II FZ 1036/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 października 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 852/12 w zakresie odmowy przyznania prawo pomocy w sprawie ze skargi L. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 26 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 852/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił L.N. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd przedstawił stan faktyczny sprawy z, którego wynikało, że wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 26 lipca 2012r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała na brak środków finansowych. Zgodnie z danymi zawartymi w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z czwórką małoletnich dzieci. Wnioskodawczyni podała, że uzyskuje dochód w kwocie 1500 zł z tytułu otrzymywanych na dzieci alimentów oraz, że korzysta z pomocy rodziny. Oświadczyła, że posiada dwa mieszkania o łącznej powierzchni ok. 70 m²oraz 1,2 ha nieużytków rolnych. Podała ponadto, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Nie podała żadnych informacji na temat wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem. W wykonaniu zarządzenia referendarza z dnia 27 września 2012 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270, dalej p.p.s.a.), zobowiązano skarżącą do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów i oświadczeń obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. Na powyższe wezwanie pełnomocnik strony w piśmie z dnia 9 października 2012 r. wskazał, że źródłem utrzymania skarżącej oraz jej rodziny są alimenty otrzymywane na nieletnie dzieci; skarżąca nie składała zaznania podatkowego za 2011 r.; nie posiada rachunków bankowych ani lokat terminowych; nie korzysta z pomocy opieki społecznej; posiada samochód osobowy marki Citroen CB z 2004r.; opłaty związane z utrzymaniem domu były realizowane przez właściciela domu, który jest ojcem dzieci skarżącej. Ponadto skarżąca otrzymuje pomoc finansową od rodziców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy powołując się na treść art. 243 § 1, art.244, art. 245, art. 246 § 1, art. 252 oraz art. 255 p.p.s.a., uznał, że składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy, z naruszeniem spoczywającego na stronie obowiązku nie wykazała i nie udokumentowała podnoszonych we wniosku okoliczności. W ocenie Sądu, skarżąca oprócz ogólnych stwierdzeń, że nie posiada środków finansowych, korzysta z pomocy rodziny oraz pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dziećmi uchyliła się od przedstawienia rzetelnych informacji pozwalających ustalić jej sytuację finansową. Nie przedłożyła informacji obrazujących wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego czy też codziennym utrzymaniem rodziny. Nie podała informacji na temat źródła pochodzenia oraz wysokości środków koniecznych dla utrzymania posiadanych przez siebie mieszkań. Nie wskazała w jakiej wysokości otrzymuje pomoc od członków rodziny. Dlatego też Sąd ocenił, że w rozpoznawanej sprawie brak pełnej wiedzy uniemożliwiało dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny możliwości finansowych skarżącej, a tym samym brak było dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżąca jest osobą, której sytuacja materialna uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu z dnia 9 listopada 2012 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej praw pomocy we wnioskowanym zakresie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., przez nieuzasadnioną odmowę przyznania prawa pomocy oraz naruszenie art. 258 § 1 pkt 3 p.p.s.a., przez błędną ocenę stanu majątkowego mocodawczyni, a w szczególności poprzez uznanie, że wsparcie ze strony ojca dzieci oraz pomoc rodziców skarżącej pozwalają na uiszczenie kosztów sądowych, bez uszczerbku dla zaspokajania podstawowych potrzeb. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący zaś nie wypełni obowiązków wynikających ze spoczywającego na nim ciężaru dowodowego, jeżeli nie przedstawi dokumentów na podstawie, których dałoby się ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się jego koszty utrzymania (por. J.P.Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2010 s. 567 – 568). Zgodnie natomiast z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis ten w powiązaniu z powyższą konstatacją, iż to na skarżącym spoczywa ciężar dowodu prowadzi do wniosku, że niedopełnienie przez stronę w całości lub części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. J.P. Tarno Prawo...., s. 594). Nałożenie na stronę powyższych obowiązków wynika z faktu, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na skutek przyznania stronie prawa pomocy dochodzi do obciążenia tymi kosztami budżetu państwa, a więc pośrednio wszystkich podatników. W świetle powyższych przepisów zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Skarżąca tylko w części bowiem wywiązała się z obowiązku nałożonego przez referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnych informacji m.in. o kosztach życia codziennego, nie załączyła także żadnych rachunków/faktur obrazujących miesięczne wydatki na media, żywność, paliwo, ubrania dla dzieci itp. Wnioskodawczyni nie podała też w jakiej wysokości i częstotliwości otrzymuje pomoc od rodziny. Wbrew argumentacji pełnomocnika, skarżąca powinna chociaż w przybliżeniu określić charakter pomocy od rodziców. Nie jest żadnym argumentem twierdzenie, że skarżąca nie może podać dokładnej wysokości tejże pomocy, bo nie jest ona stała. Podkreślić także należy, że informacje przedstawione przez skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w piśmie uzupełniającym z dnia 9 października 2012 r. są bardzo ogólnikowe i nieprecyzyjne, co w istocie odebrało Sądowi pierwszej instancji możliwość wnikliwej analizy sytuacji rodzinno – finansowej skarżącej, co też słusznie Sąd pierwszej instancji uwypuklił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie skarżącej.