II FZ 1171/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. sp. z o.o. z/s w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 861/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z/s w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 26 kwietnia 2012 r. nr ... w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej postanawia oddalić zażalenie. Zażalenie O. sp. z o.o. z/s w W. dotyczy postanowienia z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 861/13, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w we Wrocławiu , na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej jako "Ppsa", odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, w uzasadnieniu którego argumentowała, iż Urząd Skarbowy zablokował jej rachunek bankowy i nie posiada gotówki w kasie ani możliwości zaciągnięcia pożyczki. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżącą wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w kwocie 52.000,00 zł, wartość środków trwałych w kwocie 5.229,00 zł jako oraz stan rachunku bankowego oraz kwotę zajęcia na tym rachunku w wysokości 1.752.831,88 zł. Podała również, że na dzień złożenia wniosku bilans za ostatni rok obrotowy nie został sporządzony. Uzupełniając wniosek skarżąca przesłała również zeznanie CIT 8 za 2012 r., deklaracje VAT-7 za luty, marzec i kwiecień 2013 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego. Z powyższych dokumentów wynikało, że w roku 2012 r. skarżąca spółka nie uzyskała żadnych przychodów ani nie poniosła żadnych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, w lutym, marcu i kwietniu 2013 r. nie dokonywała dostaw towarów, nie świadczyła usług ani nie nabywała towarów i usług, wykazała nadwyżkę podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie 4.117 zł, natomiast na jej rachunku bankowym na dzień 24 czerwca 2013 r. utrzymywano blokady na łączną kwotę 1.757.262,82 zł. Nie przesłała natomiast strona bilansu i rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy. Wskazując na motywy nieuwzględnienia wniosku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z dokumentów przedstawionych w sprawach skarżącej o sygn. akt I SA/Wr 788/12, I SA/Wr 226/12 i I SA/Wr 173/12 wynikało, iż prowadziła ona w 2012 r. działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów. Tylko w miesiącach od lutego do lipca 2012 r. obroty skarżącej wyniosły ponad 1.000.000,00 zł. Sąd zauważył ponadto, że skarżąca, pomimo wezwania, nie przedstawiła bilansu zysków i strat za ostatni rok obrotowy. Sąd uznał zatem, że oświadczenie skarżącej budzi wątpliwości. Wskazał również, że w niniejszym postępowaniu skarżąca nie stwierdziła wprost, iż w 2012 r. i na początku 2013 r. nie osiągnęła żadnych przychodów. W złożonym oświadczeniu jedynie lakonicznie powołała się na blokadę rachunku bankowego oraz brak środków i zdolności kredytowej. Zdaniem Sądu, okoliczności te nie pozwalały na stwierdzenie, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, wynoszących na obecnym etapie postępowania 100 zł. Na powyższe orzeczenie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniosła zarzut obrazy art. 246 § 2 pkt 2 ppsa przez bezzasadne przyjęcie, że nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu, w sytuacji jednoczesnego niezakwestionowania przez Sąd przedstawionych przez skarżącą dowodów swej trudnej sytuacji finansowej, uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu skarżąca poddała pod wątpliwość argumentację, że zastosowanie prawa pomocy warunkuje zajście szczególnych okoliczności. Podniosła, że Sąd nie zakwestionował zajęcia rachunku bankowego oraz braku środków w kasie spółki, które to okoliczności przemawiały za uwzględnieniem wniosku. Skarżąca wskazała ponadto, że ze względu na problemy finansowe nie sporządziła sprawozdania za ubiegły rok i z tego względu nie mogła go przedstawić. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z treścią art. 199 Ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie natomiast do art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wbrew temu co twierdzi skarżąca, instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy. Jej zadaniem jest gwarancja możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP osobom, które nie są w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Jej wyjątkowy charakter wynika z faktu, że stanowi ona odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku natomiast z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Wychodząc z tej płaszczyzny rozważań za trafne uznać trzeba stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że skarżąca nie wykazała braku możliwości wygospodarowania środków finansowych na ciążące na niej opłaty sądowe. Abstrahując bowiem od licznych nieścisłości oraz sprzeczności, na które słusznie uwagę zwrócił Sąd pierwszej instancji, nie sposób nie dostrzec, że na skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w minimalnej kwocie 100 zł. Skarżąca natomiast prowadzi cały czas działalność gospodarczą, a zatem można sądzić, że na co dzień obraca środkami pieniężnymi, przewyższającymi w sposób zdecydowany należności sądowe powstałe na obecnym etapie postępowania. W tej sytuacji okoliczności faktyczne sprawy pozwalają postawić tezę, że strona nie wykazała, iż nie posiada lub nie jest w stanie wygospodarować środków potrzebnych na pokrycie ciążącego na niej wpisu. Sąd pierwszej instancji należycie ocenił zatem sytuację finansową skarżącej przez pryzmat przesłanek warunkujących zwolnienie osoby prawnej od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji