II OZ 31/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 447/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przyznać W.P. prawo pomocy z zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił W.P. (dalej jako wnioskodawczyni) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Sad I instancji wskazał, iż wnioskodawczyni we wniosku złożonym na urzędowym formularzu podała jedynie, że zakupiła opał, wymieniła okna, a z powodu wyczerpania limitów NFZ zmuszona jest leczyć się odpłatnie. W celu doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni pismem referendarza z dnia 26 września 2012 r. została wezwana do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych za okres ostatnich 6 miesięcy, określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), podania informacji o posiadanym majątku (poz. 7 formularza PPF) oraz określenia tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania i wskazania źródła utrzymania. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że utrzymuje się z renty wynoszącej 1586 zł i mieszka w lokalu zajmowanym na zasadzie służebności, oraz nie posiada żadnego majątku, kart kredytowych, a posiadane środki finansowe wystarczają jej na życie, wizyty u lekarzy i opłaty za gaz, prąd itd. W ocenie Sądu rozpoznającego wniosek, wnioskodawczyni nie wyjaśniła w pełni sytuacji finansowej, gdyż mimo wezwania nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów, w tym wyciągów z posiadanych kont bankowych. Ponadto nie jest wiadome Sądowi, czy wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie udzieliła również informacji o kosztach utrzymania, nie nadesłała żadnych faktur, ani rachunków. Posiadana przez nią, jak sama wskazała, drobna suma pieniędzy z przeznaczeniem na "na czarną godzinę", której jednak dokładnie nie określiła przy braku wyjaśnień dotyczących posiadanych kont bankowych, zdaniem Sądu uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Wnioskodawczyni na powyższe postanowienia wniosła zażalenie podnosząc, iż mieszka z córką pod jednym dachem, ale zajmują osobne części budynku oraz prowadzą osobne gospodarstwo domowe. Zaznaczyła równie, że nie prowadzi żadnej rachunkowości oraz nie jest w stanie przedłożyć przed Sądem rachunków. Dodatkowo podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym lub całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to bowiem forma dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zasadą zaś, stosowanie do art. 199 p.p.s.a., jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego sprawę. Ponadto to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny zatem wskazywać na okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskodawczyni znajduje się w sytuacji uzasadniającej na obecnym etapie sprawy przychylenie się do wniosku przyznania prawa pomocy z zakresie całkowitym, tj. zwolnienie od kosztów postępowania oraz ustanowienie adwokata. Należy wskazać, że Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie przede wszystkim na tym, iż wnioskodawczyni nie wyjaśniła w pełni swojej sytuacji finansowej nie przekładając wszystkich żądanych dokumentów. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że utrzymuje się z renty wynoszącej 1586 zł., mieszka w lokalu zajmowanym na zasadzie służebności oraz nie posiada żadnego majątku, a posiadane środki finansowe wystarczają jej jedynie na życie, wizyty u lekarza i opłaty za gaz, prąd. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.