I SA/Sz 526/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...], 2. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 2 i 17 ust.1 ustawy z dnia 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania P. B. od decyzji nr [...] Wójta Gminy S. z dnia [...] r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2012 rok na kwotę [...] zł., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia decyzji wynika, że Wójt Gminy S. dokonał wymiaru podatku od nieruchomości od P. B. w 2012 roku za budynek letniskowy i grunt pozostały, które to nieruchomości położone są w S. P. B. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., w którym kwestionuje opodatkowanie budynku jako domu letniskowego i żąda zmiany decyzji poprzez ustalenie podatku od nieruchomości jak za dom mieszkalny. W uzasadnieniu podnosi, że budynek pełni funkcję mieszkalną, oboje z matką są tam zameldowani. Zarzuca, że Wójt wydał decyzje nie umożliwiając wcześniejszego wypowiedzenia się w tej kwestii. Organ I instancji przekazując odwołanie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że w niniejszej sprawie kluczowe dla wydania rozstrzygnięcia i prawidłowego ustalenia podatku od nieruchomości jest ustalenie czy budynek, który został wybudowany na działce nr 381 stanowi budynek mieszkalny czy letniskowy. Wskazując na definicję budynku zawartą w art. 1 a ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz.U Nr 95, z 2010 r., poz. 613 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2000, Nr 75, poz. 690 ze zm.) i ustalenia faktyczne, organ uznał rozstrzygnięcie za prawidłowe. Odnosząc się do zarzutu nie umożliwienia zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego, organ wskazał, że jeśli przedmiotem decyzji jest rokroczny wymiar podatku przy niezmienionym stanie faktycznym – to organ nie ma takiego obowiązku stosownie do art. 200 § 1 Ordynacja podatkowa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że Wójt Gminy S. wymierza podatek od nieruchomości za działkę i dom letniskowy w W. od kilkunastu lat. Przez te wszystkie lata stan faktyczny nie zmienił się. Podatnik P. B. pozostawał i nadal pozostaje użytkownikiem wieczystym działki nr [...] o pow. [...] ha położonej w S., zabudowanej domem letniskowym i szklarnią stanowiącymi jego własność. Wójt nie miał więc obowiązku wyznaczania terminu z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. W toku wielu postępowań prowadzonych rokrocznie zostały zgromadzone dowody uzasadniające wydaną decyzję. Z ustaleń organu podatkowego wynika, że budynek wykorzystywany jest do celów wypoczynkowo-rekreacyjnych, z czym wiąże się jedynie czasowe zamieszkiwanie w budynku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie P. B. zarzucił zaskarżonej decyzji: 1. nieprawdziwe twierdzenie w uzasadnieniu skarżonej decyzji (s.2), iż rzekomo nie wykazał, że nastąpiła zmiana sposobu użytkowania obiektu, ponieważ wcześniej przedłożył Wójtowi stosowne dokumenty, iż przedmiotowy dom wykorzystywany jest formalnie i faktycznie jako dom mieszkalny; 2. nieprawdziwe sugerowanie przez SKO w uzasadnieniu skarżonej decyzji, iż w spornym postępowaniu dotyczącym podatku naliczonego na 2012r. zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe, oraz że zgromadzony został jakiś materiał dowodowy, ponieważ samo SKO powołuje się jedynie na materiał dowodowy sprzed kilku lat (z 2008r. i wcześniejszy), 3. całkowicie błędne i sprzeczne z zasadami logiki twierdzenie przez SKO, że oświadczenie Sołtysa z 2008r. (czyli sprzed 4 lat !) jest aktualne, tym bardziej, że nawet w 2008r. nic o tym oświadczeniu nie wiedział i nie był także wówczas informowany o zamiarze przesłuchania Sołtysa, poza tym do dziś nie zna treści tego oświadczenia, nigdy go nie udostępniono Skarżącemu, 4. nieprawdziwe twierdzenie SKO w skarżonej decyzji, że rokrocznie dokonywane są oględziny przez pracowników organu podatkowego, 5. SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołuje się na rokrocznie zgromadzone dowody uzasadniające wydaną — zaskarżoną decyzję z 2012r. 6. SKO wbrew faktom błędnie twierdzi, że sporny budynek jest domem letniskowym, a nie domem mieszkalnym - ponieważ wcześniej Skarżący przedstawił Wójtowi opinię specjalisty potwierdzającą, że chodzi o budynek mieszkalny, i że jest on zamieszkiwany, 7. SKO wbrew prawdzie sugeruje, że dom położony w S. nie jest domem, w którym zaspokaja Skarżący swoje podstawowe potrzeby mieszkaniowe; SKO nie przytacza na tę okoliczność żadnych aktualnych dowodów, prawdopodobnie opierając się jedynie na tajemniczym oświadczeniu Sołtysa sprzed wielu lat, z którym Skarżący nie był dotychczas zapoznany, ani nie miał możliwości skonfrontowania jego wypowiedzi ze swoimi wyjaśnieniami, W oparciu o art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1270) dalej p.p.s.a. wniósł o rozstrzygnięcie tej skargi na swoją korzyść. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 3 p.p.s.a., Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Konsekwencją sprawowanej przez Sąd funkcji kontrolnej jest brak uprawnienia do wydawania wyroków merytorycznie załatwiających sprawę w zastępstwie właściwych organów administracji publicznej tj. do przyznania uprawnień. W przypadku stwierdzenia w wyniku tej kontroli, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, Sąd decyzję taką eliminuje z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia ( art. 145 p.p.s.a.) i to w sytuacji gdy naruszenie prawa materialnego, miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub mogło prowadzić do wznowienia postępowania. I z tak pojmowanym naruszeniem obowiązujących przepisów art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Stosownie do art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu a do § 2 wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia. Wszczęcie postępowania podatkowego jest zdarzeniem prawnym o wielkiej wadze formalnej i praktycznej, gdyż kształtuje pierwsze granice sprawy podatkowej, która ma być przedmiotem postępowania i załatwienia w drodze decyzji podatkowej. O skutecznym wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu (poza przypadkami przewidzianymi w art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej) można mówić dopiero z chwilą wydania postanowienia i doręczenia go stronie. Nie może zakończyć się wydaniem decyzji postępowanie, które nie zostało wszczęte. W takiej sytuacji nie toczy się postępowanie administracyjne w sprawie, lecz jedynie postępowanie faktyczne. Zakończenie tego postępowania decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy, której nie ma. Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie, które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy której nie ma, lecz do jej kontratypu -sprawy, która za sprawę administracyjną została z naruszeniem prawa uznana. Czynności dokonywane w ramach tej sprawy nie wywołują żadnych skutków prawnych. Ustawa przewiduje odstępstwa od zasady wszczynania postępowania z urzędu w formie postanowienia. Nie stosuje się obowiązku wszczęcia postępowania w formie postanowienia do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie (§ 5 pkt 1art. 165 Ordynacji podatkowej). Bezspornie przepis ten w praktyce może mieć zastosowanie do podatku od nieruchomości w odniesieniu do podatnika, wobec którego ustalono już podatek w poprzednim roku podatkowym i co istotne, ażeby nie uległ zmianie stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres. Rozwiązanie to ma na celu uproszczenie procesu wymiaru podatków. Skoro bowiem nie doszło do zmiany stanu faktycznego skutkującego zmianą podstawy opodatkowania, zbyteczne jest zawiadamianie strony o wszczęciu postępowania. Konstrukcja przepisu nie zawiera domniemania prawnego co do niezmienności stanu faktycznego, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres ale dopuszczalne jest takie przyjęcie z okoliczności niezłożenia przez podatnika informacji o zaistnieniu zmian w stanie faktycznym, które to zmiany mają znaczenie dla wymiaru podatku. Osoba fizyczna zobowiązana jest złożyć informację w sprawie podatku od nieruchomości w terminach wynikających z art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Informacje dotyczące podatków lokalnych o określonej treści złożone przez stronę są dla organu podatkowego podstawą do wydania decyzji w zakresie podatków lokalnych. Z akt sprawy wynika, że strona złożyła informacje w 2008 r. ujawniając do opodatkowania budynek jako mieszkalny. W przypadku gdy organ podatkowy nie zgadza się ze złożoną przez stronę informacją zobowiązany jest do wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie art. 165 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy może powołać się zatem na art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej, jeśli stan faktyczny wynika ze złożonej przez strony informacji, albo decyzji organu ustalającego odmienny od oświadczonego przez stronę stan faktyczny za poprzedni rok podatkowy. Zatem stosując się do art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy powinien sprawdzić, czy wydał decyzję w stosunku do danego podatnika na poprzedni rok podatkowy, powołując się na tą okoliczność winien zamieszczając informację o tym fakcie w uzasadnieniu decyzji załączyć tą decyzję a w sytuacji gdy decyzja wymiarowa dotycząca poprzedniego okresu (roku podatkowego) nie uzyskała przymiotu decyzji ostatecznej i prawomocnej to organ podatkowy, ustalając podatek na kolejny rok podatkowy, powinien stosować ogólne reguły w zakresie wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego. Ponadto wzmianka o braku deklaracji informującej o zmianach w stanie faktycznym w stosunku do poprzedniego roku podatkowego powinna się również znaleźć w ustaleniach stanu sprawy. Nie ulega wątpliwości, że w aktach niniejszej sprawy znajduje się informacja podatnika na 2008 r. w której zadeklarował do opodatkowania budynek mieszkalny, akty notarialne – nabycia i darowizny spornej nieruchomości tj. zabudowanej, notatki służbowe pracowników organu, wyrok Sądu Okręgowego w K. co do ustalenia wpisu w księdze wieczystej, postanowienie Sądu Rejonowego w S. co do sprostowania wpisu w księdze wieczystej wypis z ewidencji gruntów z 2012 r. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji, wynika że organ w oparciu o dane z ewidencji gruntów dokonuje ustalenia podatku, nie wynika na jakiej podstawie organ ten odstąpił od obowiązku wszczęcia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości na 2011 r., nie wynika to również z dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, organ odwoławczy zaś poprzestaje na stwierdzeniu niezmienności stanu faktycznego od wielu lat przyjętych do ustalania podatku od nieruchomości, nie powołując się w tym zakresie i nie przedstawiając prawomocnego rozstrzygnięcia organu podatkowego co do ustalenia podatku od nieruchomości za 2010 r. podjętego w stanie faktycznym przyjętym za podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Stwierdzone naruszenie wskazanego przepisu Ordynacji podatkowej co do wszczęcia postępowania czyni na tym etapie kontroli przez Sąd legalności rozstrzygnięcia organów podatkowych, co do przyjęcia, że w sprawie sporny budynek podlega opodatkowaniu stawką podatku jak dla budynków mieszkalnych czy innych jest przedwczesne. W ponownym postępowaniu organ dokona stosownych ustaleń i rozważy czy istnieją podstawy do odstąpienia od prowadzenia postępowania podatkowego bez wydania i doręczenia podatnikowi postanowienia stosownie do dyspozycji art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej i ewentualne stosowne ustalenia w tym zakresie znajdą swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 210 §1 i § 4 Ordynacji podatkowej. Konieczność zaś wszczęcia postępowania podatkowego postanowieniem zakończonego decyzją tego organu rodzi obowiązek przeprowadzenia postępowania podatkowego zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, w tym organ podatkowy na podstawie art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej może dopuścić jako dowód w sprawie wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem Sądu, powyższe naruszenie przepisów mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie przeprowadzając postępowanie w sprawie organ zobowiązany jest kierować się wytycznymi Sądu zawartymi powyżej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Wobec braku wniosku Skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania sądowego orzeczenie nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach.