II OZ 1023/12
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2012-11-21
Skład orzekający: Arkadiusz Despot - Mładanowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, prowadząca działalność gospodarczą i wykazująca dochody oraz posiadająca majątek trwały, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym, jeśli nie udowodni braku dostatecznych środków na ich pokrycie?Ratio decidendi
Osoba prawna może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) tylko wtedy, gdy wykaże, że nie posiada wystarczających środków na pokrycie tych kosztów. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie. W przypadku spółki prowadzącej działalność gospodarczą, wykazującej dochody, posiadającej majątek trwały i kapitał zakładowy, nie można uznać, że nie dysponuje ona środków na pokrycie kosztów sądowych, zwłaszcza gdy są one stosunkowo niewielkie (np. wpis od skargi).Stan faktyczny
Spółka z o.o. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku i przedłożenia dokumentów finansowych. Po otrzymaniu dokumentów, sąd pierwszej instancji postanowieniem odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że spółka nie wykazała braku wystarczających środków na pokrycie kosztów, biorąc pod uwagę jej dochody, majątek i prowadzoną działalność gospodarczą. Spółka złożyła zażalenie na to postanowienie.Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1702/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w N. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2012 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1702/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił [...] Sp. z o.o. w N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2012 r., znak: [...].
Sąd wskazał, że w dniu 7 sierpnia 2012 r. do Sądu wpłynął wniosek na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie prawa pomocy [...] Spółka z o.o. w N.
W nadesłanym formularzu wskazano, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi [...] złotych natomiast wartość środków trwałych [...]. Podano, że strata jaką poniosła Spółka za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosiła netto [...] złotych. Na koncie bankowym Spółka wskazała, że jej stan jest zerowy. Spółka podała, że prowadzi działalności gospodarczą, której przedmiotem jest produkcja pieczywa i handel detaliczny.
W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 16 sierpnia 2012 r. wezwano [...] Sp. z o.o. w N. do wskazania w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy, gdyż w punkcie 4 formularza nie zakreśliła o co wnosi, czy o zwolnienie od kosztów sądowych, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego lub adwokata oraz przedłożenia następujących dokumentów:
- odpisu lub kserokopii zeznania podatkowego za rok 2011 r.,
- ewidencji środków trwałych,
- rachunku zysku i strat oraz bilansu za rok 2011 r. oraz wstępnej wersji za rok 2012 r. do 30 czerwca 2012 r.,
- przedłożenia wyciągów z posiadanego rachunku bądź rachunków bankowych z trzech ostatnich miesięcy.
W dniu 3 września 2012 r. do Sądu wpłynęły wymagane dokumenty.
Zarządzeniem z dnia 17 września 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek [...] Sp. z o.o. z siedzibą w N. o przyznanie prawa pomocy pozostawił bez rozpoznania.
Podjęcie ww. zarządzenia uzasadniono tym, że Spółka wprawdzie nadesłała wymagane dokumenty przy piśmie z dnia 29 sierpnia 2012 r. (data wpływu do Sądu 3 września 2012 r.) jednak nie wskazała w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy.
Na powyższe zarządzenie [...] Spółka z o.o. w N. wniosła sprzeciw wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka załączyła kolejny formularz PPPr w którym zakreśliła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że zasadność wniosku Spółki rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe.
Na obecnym etapie postępowania Spółka jest zobowiązana do uiszczenia wpisu stosunkowego od skargi, który na podstawie § 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2003 r. nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 4 % wartości przedmiotu zaskarżenia tj. 200, 00 złotych.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia analiza nadesłanych dokumentów przez stronę wnioskującą oraz uwzględnieniu wysokości ciążących na stronie kosztów postępowania sądowego.
Za podjętym w sprawie rozstrzygnięciem przemawia zdaniem Sądu okoliczność, że Spółka prowadzi działalności gospodarczą, której przedmiotem jest produkcja pieczywa i handel detaliczny.
Z przedstawionego zeznania podatkowego CIT - 8 wynika, że Spółka w 2011 r. uzyskała dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] złotych, uzyskując przychody w znacznej wysokości [...] złotych oraz ponosząc koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] złotych.
Wysokość obrotu wskazuje, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach. Ze sprawozdania o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz o nakładach na środki trwałe za II kwartał 2012 r. wynika, że Spółka uzyskała "przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi" w wysokości [...] złotych.
Ponadto w oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskująca Spółka wskazała, że posiada środki trwałe o wartości [...] złotych oraz kapitał zakładowy, majątek lub środki finansowe o wartości [...] złotych.
Przeciwko uwzględnieniu wniosku zdaniem Sądu przemawia również analiza wyciągów z rachunku bankowego w Banku [...] w M. strony wnioskującej. Z operacji bankowych wynika, że na konto Spółki wpływają przelewy z tytułu prowadzonej działalności.
Uwzględniwszy powyższe, a przede wszystkim uzyskiwane dochody, wysokość kapitału zakładowego, majątku i środków trwałych Spółki oraz fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez Spółkę Sąd stwierdził, że jest ona w stanie samodzielnie ponosić pełne koszty postępowania sądowego. Nadesłane dokumenty świadczą o tym, że Spółka nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła [...] Sp. z o.o. w N.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym może być przyznane – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 p.p.s.a. Z brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.
W rozpoznawanej sprawie należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że strona skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z dokumentów przedstawionych przez skarżącą Spółkę nie wynika bowiem, żeby znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego w wysokości 200 zł.
Mając zatem na względzie uzyskiwane przez Spółkę dochody, wysokość kapitału zakładowego, majątku i środków trwałych oraz fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie można uznać, że nie dysponuje ona żadnymi środkami finansowymi na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie.
Rozpoznając sprawę Sąd I instancji miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji tym wymogom sprostał. Dokonana ocena sytuacji finansowej skarżącej Spółki jest prawidłowa i nie została skutecznie podważona w zażaleniu. W zaskarżonym postanowieniu szczegółowo, wnikliwie i rzetelnie, w oparciu o zawarte we wniosku i złożonych dokumentach informacje, rozważono wszelkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Rozważania te znalazły szczegółowe odzwierciedlenie w logicznych wywodach zawartych w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia.
W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło