VIII SA/Wa 483/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi A. M. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat 1) uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., działając na podstawie § 4 ust. 1 pkt 5 i § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732, z późn. zm.) w związku z art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) odmówił mł. insp. A.M. przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] maja 1981 r. do dnia [...] października 1986 r. Powyższą decyzję A.M. uczynił przedmiotem odwołania do Ministra Spraw Wewnętrznych podważając rzetelność przeprowadzonego przez Komendanta Głównego Policji postępowania. Odwołujący wskazał między innymi, że organ nie uwzględnił rozstrzygnięć sądów "stwierdzających, że dla wysługi lat nie ma znaczenia opłacanie składek KRUS, a jedynie fakt pracy w gospodarstwie rolnym rodziców". Ponadto, w ocenie odwołującego niesłusznie podważono wiarygodność zeznań świadków przez niego wskazanych. Jednocześnie wymieniony wyraził przekonanie, że nauka w szkole ponadpodstawowej w żaden sposób nie uniemożliwiała mu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Minister Spraw Wewnętrznych pismem z dnia [...] marca 2012 r. stosując art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako "K.p.a") przekazał wniesione odwołanie A.M. Komendantowi Głównemu Policji, jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], mając za podstawę art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny, powołując się na użyte w nim argumenty faktyczne i prawne, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku zainteresowanego. Z uzasadnienia ww. rozstrzygnięcia wynika, że rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2004 r. policjantowi odmówiono przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego za okres od [...] stycznia 1983 r. do dnia [...] października 1986 r. z uwagi na brak zaświadczenia potwierdzającego opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne. Pismem z dnia [...] października 2011 r. policjant zwrócił się z prośbą o "wydanie nowego rozkazu o zaliczeniu do uposażeniowej wysługi lat z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców okresu od [...] maja 1981 r. do [...] października 1986 r." Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. zainteresowany przesłał dokumenty potwierdzające w jego ocenie zasadność wniosku dotyczącego zaliczenia do uposażeniowej wysługi lat z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców okresu od [...] maja 1981 r. do [...] października 1986 r. Policjant przedstawił następujące dokumenty: -zaświadczenie Urzędu Gminy w P. z dnia [...] października 2011 r. informujące, że wskazany urząd nie jest w posiadaniu dokumentów uzasadniających wydanie zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, gdyż rejestry ewidencji gruntów zostały przekazane do Starostwa Powiatowego w R. -oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] października 2011 r. w sprawie zatrudnienia w gospodarstwie rolnym, w którym wymieniony stwierdził, że w okresie od dnia [...] maja 1981 r. do dnia [...] października 1986 r. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w miejscowości P., ul. P. [...] (obecnie ul. R. [...]) oraz, że w okresie od dnia [...] września 1980 r. do dnia [...] sierpnia 1986 r. uczęszczał do szkoły ponadpodstawowej. Wskazane oświadczenie zawiera również potwierdzenie Urzędu Gminy w P. zamieszkiwania wyżej wymienionego w okresie od dnia [...] maja 1965 r. do dnia [...] kwietnia 1987 r. na terenie miejscowości P., ul. P. [...], -oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] października 2011 r. w sprawie braku dokumentów, w którym wymieniony wskazał, że w okresie od dnia [...] maja 1981 r. do dnia [...] października 1986 r. wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym rodziców – K. i T. M.. W okresie od dnia [...] września 1980 r. do dnia [...] sierpnia 1986 r. dojeżdżał do szkoły średniej w R., a dojazd zajmował mu [...] minut w jedną stronę. Jednocześnie wymieniony wskazał, iż w okresie tym pracował w gospodarstwie rolnym rodziców i wykonywał wszystkie prace związane z rolnictwem, w tym: "obrządek inwentarza żywego, pielęgnacja upraw (orka, siew, zbiory), praca w sadownictwie owocowym, obsługa i naprawy maszyn rolnych". Ponadto oświadczył, że w dniach odbywania się zajęć szkolnych na prace w gospodarstwie poświęcał [...] godzin dziennie ([...] godziny przed wyjazdem do szkoły i [...] godziny po powrocie ze szkoły). W soboty oraz dni wolne od zajęć szkolnych pracował [...] godzin dziennie, a w niedziele [...] godziny. Łącznie czas pracy w