II OZ 1104/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 1065/12 oddalające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 1065/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek K. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], nakazujące skarżącej wykonanie określonych robót budowlanych w budynku mieszkalnym położonym w B. przy ul. [...]. Odpis decyzji organu drugiej instancji doręczony został pełnomocnikowi K. R. w dniu 25 czerwca 2012 r. Pełnomocnik w imieniu skarżącej pismem z dnia 12 lipca 2012 r. wniósł za pośrednictwem Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach skargę na powyższe rozstrzygnięcie. Przesyłka zawierająca skargę została nadana w dniu 24 lipca 2012 r. na poprzedni adres organu. Pismem z dnia 6 sierpnia 2012 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił za pośrednictwem organu odwoławczego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, przesyłając w załączeniu skargę z dnia 12 lipca 2012 r. wraz z jej odpisami i stosownym pełnomocnictwem. W uzasadnieniu podał, że skargę nadano w przewidzianym do tego terminie w polskim urzędzie pocztowym, jednak przesyłka została zaadresowana na nieaktualny adres organu. Pełnomocnik argumentował dalej, że skarga jest kolejnym pismem w sprawie toczącej się od 2002 r., pisana była przy wykorzystaniu dokumentu elektronicznego poprzednio utworzonego, stąd nieprawidłowo został podany adres organu. Stwierdzono co prawda, że decyzja zawierała wskazanie nowego adresu, jednak był on napisany małymi literami, co może wprowadzać w błąd, a ponadto na niektórych stronach internetowych nadal podawany jest nieaktualny adres organu. Zdaniem pełnomocnika powoduje to, że pomyłka taka ma charakter powszechny. Pismem z dnia 1 października 2012 r., uzupełnionym w dniu 6 października 2012 r., A. J. i H. J. wnieśli o oddalenie wniosku. W uzasadnieniu wskazali oni, że wniosek z podobną argumentacją został złożony przez pełnomocnika w sprawie toczącej się przed tutejszym Sądem pod sygnaturą akt II SA/Gl 553/11, a rzeczywistą intencją strony jest wstrzymanie postępowania prowadzonego od dziesięciu lat w sprawie samowoli budowlanej. Rozpoznając wniosek strony skarżącej Sąd uznał, że pełnomocnik K. R. nie uprawdopodobnił, aby niedochowanie terminu do złożenia skargi na opisaną wyżej decyzję było przez niego niezawinione. Nie budzi bowiem wątpliwości fakt, że nie istniała żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca prawidłowe zaadresowanie przesyłki kierowanej do organu drugiej instancji. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony adres ten jest powszechnie znany, prezentowany przede wszystkim na stronie internetowej Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach. Podawany był również przez organ we wszelkiej korespondencji kierowanej do pełnomocnika strony skarżącej od sierpnia 2010 r., a nadto sam pełnomocnik posługuje się tym adresem, między innymi w pismach z dnia 10 października 2011 r. oraz z dnia 14 maja 2012 r., znajdujących się w aktach administracyjnych. Jednocześnie nie można uznać za działania wykonane z należytą starannością czynności polegających na zaadresowaniu i nadaniu skargi sporządzonej przez fachowego pełnomocnika do organu, którego adres zmienił się ponad dwa lata wcześniej, tym bardziej w przypadku, kiedy identyczna sytuacja miała miejsce w poprzedniej sprawie zawisłej przed tutejszym Sądem pod sygn. akt II SA/Gl 553/11. Powołanie się na wykorzystanie dokumentu elektronicznego, stworzonego na potrzeby innego postępowania i przeniesienie "mechanicznie" adresu organu do nowej skargi świadczy – zdaniem Sądu – nie o braku winy, lecz przeciwnie, o braku staranności pełnomocnika będącego profesjonalistą, składającego pod tym dokumentem swój podpis. W zażaleniu na powyższe postanowienie K. R., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie art. 87 § 1 i 4 P.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że ustalony stan faktyczny nie był podstawą do przywrócenia wniosku o wniesienie skargi. W uzasadnieniu podniesiono, że z uwagi na urlop pełnomocnika strony w dniach 14 lipca 2012 r. – 10 sierpnia 2012 r. niezbędne czynności dotyczące spraw klientów zostały przekazane do wykonania innemu profesjonalnemu pełnomocnikowi. Pomimo prawidłowego wskazania adresu organu w skardze, w nagłówku tegoż pisma błędnie wpisano poprzedni adres. Stwierdzono nadto, że powyższe przeoczenie nie jest usprawiedliwieniem dla profesjonalnego pełnomocnika, jednakże nie może przesądzać o pozbawieniu prawa strony do sądu. Odwołując się do rzetelności prowadzonych postępowań, wskazano, iż analogiczne przeoczenia, które zdarzają się w praktyce wymiaru sprawiedliwości, nie skutkują tożsamą odpowiedzialnością sądu czy organu administracyjnego. W odpowiedzi na zażalenie A. J. i H. J. wnieśli o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 P.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu, spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony, dochowanie terminu do wniesienia wniosku i dokonanie czynności, której nie dokonała w terminie. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie przyjęto, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. W świetle powołanych przepisów i okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że okoliczność wskazana przez pełnomocnika skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2012 r., tj. błędne oznaczenie na kopercie adresu organu drugiej instancji, które skutkowało zwrotem pisma nadawcy, nie usprawiedliwia braku winy po stronie skarżącej w niedopełnieniu przedmiotowej czynności. Biorąc pod uwagę fakt, iż zaskarżona decyzja zawierała aktualny adres organu, jak również okoliczność, że adres ten był pełnomocnikowi znany, chociażby z uwagi na właściwe jego wskazanie w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r. czy prawidłowe jego oznaczenie w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (jednakże w nagłówku pisma błędnie wpisano poprzedni adres), nie można przyjąć, iż strona uprawdopodobniła, aby niedochowanie terminu do złożenia skargi na opisaną na wstępie decyzję było przez nią niezawinione. Nadanie skargi na niewłaściwy adres organu nie stanowi w niniejszej sprawie podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Błąd tego rodzaju należy bowiem uznać za brak należytej staranności przy dokonywaniu przez pełnomocnika czynności procesowych, skutkujący ujemnymi konsekwencjami bezpośrednio w stosunku do strony reprezentowanej. Również argumentacja podniesiona w zażaleniu nie mogła skutecznie podważyć prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji. Przekazanie bowiem innemu profesjonalnemu pełnomocnikowi (wspólnikowi kancelarii) do wykonania konkretnych czynności procesowych w imieniu nieobecnego pełnomocnika, winno być poprzedzone udzieleniem niezbędnych wskazówek, mających istotne znaczenie dla skuteczności ich dokonania, m.in. wskazanie prawidłowego adresu organu, do którego dane pismo należy skierować. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.