II OZ 388/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2049/12 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. Ż. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązków wykonania określonych czynności lub robót budowlanych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznać M. Ż. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał M. Ż. prawo pomocy w części poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, natomiast w pozostałej części, tj. zwolnienia od kosztów sądowych, odmówił przyznania prawa pomocy. W dniu 22 stycznia 2013 r. na ww. postanowienie M. Ż. wniosła sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2049/12, przyznał M. Ż. prawo pomocy w części poprzez ustanowienie adwokata a w pozostałej części, tj. zwolnienia od kosztów sądowych, odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodów z emerytury w wysokości 1290,46 zł netto. Z przedstawionych rachunków i wyciągu z rachunku bankowego wynika, że wnioskodawczyni ponosi stałe miesięczne wydatki związane z kosztami: kredytu, karty kredytowej, odsetek, kosztów związanych z prowadzeniem konta bankowego, zużycia gazu, telemediów, energii elektrycznej, członkostwa we wspólnocie mieszkaniowej - w wysokości 755,17 złotych. Przedstawione więc w tym zakresie rachunki przez wnioskodawczynię nie potwierdzają, zdaniem Sądu, jej twierdzeń, że stałe (obligatoryjne) koszty wynoszą 960 zł miesięcznie. Ponadto Sąd wskazał, że z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego za okres 4 stycznia 2013 - 8 luty 2013 r. wynika, że poza wydatkami związanymi z zaciągniętymi zobowiązaniami finansowymi, wnioskodawczyni w ww. okresie podjęła z konta w gotówce 1860 zł, natomiast z przedstawionych rachunków dotyczących transakcji gotówkowych, które w głównej mierze dotyczyły wydatków na prowadzenie gospodarstwa domowego (gaz, telemedia, energia elektryczna, członkostwo we wspólnocie mieszkaniowej, wyżywienie, inne), wynika, że ww. okresie wydała w gotówce 1374,33 zł, co oznacza, że wnioskodawczyni pozostała kwota 485,67 złotych. Ponadto w piśmie z dnia 4 marca 2013 r. wnioskodawczyni wśród miesięcznych wydatków uwzględniła "opłatę konieczną" w wysokości 335,00 zł, która jest naliczana raz w roku. Wynika z tego, że z uzyskiwanego miesięcznego dochodu stać wnioskodawczynię na odłożenie miesięcznie kwoty w wysokości 335 zł. Wnioskodawczyni systematycznie też płaci wszystkie rachunki oraz spłaca zobowiązania finansowe, co świadczy o tym, że nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i jest w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania, tym bardziej, że wnioskodawczyni w niniejszej sprawie uiściła już raz wpis sądowy w wysokości 500 zł, którego zwrot Sąd postanowił w prawomocnym już orzeczeniu z dnia 17 października 2012 r. o odrzuceniu skargi. Celem wykonania tego postanowienia Sąd podjął próbę zwrotu wnioskodawczyni kwoty uiszczonego wpisu sądowego od skargi przekazem pocztowym, jednak M. Ż. nie podjęła zwracanej kwoty w terminie. W ocenie Sądu przedstawiona sytuacja majątkowa M. Ż. nie wyczerpuje dyspozycji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., natomiast uprawnia do zastosowania art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu, z przedstawionych powyżej okoliczności wynika, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, natomiast stać ją na odłożenie kwoty, która umożliwi jej dochodzenie swoich praw przed Sądem, przy uwzględnieniu, że na obecnym etapie postępowania wymagany będzie od wnioskodawczyni wpis od skargi kasacyjnej, w przypadku jej złożenia przez M. Ż., w wysokości 250 zł. Jak wynika z przedstawionej przez wnioskodawczynię sytuacji majątkowej, nie jest ona w stanie samodzielnie opłacić kosztów ustanowienia w wyboru profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, jednak jest w stanie zgromadzić środki na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, uzasadnione jest przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, natomiast brak jest podstaw do zwolnienia wnioskodawczyni z kosztów sądowych. Zażaleniem M. Ż. zaskarżyła powyższe postanowienie w części dotyczącej odmowy przyznania jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W zażaleniu skarżąca podkreśliła, iż nie otrzymała jeszcze zwrotu wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Wskazała też, że nie ma już pieniędzy na comiesięczne życie bez "roszad opłatami" czy zapożyczania się. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan majątkowy skarżącej, ale dokonał błędnej oceny jej możliwości płatniczych. Z przedłożonych przez skarżącą dokumentów i oświadczeń wynika bowiem, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Źródłem dochodu skarżącej jest świadczenie emerytalne wypłacane jej miesięcznie w wysokości 1290,46 zł. Stałe miesięczne wydatki skarżącej, ustalone przez Sąd I instancji na podstawie przedłożonych przez nią dokumentów, wynoszą ok. 760 zł. Należy przy tym zauważyć, iż podana wyżej kwota wydatków nie obejmuje żywności oraz innych rzeczy niezbędnych w codziennym życiu. Nie można też stracić z pola widzenia, iż z przedłożonych przez skarżącą wyciągów bankowych wynika, że ogólne saldo na rachunku bankowym skarżącej jest ujemne i wynosi prawie -4900 zł. Wobec powyższego stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego nie zasługuje na aprobatę. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.