tygodniu znacznie przekraczał [...] godzin, - zeznania świadków: K.A. K., K. M. (matki), M.W., - zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego w R. z dnia [...] października 2011 r. potwierdzające figurowanie Pani K.A.M. w rejestrach ewidencji gruntów i budynków gminy P. w latach 1980-1987, jako właściciela gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, - zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego w R. z dnia [...] października 2011 r. stanowiące potwierdzenie, że w rejestrach ewidencji gruntów dla obrębu J., gmina Z., w latach 1992-2001, wnioskodawca figurował jako współwłaściciel, wraz z żoną na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej, w udziale 1/2 części do gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, w 1995 r. powierzchnia wymienionego gospodarstwa uległa zmianie i wynosiła [...] ha. Na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia [...] marca 2001 r. wnioskodawca nabył, wraz z żoną na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej, własność gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha. Z uzasadnienia organu nadto wynika, że Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. stwierdził nieważność rozkazu z dnia [...] sierpnia 2004 r. Raportem z dnia [...] grudnia 2011 r. policjant zwrócił się z prośbą o ponowne rozpoznanie wniosku dotyczącego zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym, w oparciu o znajdujące się w aktach osobowych dokumenty przekazane przez niego w 2004 r. i 2011 r. W dniu zaś [...] lutego 2012 r. do Biura Kadr i Szkolenia Komendy Głównej Policji wpłynęły wyjaśnienia świadków stanowiące uzupełnienie złożonych wcześniej zeznań. Analizując ponownie przedmiotową sprawę organ wskazał, że zaliczenie policjantowi do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy w gospodarstwie rolnym może nastąpić w oparciu o unormowania ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Unormowania te stanowią bowiem odrębne przepisy w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego, zgodnie z którym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1 - 4 okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem. Wliczeniu do stażu pracy - zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 tejże ustawy - podlegają również przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Istotnym zagadnieniem przy stosowaniu powołanej normy prawnej jest więc ustalenie normatywnej treści pojęcia "domownik w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin", z którym ustawodawca związał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy. Pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Organ zaznaczył, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż praca w gospodarstwie rolnym powinna być oceniana z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania. Zatem do oceny stanu faktycznego mającego miejsce w okresie od dnia [...] maja 1981 r. do dnia [...] października 1986 r. mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268, z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 2 tejże ustawy pod pojęciem domownika należało rozumieć członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, przy czym praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania. Organ podał dalej, że w rozpatrywanej sprawie świadkowie M. D. i R. W. w swoich zeznaniach z dnia [...] czerwca 2004 r. zgodnie zeznali, że widzieli jak wnioskodawca wykonywał prace w gospodarstwie rolnym rodziców "po zakończeniu zajęć szkolnych, w wolne soboty, ferie i wakacje". Wymienieni nie wskazali zaś jakiego rodzaju prace wymieniony wykonywał, jak również w jakim wymiarze czasu pracy miało to miejsce. Natomiast świadkowie K. K. i M. W. w zeznaniach z dnia [...] października 2011 r. zeznały, że wykonywana przez wnioskodawcę praca w gospodarstwie rolnym rodziców miała charakter stały i wykonywana była w pełnym wymiarze czasu pracy ([...] dni w tygodniu, ponad [...] godzin tygodniowo). Świadkowie zgodnie również zeznali, że wymieniony na pracę w gospodarstwie rolnym, w dniach w których odbywały się zajęcia szkolne rano i po południu poświęcał ok. [...] godzin dziennie, a w soboty, dni wolne od zajęć szkolnych oraz w wakacje pracował ponad [...] godzin dziennie. Natomiast w niedziele i święta na pracę w gospodarstwie poświęcał ok. [...] godzin dziennie. W tym czasie wnioskodawca wykonywał wszelkie prace związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (m.in. uprawa roślin, sadownictwo, hodowla, obrządek inwentarza żywego, naprawa i obsługa wszelkich maszyn i urządzeń rolniczych). Przywołane wyżej zeznania świadków, zdaniem organu, nie mogą zostać uznane za wiarygodny dowód potwierdzający świadczenie przez wnioskodawcę od dnia [...] maja 1981 r. do dnia [...] października 1986 r. pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika. Organ zauważył, że zeznania te pozostają w sprzeczności z innymi posiadanymi przez organ dowodami, znajdującymi się w aktach osobowych policjanta. Praca ta nie mogła być świadczona w wymiarze pozwalającym na uznanie jej za jego główne źródło utrzymania, czy też pracę o charakterze stałym. Powyższe wynika z faktu, że wymieniony policjant, jak ustalono na podstawie akt osobowych, zamieszkując w miejscowości P., w latach 1981 - 1986 był uczniem Technikum Zawodowego w Zespole Szkół [...] im. [...] w R.. W rezultacie uczestniczył w zajęciach szkolnych, trwających przeciętnie [...] godzin lekcyjnych, co wymagało poświęcania przez wymienionego czasu na domowe przygotowanie się do zajęć szkolnych. Ponadto, zgodnie z informacją zawartą w życiorysie wymieniony w trakcie nauki w szkole średniej wstąpił do Związku Młodzieży [...], zostając współzałożycielem Koła w P., a następnie został wybrany na stanowisko Przewodniczącego Komisji do spraw Sportu i Turystyki przy Zarządzie Wojewódzkim tegoż Związku. Wskazane zajęcia pozaszkolne, w które wymieniony się angażował, z pewnością miały wpływ na jego dyspozycyjność i poddają w wątpliwość twierdzenie, że w omawianym okresie wnioskodawca znajdował czas na pracę w gospodarstwie rolnym rodziców. Wobec powyższego mało prawdopodobnym jest zatem, aby wobec konieczności wypełniania obowiązków szkolnych, co było wówczas jego głównym zadaniem i celem, miał możliwość świadczenia pracy w gospodarstwie rolnym, jak twierdzą świadkowie, w pełnym wymiarze. Niewątpliwie czynności wykonywane w gospodarstwie rolnym wymagają poświęcenia określonego czasu, jednakże nazywanie wykonywanych drobnych czynności na rzecz rolnika, jak twierdzą świadkowie "po zakończeniu zajęć szkolnych, w wolne soboty, ferie i wakacje" nie powinno być utożsamiane z pojęciem pracy, bowiem pomoc rodzicom w gospodarstwie rolnym nie jest synonimem świadczonej w nim pracy. Tradycyjnie świadczona w chwilach wolnych doraźna pomoc przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego, chociaż jest niewątpliwie obowiązkiem wymagającym, nie pozwala na uwzględnienie tego okresu do stażu wymaganego przy wzroście uposażenia z tytułu wysługi lat, bowiem głównym zadaniem i celem strony w tym okresie było odbywanie zajęć szkolnych, a nie świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym, której z uwagi na szkolne wymagania czasowe nie mogła wykonywać w rozmiarze mającym znaczenie dla funkcjonowania tego gospodarstwa. Zdaniem organu sformułowanie "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. W związku z powyższym zakwestionowano treść przedłożonych przez stronę zeznań świadków, pod kątem ich wartości dowodowej, gdyż w zestawieniu z innymi, pozostającymi w dyspozycji organu dokumentami nie mogą one stanowić wiarygodnego dowodu w rozpatrywanej sprawie. Organ zwrócił uwagę, że na możliwość świadczenia stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców nie mógł też pozostawać bez wpływu udział wnioskodawcy w postępowaniu kwalifikacyjnym, prowadzonym w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji. Organ zauważył, że postępowanie to, skutkujące przyjęciem wymienionego do służby w Policji z dniem [...] października 1986 r., składało się z szeregu czasochłonnych testów i badań lekarskich, które były prowadzone w ówczesnym Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w R., oddalonym od miejscowości P. około [...] km oraz w siedzibie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej przy Zarządzie Zdrowia i Spraw Socjalnych WUSW w K., tj. około [...] km od miejscowości P.. Organ zauważył również, że zainteresowany w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji, znajdującej się w aktach osobowych, nie wspomniał o swej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, co może świadczyć o tym, że albo takiej pracy nie wykonywał, albo udzielanej pomocy sam nie traktował jako głównego źródła utrzymania. W aktach osobowych brak również jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej, że wnioskodawca rozpoczął prowadzenie i prowadził gospodarstwo rolne osobiście lub wraz ze współmałżonkiem. W świetle powyższego bardziej prawdopodobnym jest, że świadczył on w gospodarstwie rolnym rodziców we wskazanym okresie jedynie doraźną pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika. Taką też pomoc obserwowali świadkowie, uznając ją za wykonywanie pracy w charakterze domownika. Organ zaznaczył, że zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika, czy praca w czasie ferii lub wakacji, nie może zostać uznana za stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Powyższa regulacja prawna prowadzi do wniosku, że okresy pracy w gospodarstwie rolnym bez jego objęcia i rozpoczęcia prowadzenia nie podlegają wliczeniu do stażu pracy. Z przedstawionego przez wnioskodawcę zaświadczenia ze Starostwa Powiatowego w R. jak i aktu notarialnego wynika, że z dniem [...] marca 2001 r. wymieniony wraz z żoną otrzymał aktem darowizny gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Natomiast zainteresowany nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających, że po objęciu gospodarstwa rolnego teściowej rozpoczął jego prowadzenie osobiście lub wraz ze współmałżonkiem. Organ nie dysponuje zaś dowodami, które pozwoliłyby stwierdzić, że skarżący prowadził gospodarstwo rolne teściowej po jego objęciu w dniu [...] marca 2001 r., tym bardziej że wymieniony z dniem [...] października 1986 r. został przyjęty do służby w Policji, którą początkowo pełnił w R., a następnie z dniem [...] września 1987 r. został skierowany na studia stacjonarne w Wyższej Szkole Oficerskiej w S., przy czym służbę w Policji pełni do chwili obecnej. Skargę na ww. rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A.M. (dalej jako "skarżący") zarzucając mu błędną ocenę stanu faktycznego oraz niewłaściwą interpretację przepisów prawa. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w ramach uzasadnienia odmowy, organ przyjął wiele stwierdzeń nieodpowiadających rzeczywistości, a jedynie swobodnej nie opartej na faktach interpretacji osoby rozpoznającej sprawę. Zapomniano, że skarżący wnioskował i miał zaliczony okres od [...] maja 1981 r. do [...] grudnia 1982 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Nie wyróżniono okresu od [...] marca 1986 r. do [...] października 1986 r., gdy to skarżący zakończył codzienne zajęcia w szkole ponadpodstawowej. Skarżący podniósł, że odległość dojazdu do szkoły nie przekraczała [...] kilometrów, a wówczas autobus trasę tę pokonywał w czasie [...] minut, nadto często też dojeżdżał do szkoły samochodem osobowym rodziców. Tak więc posiadał wystarczającą ilość czasu do stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Zdaniem skarżącego nieuprawnione jest stwierdzenie, że zeznania świadków złożone w 2004 r. są sprzeczne z późniejszymi, jak też z tym, że jego praca w gospodarstwie rolnym rodziców przekraczała [...] godzin tygodniowo. Za niedopuszczalne uznał, że organ neguje zeznania świadków. Skarżący podkreślił, że w postępowaniu w ogóle nie uwzględniono świadka K. M., która najlepiej zna rodzaj i czas wykonywanej przez niego pracy w jej gospodarstwie rolnym. W ocenie skarżącego zdecydowanie nieuprawnionym jest twierdzenie organu, że jego praca była doraźną pomocą w wykonywaniu typowych obowiązków domownika wymaganych od dzieci. Niesłuszne jest stwierdzenie, że jedynym jego zajęciem była nauka i nie można tego godzić z pracą ciągłą w gospodarstwie rolnym. Skarżący dodał, że jego ojciec od lat siedemdziesiątych cierpi na usztywniające zapalenie kręgosłupa i w związku z tym praktycznie od tego czasu nie wykonuje prac fizycznych. Powyższe było powodem stałego zaangażowania skarżącego w pracę w gospodarstwie rolnym. Następnie skarżący zauważył, że organ odrzucił zgodne zeznania [...] świadków, nie przyjął za wiarygodne danych zawartych w zaświadczeniu z Urzędu Gminy w Z. o prowadzeniu gospodarstwa rolnego (z czerwca 2011 r. pominięte w sprawie) i zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego w R. o okresie prowadzenia gospodarstwa rolnego, a swoje rozstrzygnięcie oparł na innych, bliżej nieokreślonych dokumentach pozostających w jego dyspozycji. Pomimo zaś deklaracji skarżącego w zakresie wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości organu orzekającego i dostarczenia dalszych dowodów nie zwrócono się do niego o takie działanie i nie wskazano jakie ewentualne dowody rozwiałyby wątpliwości. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi powtarzając wcześniej prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Podstawę odmowy zaliczenia A. M. okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Policji, organ orzekający w sprawie oparł na uznaniu, że skarżący nie wykonywał stałej pracy w podanym okresie w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu ustawy regulującej materię ubezpieczenia społecznego rolników, a tylko w takim przypadku jego wniosek byłby zasadny. Zatem kluczowe znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy ma dokonanie wykładni przepisów wskazujących na możliwość wliczania okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do wysługi lat funkcjonariusza Policji. Zgodnie z brzmieniem art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (art. 100). Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust. 1). Zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1). Na podstawie art. 101 ust. 2 cyt. ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Komendant Główny Policji prawidłowo przyjął, że tymi odrębnymi przepisami są art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (t. j.: Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.) oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), jednakże, stosując je w zaistniałym stanie faktycznym niniejszej sprawy, błędnie uznał, że wnioskowane okresy pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym jego rodziców nie mogą być mu w całości wliczone do stażu służby, celem ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W przypadku, jeżeli organ gminy nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Z kolei w świetle art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku - rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W tym miejscu warto zaznaczyć, iż wyżej powołana ustawa - mocą jej art. 122 - uchyliła poprzednio regulującą przedmiotową materię ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Stosownie do treści art. 2 pkt 2 obowiązującej do dnia 31 grudnia 1990 r. ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r., przez domownika rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Wymienioną definicję domownika doprecyzowywało z kolei rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (t. j.: Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zm.), również obowiązujące do dnia 31 grudnia 1990 r., które w § 2 ust. 1 stanowiło, że przy ustalaniu obowiązku ubezpieczenia domowników uznaje się, że domownik pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli zamieszkuje na terenie gospodarstwa rolnego prowadzonego przez rolnika lub w bezpośrednim jego sąsiedztwie, a praca domownika w gospodarstwie rolnym stanowi jego główne źródło utrzymania, jeżeli nie osiąga on dochodów z innych źródeł w wysokości przekraczającej miesięcznie połowę najniższego wynagrodzenia obowiązującego w gospodarce uspołecznionej. Praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej (§ 2 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia). Przytoczenie treści nieobowiązujących od dnia 1 stycznia 1991 r. przepisów regulujących przedmiotową materię jest o tyle istotne, gdyż organ prowadzi w ich kontekście rozważania, powołując się na art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, przy czym w dniu rozstrzygania niniejszej sprawy to właśnie w oparciu o ustawę z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a nie nieobowiązującą już ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, organ powinien oceniać status skarżącego w charakterze domownika w spornym okresie jego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców. Biorąc bowiem pod uwagę, że ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, uchylająca ustawę z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, nie zawiera żadnych przepisów intertemporalnych, które wskazywałyby przypadki stosowania ustawy uchylonej, w niniejszej sprawie należało stosować - zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego - przepisy obowiązujące w dniu orzekania przez organ. Analiza zaś obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prowadzi do wniosku, że aby zaliczyć skarżącemu do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego wnioskowane przez niego okresy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, należało ustalić, czy w podanych okresach wnioskodawca miał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracował w tym gospodarstwie, nie będąc związanym z rolnikiem stosunkiem pracy. Innych przesłanek, niż wyżej wymienione, skarżący spełniać nie musi, bowiem nie wymienia ich zarówno przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lica 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jak i przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, definiujący pojęcie "domownika". W ocenie Sądu, Komendant Główny Policji błędnie przyjął, że sam fakt kształcenia się osoby pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie rolnym w szkole ponadpodstawowej, wyklucza wykonywanie pracy o charakterze stałym w tym gospodarstwie, bezzasadnie odmawiając wiarygodności zeznaniom świadków. Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, iż mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno - gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją (tu: roślinną) w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r. o sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą. Wartym również powołania jest wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1998 r. o sygn. akt II UKN 299/98 (publ. OSNP 1999/24/799, OSNP - wkł. 1999/3/2), przedstawiający pogląd, iż dopuszczalność uwzględnienia pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze stałym należy co najmniej oceniać poprzez jej wykonywanie w wymiarze nie niższym niż połowa normalnie wymaganego czasu pracy w rolnictwie. "Wykonywanie niektórych czynności rolniczych w gospodarstwie rolnym, w okresie odbywania nauki w szkole średniej, wymagającej codziennych kilkusetkilometrowych dojazdów do niej, nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu okresów składkowych jako okresów pracy w gospodarstwie rolnym (...)". Zauważyć należy, że SN nie zastrzegł w tym wyroku, iż pobieranie nauki w szkole średniej wyłącza możliwości uznania pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, lecz wyłącza takie uznanie tylko pobieranie nauki w miejscowości znacznie oddalonej od gospodarstwa rolnego, uniemożliwiające wykonywanie w nim pracy w wymiarze ponad połowy wymaganego czasu pracy w rolnictwie. Podkreślenia wymaga, że w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik, i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje zresztą już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji "rolnika" i "domownika". Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjąć, że skoro osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Powyższe stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) NSA stwierdził, że przykładowo nauka w szkole w systemie zaocznym, niepołączona z wykonywaniem dodatkowych zajęć zarobkowych, nie stanowi przeszkody do uznania tego okresu jako pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Wskazał też, że obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Sformułowanie "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. Stała praca w gospodarstwie nie zawsze musi polegać na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, gdyż - na przykład ze względu na rodzaj produkcji - niekiedy nie będzie to nawet konieczne. Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo. Ten element dyspozycyjności domownika, potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w jego pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga również pewnego psychicznego nastawienia polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym. Ten aspekt jest bardzo istotny, ponieważ stały charakter pomocy w gospodarstwie rolnym może być pojmowany w sposób o wiele bardziej racjonalny, przy rozumieniu "stałości" jako pozostawania w tym samym miejscu, trwałemu związaniu się z jakimś miejscem lub jakąś osobą, nieuleganiu zmianom (por. wyrok Sądu Najwyższego o sygn. akt II UK 42/06, publ. OSNP 2007/19-20/292). Pojmowana w ten sposób cecha "stałości" świadczy o istotnym znaczeniu nastawienia samego domownika na stałe świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym i odpowiadającą temu nastawieniu niezmienną możliwość skorzystania z jego pracy przez rolnika prowadzącego gospodarstwo. Dokonując wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym", należy również zwrócić uwagę na fakt, że omawiana definicja domownika może być wykorzystywana zarówno dla celów ubezpieczeniowych, jak też uzyskania uprawnień pracowniczych, w tym - jak w niniejszym przypadku - określonych profitów finansowych, poprzez możliwość podwyższenia dodatku za wysługę lat. W pierwszej grupie spraw chodzi o zapewnienie ubezpieczenia społecznego szerszej grupie osób współpracujących z rolnikiem przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Z inną natomiast sytuacją mamy do czynienia w drugiej grupie spraw, gdy chodzi o domownika, który ubiega się o zaliczenie okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego czy stażu służby, co niewątpliwie powinno mieć w takim przypadku wpływ na mniej rygorystyczny sposób odkodowania znaczenia pojęcia "wykonywania przez domownika pracy o charakterze stałym", w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dodać bowiem warto, że zaliczenie funkcjonariuszowi Policji do stażu służby, przypadającego po dniu 31 grudnia 1982 r. okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika nie wywołuje żadnych konsekwencji w zakresie uprawnień emerytalnych. Tak więc porównanie ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy z regulacją emerytalną, dotyczącą funkcjonariuszy Policji, przynosi efekt w postaci rozróżnienia statusu domownika jako osoby wykonującej pracę w gospodarstwie oraz domownika jako osoby podlegającej ubezpieczeniu społecznemu rolników. Nie ma podstaw, przy braku wyraźnego odesłania w tym zakresie, do utożsamiania obu konstrukcji podmiotowych z zakresu prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2009 r. o sygn. akt I OSK 730/08 – publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zatem stwierdzić, że A.M. spełnia przesłanki do uznania go za domownika, w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a w konsekwencji okres jego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, przypadający po dniu 31 grudnia 1982 r. do dnia [...] października 1986 r., powinien zostać przez organ zaliczony do stażu służby (wysługi lat), skoro skarżący w ww. okresie w gospodarstwie tym pracował. Szkoła, do której uczęszczał skarżący, znajdowała się niedaleko gospodarstwa rolnego jego rodziców, zatem fakt pobierania w niej nauki przez skarżącego nie mógł wpływać negatywnie na udzielaną rodzicom pomoc przy prowadzeniu gospodarstwa, zważywszy że świadkowie zgodnie zeznają, że zainteresowany pracę tę wykonywał. Jak już wspomniano, pojęcia "stałej pracy" nie należy utożsamiać z koniecznością ciągłego jej wykonywania i nie zawsze praca ta musi polegać na nieustannym podejmowaniu czynności rolniczych. Jeśli bowiem prawodawca wprowadza zarówno pojęcie "rolnika", jak i "domownika", to zapewne czyni to po to, by odróżnić charakter świadczonej przez każdego z nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zatem sam fakt pobierania przez skarżącego nauki w szkole - co istotne - pobliskiej z racji jego miejsca zamieszkania, przy jednoczesnym wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, nie może stanowić przeszkody do uznania go za domownika, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż obie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, art. 1 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz art. 6 pkt 2 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, co bez wątpienia miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Odrębną kwestią w niniejszej sprawie jest czy skarżącemu można zaliczyć do wysługi lat od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] maja 1981 r. do [...] grudnia 1982 r. Zaliczenie skarżącemu tego okresu pracy może bowiem nastąpić na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego staż pracy. Zgodnie z tym przepisem do stażu pracy wlicza się pracownikowi przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem. Jak wynika z decyzji organu, wnioskowany okres nie może jednak zostać uwzględniony, bowiem skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających, że po objęciu gospodarstwa teściowej w dniu [...] marca 2001 r. rozpoczął jego prowadzenie osobiście lub wraz ze współmałżonkiem. Zdaniem organu odmowa zaliczenia przedmiotowego okresu jest tym bardziej uzasadniona, że z dniem [...] października 1986 r., skarżący został przyjęty do służby w Policji, a służbę tą pełni do chwili obecnej. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie skoro organ ma wątpliwości w tym zakresie, tj. czy skarżący po objęciu gospodarstwa teściowej w dniu [...] marca 2001 r. rozpoczął jego prowadzenie osobiście lub wraz ze współmałżonkiem, to winien wezwać skarżącego do przedstawienia stosownych dokumentów na potwierdzenie podnoszonych przez niego okoliczności. Obowiązkiem organu jest bowiem prawidłowe i pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Organ powinien więc podjąć wszelkie kroki do wyjaśnienia sprawy, tj. w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a.). Jako dowód powinien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 K.p.a.). Następnie organ winien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Niemniej jednak organ winien mieć na uwadze - co zresztą sam podnosi w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że przez prowadzenie gospodarstwa rolnego należy rozumieć samodzielną lub przy pomocy innych ludzi (osób bliskich, pracowników najemnych) faktyczną pracę w gospodarstwie rolnym wykonywaną na własny rachunek w charakterze właściciela bądź posiadacza, w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego. Faktyczna zaś praca w gospodarstwie to nie tylko osobista praca w polu, ale także organizowanie pracy, zarządzanie gospodarstwem, decydowanie o rodzaju produkcji. Ponownie rozpoznając sprawę, Komendant Główny Policji przeprowadzi postępowanie i wyda decyzję z uwzględnieniem poczynionej przez Sąd oceny prawnej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.