II FZ 172/13

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia del. WSA Bartosz Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 931/12 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 23 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie. Zaskarżonym zarządzeniem z 11 lutego 2013 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Na powyższe zarządzenie wniesiono zażalenie, w którym podniesiono, że Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 30 października 2012 r. zwolnił stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł. Skarżący uiścił już wpis od skargi w wysokości 100 zł i był przeświadczony, że przyznane prawo pomocy dotyczy całego postępowania. Uiszczenie teraz kolejnych 100 zł oznaczałoby, zdaniem strony, że poniesie ostatecznie 200 zł kosztów sądowych, mimo że przyznano jej zwolnienie ponad kwotę 100 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 239 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270; dalej p.p.s.a.) zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jest strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, przy czym – jak zaznaczył ustawodawca – zakres zwolnienia określony jest treścią prawomocnego postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Stosownie do treści art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym i polegać w szczególności na zwolnieniu tylko od opłat sądowych (wpisu, opłaty kancelaryjnej) w całości lub części. Zwolnienie może wówczas obejmować jedynie wpis albo jedynie opłaty kancelaryjne bądź też polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie stronie skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym. Postanowieniem z 30 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zwolnił skarżącego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł. Treść postanowienia sądu jest jednoznaczna i wynika z niej – jak trafnie podniesiono w zażaleniu – że skarżący, ponosząc wpis od skargi w kwocie 100 zł, już wypełnił już swój obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Zwolnienie od kosztów przekraczających wspomnianą kwotę obejmuje bowiem wszelkie koszty sądowe, powstałe w toku postępowania sądowego, niezależnie od etapu tego postępowania. Należy zauważyć, że w postanowieniu WSA z 30 października 2012 r. Sąd nie zawarł dodatkowych ograniczeń przyznanego prawa pomocy, choć mógł zwolnieniem objąć na przykład tylko wpis od skargi. Skoro tego nie uczynił, należy wspomniane zwolnienie odnosić do wszelkich kosztów sądowych (w tym wpisu od skargi kasacyjnej). Treść postanowienia WSA z 30 października 2012 r. nie pozwala na przyjęcie koncepcji, zgodnie z którą obowiązek uiszczenia kosztów sądowych (w ograniczonym co prawda zakresie) odżywa w każdej sytuacji, gdy strona podejmuje czynności, z którymi przepisy prawa wiążą obowiązek poniesienia takich kosztów. Zgodzić się należy ze skarżącym, że takie rozumienie przyznanego zwolnienia cechuje brak konsekwencji. Skoro bowiem z treści postanowienia WSA z 30 października 2012 r. wynika, że strona skarżąca zobowiązana jest ponieść koszty nie przekraczające 100 zł, wezwanie jej do uiszczenia dalszych 100 zł oznacza, że ostatecznie poniesie – wbrew treści wspomnianego postanowienia – 200 zł kosztów sądowych. Skoro zatem Przewodniczący Wydziału nie był uprawniony do wzywania strony skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 198 i 197 § 2 p.p.s.a., rozstrzygnął jak w sentencji.