanych w tym przepisie. Jedynie łączne spełnienie tych wszystkich przesłanek pozwala na przyjęcie, iż pismo zostało skutecznie doręczone stronie. Dla organu podatkowego będącego nadawcą przesyłki pisemnym dowodem dopełnienia tej czynności jest prawidłowo sporządzona przez doręczyciela adnotacja o awizowaniu przesyłki, opatrzona jego podpisem, datą i pieczęcią. W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka w zażaleniu podnosi, że decyzja nie została doręczona do jej siedziby zgodnie z adresem strony wskazanym w Krajowym Rejestrze Sądowym, a "widocznego miejsca przy wejściu na posesję adresata", gdzie miało zostać pozostawione awizo (zwrotne potwierdzenie odbioru) przy ul. O. [...] nie można określić, gdyż pod tym adresem, bez rozróżnienia na numery lokali, ma siedzibę kilkanaście firm. Odnosząc się do powyższych zarzutów wskazać należy, że decyzja została wysłana na adres wskazany w Krajowym Rejestrze Sądowym: O. [...]. Z akt sprawy wynika, że skarżąca zdawała sobie sprawę z faktycznych trudności w doręczaniu pism, jednakże nie podjęła żadnych oficjalnych działań, dzięki którym mogłaby uzyskać dowody na poparcie swoich twierdzeń. Podkreślić należy, że pod adresem wskazanym przez Spółkę znajduje się kilka budynków, które mają ten sam adres, nieruchomość nie jest własnością strony skarżącej, a z akt sprawy nie wynika, czy którykolwiek budynek, bądź lokal ma skrzynkę pocztową. Jeżeli wystąpił problem z odbiorem awizo należałoby wyjaśnić, w oparciu o reklamację u operatora wykonującego usługi doręczania listów poleconych, faktyczne miejsce pozostawienia awizo. Ponadto w sytuacji trudności z odbiorem przesyłek Spółka mogła podjąć próby uzyskania skrzynki pocztowej u właściciela posesji. Należy podkreślić, że w dacie doręczania decyzji, jak i obecnie, istnieje obowiązek posiadania skrzynki pocztowej, ciążący na właścicielach lub współwłaścicielach nieruchomości czy budynków stanowiących odrębną nieruchomość (art. 37 ustawy z 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe - Dz.U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1159 ze zm.). Za dowód w sprawie nie można uznać oświadczeń samej strony wnioskującej o braku awiza, w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Zgodnie bowiem z art. 45 Prawa pocztowego potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę operatora publicznego ma moc dokumentu urzędowego, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Działania, które strona mogła podjąć są oczywiście jej uprawnieniem, a nie powinnością. Nie można jednakże pominąć faktu, że jedną z przesłanek przywrócenia terminu do podjęcia danej czynności procesowej jest brak winy w tym uchybieniu po stronie wnioskodawcy. Sąd rozpatrujący wniosek ocenia, czy strona dołożyła należytej staranności, aby dochować terminu, a zatem czy podjęła w tym celu wszelkie możliwe działania. W tym kontekście stanowisko Sądu pierwszej instancji o odmowie stronie przywrócenia terminu do złożenia skargi należy uznać za trafne i w pełni uzasadnione. Z tych powodów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia.