VIII SA/Wa 433/12

WyrokWSA w Warszawie2012-10-23

Skład orzekający: Leszek Kobylski, Iwona Owsińska-Gwiazda, Justyna Mazur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania w sprawie zasiłku stałego, jako bezprzedmiotowego, jest zasadne, gdy organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania zasiłku i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, a następnie organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając brak podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia?
Ratio decidendi
Umorzenie postępowania administracyjnego jest zasadne, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. W sytuacji, gdy organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania zasiłku stałego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, a następnie organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu, uznał brak podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, sąd administracyjny powinien ocenić, czy istniały przesłanki do takiego umorzenia. Jeśli organ odwoławczy prawidłowo ustalił brak podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy (np. z powodu braku zmiany sytuacji dochodowej, która uzasadniałaby uchylenie lub zmianę pierwotnej decyzji przyznającej zasiłek), umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest zgodne z prawem.
Stan faktyczny
Skarżąca Z. G. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2012 r., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] marca 2012 r. o umorzeniu postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. przyznającej skarżącej zasiłek stały. Organ pierwszej instancji pierwotnie odmówił przyznania zasiłku stałego od [...] listopada 2011 r. z powodu zmiany sytuacji dochodowej, jednak decyzja ta została uchylona przez Kolegium i przekazana do ponownego rozpatrzenia. W ponownym postępowaniu organ pierwszej instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, uznając brak podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia. Skarżąca zarzuciła, że decyzja umarzająca postępowanie spowodowała utratę mocy decyzji z 2004 r. przyznającej zasiłek.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent-stażysta Dorota Jaworska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2012 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania Z. G. (dalej: "skarżąca"), od decyzji Wójta Gminy G. (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] marca 2012 r. znak:[...] – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...] marca 2012 r. organ I instancji orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie uchylenia decyzji Wójta Gminy G. nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. przyznającej skarżącej zasiłek stały. Organ I instancji podniósł, iż nie miał podstawy prawnej do wydania decyzji nr [....] z dnia [...] grudnia 2011 r., która została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (decyzja z dnia [...] lutego 2012 r. znak:[...]), a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Ponadto dodał, że w związku z powyższym obecnie postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe i winno zostać umorzone. We wniesionym odwołaniu skarżąca podniosła, iż nie zgadza się z przedmiotową decyzją oraz jej uzasadnieniem. Jednocześnie wniosła o wydanie decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.; dalej: "u.p.s."). Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając, przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania. Wskazał, iż w dniu [...] grudnia 2011 r. skarżąca poinformowała pracownika organu I instancji o zmianie sytuacji dochodowej rodziny w miesiącu listopadzie 2011 r. Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające wykazało, iż dochód na osobę w rodzinie skarżącej od miesiąca listopada wynosi [...] zł, co przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie w wysokości 351 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.). Dlatego też organ I instancji uznał, że zasiłek stały od [...] listopada 2011 r. nie przysługuje i na podstawie tego orzekł w dniu [...] grudnia 2011 r. (decyzja nr[...]) o odmowie przyznania zasiłku stałego od dnia [...] listopada 2011 r. oraz opłacaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne. Na skutek wniesionego odwołania, Kolegium decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...] uchyliło w całości decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2011 r. i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, iż organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznał, iż zarzuty Kolegium przedstawione w decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. są uzasadnione. Nie przedstawił także innych okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wypłaty skarżącej zasiłku stałego oraz opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Dlatego też organ I instancji stwierdził, że nie miał podstawy prawnej do wydania decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., co obecnie powoduje, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe i winno zostać umorzone. W dalszej części uzasadnienia, organ odwoławczy przytoczył treść art. 106 ust. 5 u.p.s. Stwierdził, iż skoro organ I instancji w ponownym postępowaniu uznał, iż nie wystąpiła w niniejszej sprawie zmiana sytuacji dochodowej rodziny, tj. w szczególności, że otrzymanej przez A. G. pomocy finansowej dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne nie wlicza się do dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń z pomocy społecznej, zasadnie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył przedmiotowe postępowanie dotyczące przyznania zasiłku stałego w związku ze zmianą sytuacji dochodowej rodziny jako bezprzedmiotowe. Kolegium potwierdziło, iż w niniejszej sprawie brak było także podstaw do ponownego orzekania w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku stałego skoro prawo do tego świadczenia zostało skarżącej już przyznane na mocy decyzji Wójta Gminy G. nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r., która pozostała w obrocie prawnym w związku z uchyleniem przez Kolegium (decyzja z dnia [...] lutego 2012 r. znak:[...]) decyzji Wójta Gminy G. nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Nadto organ I instancji w ponownym postępowaniu nie stwierdził, aby wystąpiła sytuacja, z którą ustawa o pomocy społecznej wiąże skutek w postaci utraty prawa do przedmiotowego świadczenia. W ocenie Kolegium, zasadnie zatem uznał bezprzedmiotowość postępowania wszczętego z urzędu w dniu [...] grudnia 2011 r. W skardze na decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podniosła m.in., iż na podstawie decyzji Wójta Gminy G. nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. umarzającej postępowanie w przedmiotowej sprawie, utraciła moc decyzja Wójta Gminy G. nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. przyznająca jej zasiłek stały. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a). W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga jest niezasadna ponieważ zarówno zaskarżona decyzja Kolegium z dnia [...] kwietnia 2012 r., jak i poprzedzająca decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w sprawie uchylenia decyzji Wójta Gminy G. nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. przyznającej skarżącej zasiłek stały, a organ odwoławczy utrzymał powyższą decyzję w mocy. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a. zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiekolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części. Sąd mając na uwadze cytowany przepis art. 105 § 1 k.p.a. obowiązany był zatem zbadać, czy w chwili orzekania przez organy obu instancji istniały przesłanki do umorzenia postępowania we wskazanym trybie. W związku z powyższym należy wskazać, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Umorzenie postępowania administracyjnego jest zatem zakończeniem postępowania w danej instancji indywidualnej sprawy bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a więc orzeczenia co do jej istoty. Oznacza to też, że organ administracji publicznej wydając decyzję o umorzeniu postępowania nie załatwia sprawy co do istoty, ale ją kończy w sposób wskazany w cytowanym przepisie z powodu pojawienia się trwałej przeszkody uniemożliwiającej ukształtowanie stosunku materialnoprawnego. Decyzja o umorzeniu postępowania jest decyzją o znaczeniu czysto procesowym, formalnym i kończy sprawę w danej instancji w "inny sposób" (art. 104 § 2 k.p.a.) niż poprzez jej rozstrzygnięcie co do istoty w całości lub części (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01, Biul. Skarb. z 2003 r., Nr 6, s. 25). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zadaniem Sądu jest wykazanie, że w sprawie wystąpiła przesłanka uzasadniającą umorzenie toczącego się postępowania administracyjnego, stanowiąca oczywistą przeszkodę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 września 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 442). W przedmiotowej sprawie, jak trafnie ustaliły organy orzekające, brak było podstaw prawnych do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w zakresie zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej skarżącej prawo do zasiłku stałego w związku ze zmianą sytuacji dochodowej rodziny skarżącej. Prawidłowo bowiem organy orzekające wywiodły, iż w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła zmiana tejże sytuacji dochodowej, gdyż otrzymanej przez męża skarżącej pomocy finansowej dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2011 r.) nie wlicza się do dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Nadto organy nie przedstawiły innych okoliczności przemawiających za wstrzymaniem skarżącej wypłaty zasiłku stałego oraz opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. A zatem zasadnie na podstawie art. 105 §1 k.p.a. umorzono postępowanie dotyczące przyznania zasiłku stałego jako bezprzedmiotowe. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skardze, Sąd stwierdza iż nie zasługują one na uwzględnienie. Okoliczności rozstrzyganej sprawy wskazują bezspornie, iż decyzja Wójta Gminy G. nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r., na mocy której przyznano skarżącej prawo do zasiłku stałego, pozostała w obrocie prawnym, w związku z uchyleniem przez Kolegium decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. decyzji Wójta Gminy G. nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Sąd zauważa zatem, iż przyznany skarżącej zasiłek stały jest w dalszym ciągu wypłacany. Mając na uwadze powyższe, Sąd oceniając prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia w sprawie, uznał wydaną decyzję za prawidłowo podjętą i tym samym na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło