II SA/Wa 923/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Sędziowie WSA Joanna Kube, Ewa Pisula-Dąbrowska (sprawozdawca), Protokolant, asystent sędziego Monika Michnik-Misterek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] listopada 2011 nr [...], którym to rozkazem M. W. został zwolniony ze służby w Policji. Jednocześnie decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 K.p.a.). Jako podstawę materialnoprawną zwolnienia ze służby organ wskazał art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2007 r. nr 43, poz. 277 ze zm.). W motywach uzasadnienia organ podał, że Prokuratura Rejonowa w [...] przedstawiła M. W. zarzut popełnienia czynu z art. 177 § 2 K.k. w zw. z art. 178 § 1 K.k., iż w dniu [...] grudnia 2009 r. na drodze pomiędzy miejscowościami [...], jako kierujący samochodem osobowym marki [...] nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, iż nienależycie obserwował przedpole jazdy oraz nie dostosował prędkości kierowanego przez siebie pojazdu, jadąc z prędkością niebezpieczną nieumyślnie potrącił pieszego, który w wyniku doznanych obrażeń ciała zmarł, a następnie zbiegł z miejsca zdarzenia. Organ wyjaśnił, że NSZZ Policjantów podjął w dniu [...] marca 2010 r. uchwałę o niewyrażeniu zgody na zwolnienie ze służby M. W. przed prawomocnym zakończeniem postępowania karnego. Organ wskazał, że policjant został zwolniony na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, który stanowi, iż policjanta można zwolnić ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Wskazał jednocześnie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...], przesądził, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka "oczywistego popełnienia przestępstwa, określona w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, a tym samym brak jest podstaw do zastosowania tego przepisu. Dlatego też policjanta zwolniono na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5, który wymaga opinii związku zawodowego (art. 43 ust. 3 ustawy). Organ stwierdził, że w sprawie zaistniał ważny interes służby, który uzasadnia zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Podkreślając, że skarżącemu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa z art. 177 § 2 K.k. w zw. z art. 178 § 1 K.k. w zw. z art. 11 § 2 K.k., organ stwierdził, że M. W. utracił przymioty konieczne do pozostania w szeregach Policji. Wyjaśnił, że w interesie służby, a więc w interesie społecznym leży, by ustawowe zadania Policji były realizowane przez osoby spełniające wymagania stawiane przez przepisy ustawy o Policji. Podniósł, że służbę w Policji może pełnić osoba o nieposzlakowanej opinii, a przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy służy temu, by bez czekania na wynik innych toczących się postępowań można było zwolnić funkcjonariusza, gdy wymaga tego "ważny interes służby". Zdaniem organu, zwolnienie policjanta w oparciu o ten przepis pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym, co oznacza, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego. W konkluzji organ stwierdził, że w granicach uznania administracyjnego, po przeprowadzeniu dowodów, które potwierdziły zasadność przedstawienia policjantowi zarzutów popełnienia przestępstwa uznał, że zaistniała podstawa do zwolnienia go ze służby w Policji z uwagi na "ważny interes służby". Nadając rygor z art. 108 K.p.a. organ stwierdził, że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. W. do tutejszego Sądu. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i rygoru natychmiastowej wykonalności, skarżący podniósł naruszenie: art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, nadto art. 108, art. 107 § 3, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 103 K.p.a. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że w toku postępowania administracyjnego organ rażąco naruszył zasady postępowania administracyjnego, albowiem wybiórczo posiłkował się dowodami zgromadzonymi w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko niemu przed Sądem Rejonowym w [...], w sprawie o sygn. akt [...]. Nadto wskazał, że organ pominął zawarte w kompleksowej opinii ekspertów ds. wypadków drogowych, sporządzonej na polecenie Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt [...], te okoliczności, które świadczyły na korzyść funkcjonariusza, mianowicie, że potrącony pieszy A. K. był nietrzeźwy, a auto prowadzone przez skarżącego poruszało się z prędkością mniejszą niż dozwolona. Skarżący zarzucił też, że zaskarżona decyzja zawiera sprzeczności, co do przyczyn zwolnienia ze służby. W ocenie strony skarżącej, organ winien dokonać oceny, czy podejrzenie popełnienia przestępstwa przez skarżącego jest uzasadnione, czy też nie. Podniósł również zarzut naruszenia art. 108 K.p.a. twierdząc, że nie zaistniała konieczność zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przede wszystkim wskazać należy, iż wyrokiem WSA w [...] z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...], Sąd uchylił decyzję organu o zwolnieniu M. W. z Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepis ten stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy popełnienie czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Sąd stwierdził, że fakt zwrócenia sprawy w postępowaniu karnym przez Sąd do prokuratury celem uzupełnienia materiału dowodowego (przeprowadzenia dodatkowych ekspertyz, powołania kolejnych biegłych) wzmacnia ocenę, iż zarzucany skarżącemu czyn ma charakter nieoczywisty. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o inną przesłankę "zwolnieniową", a mianowicie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 o Policji (t.j. Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.). Przepis ten stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. W ocenie Sądu, w pełni należy podzielić pogląd organu, iż w rozpoznawanej sprawie przesłanka określona w art. 41 ust. 2 pkt 5 cytowanej ustawy zaistniała. Działania organu zmierzające do wykluczenia M. W. z szeregów Policji znajdują uzasadnienie w realiach niniejszej sprawy. W szczególności w zachowaniu funkcjonariusza w trakcie popełnienia czynu i bezpośrednio po nim. Wskazać należy, iż skarżący [...] M. W. – [...] w dniu [...] grudnia 2009 r. złożył raport, iż w dniu [...] grudnia 2009 r. zderzył się ze zwierzyną, najprawdopodobniej sarną. Raport ten sporządził po uzyskaniu wiadomości, iż prowadzone jest postępowanie w sprawie śmiertelnego wypadku drogowego. W tym samym dniu [...] grudnia 2009 r. Prokuratura Rejonowa w [...], po zapoznaniu się z materiałami postępowania, m.in. raportem skarżącego, oględzin samochodu należącego do skarżącego, wydała postanowienie o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu M. W. z możliwością zatrzymania do 48 godzin w związku z istniejącą obawą utrudniania postępowania, a zwłaszcza zacieraniem śladów przestępstwa, jak i koniecznością przeprowadzenia czynności procesowych z udziałem [...] M. W. W dniu [...] grudnia 2009 r. wpłynęło do Komendanta Powiatowego Policji w [...] pismo z Prokuratury Rejonowej w [...], informujące o przedstawieniu policjantowi M. W. w dniu [...] grudnia 2009 r. zarzutu o to, że w dniu [...] grudnia 2009 r. na drodze pomiędzy miejscowościami: [...], jako kierujący samochodem osobowym marki [...], nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że nienależycie obserwował przedpole jazdy oraz nie dostosował prędkości kierowanego przez siebie pojazdu, jadąc z prędkością niebezpieczną, w wyniku czego nieumyślnie spowodował skutek w postaci śmierci pieszego – A. K., który zmarł wskutek doznanych obrażeń ciała, a następnie zbiegł z miejsca zdarzenia, tj. o czyn z art. 177 § 2 K.k. w zw. art. 178 §1 K.k. Podczas przesłuchania M. W. nie przyznał się on do zarzucanego mu czynu i odmówił składania wyjaśnień oraz udzielenia odpowiedzi na zadawane mu pytania. W dniu [...] grudnia 2009 r. Prokuratura Rejonowa w [...] skierowała wniosek do Sądu Rejonowego w [...] o zastosowanie wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. W dniu [...] grudnia 2009 r. Sąd Rejonowy w [...] rozpatrzył wniosek Prokuratury Rejonowej w [...] wydając postanowienie [...], w którym, na podstawie art. 249 § 1 K.p.k., art. 250 § 1, § 2 K.p.k., art. 258 § 2 K.p.k., art. 257 § 2 K.p.k., postanowił zastosować wobec M. W. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 2 (dwóch) miesięcy tj. od [...] zastrzegając, iż środek ten ulegnie zmianie z chwilą złożenia - nie później niż w terminie 10 dni - poręczenia majątkowego w kwocie [...] złotych. W dniu [...] grudnia 2009 r. A. P. [...] wpłaciła w Sądzie Rejonowym w [...] poręczenie majątkowe. Z zeznań świadków wynika, że z oględzin samochodu skarżącego wynika, iż po zdarzeniu samochód był wycierany, przecierany. Z badań dowodów rzeczowych, (oględzin samochodu) przeprowadzonych w Zakładzie Medycyny Sądowej PAM w [...], wynika ponadto, że stwierdzono na nim profile DNA zmarłego A. K. Z oględzin pojazdu nie wynikało natomiast, że skarżący zderzył się ze zwierzyną leśną, ale że brał udział w zderzeniu drogowym z udziałem zmarłego A. K. Mając na uwadze treść raportu skarżącego, iż zderzył się ze zwierzyną, czas złożenia tego raportu (3 dni po zdarzeniu), ślady mycia pojazdu po zderzeniu, w kontekście jednoznacznych dowodów, że do zderzenia doszło z człowiekiem, a nie zwierzyną, ogólna postawa i zachowanie skarżącego, jako sprawcy wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym, stanowią podstawę do uznania, iż zaszły przesłanki do zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy (ważny interes służby). Tego typu zachowanie i waga postawionych skarżącemu zarzutów w pełni uzasadniają ocenę organu, iż istnieje ważny interes służby uzasadniający zwolnienie go z szeregów Policji. Z ustaleń organu wynika, że skarżący złożył raport o rzekomym zderzeniu z sarną po tym, jak powziął informację o rozesłaniu telegramów do jednostek Policji o poszukiwaniu uszkodzonego pojazdu [...], zdając sobie sprawę, że ukrycie powstałych uszkodzeń może być utrudnione. Pozostawienie ofiary bez należytej pomocy, oddalenie się z miejsca zdarzenia również wysoce negatywnie świadczy o postawie etyczno-moralnej policjanta, o jego stosunku do obowiązującego prawa. W tym miejscu wskazać należy, iż Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 grudnia 1994 r. (III ARW 65/94 OSNP 1995/3/31) stwierdził, że przy zwalnianiu policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, należy uwzględnić okoliczności konkretnego przypadku, dotyczące zachowania się policjanta w służbie i w życiu prywatnym, bądź zdarzenia, które uniemożliwiają lub utrudniają pełnienie służby. Opisana w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji przesłanka zwolnienia ze względu na ważny interes służby ma charakter niedookreślony, wymagający konkretyzacji w odniesieniu do indywidualnego przypadku. Przepisy procedury administracyjnej (w tym przede wszystkim art. 7 K.p.a.), chroniąc słuszny interes strony, wymagają również uwzględnienia interesu społecznego (interesu służby), który wynika ze specyfiki funkcjonowania Policji, jako instytucji powołanej do zapobiegania i zwalczania przestępczości. Sprawne działanie tej formacji opiera się na zaufaniu społecznym, podbudowanym szczególnymi wymogami, jakim musi sprostać każdy funkcjonariusz Policji. Są nimi w szczególności: niekaralność, nieposzlakowana opinia, zdyscyplinowanie, praworządność, gotowość do przestrzegania ustanowionych standardów etycznych oraz dbałość o honor, godność i dobre imię Policji. Policja, jako uzbrojona formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego jest jedną z instytucji, która dysponuje bardzo dolegliwymi dla obywatela środkami realizacji władztwa państwowego. Jej szczególna rola i zhierarchizowana struktura wymaga od funkcjonariuszy szczególnej dyscypliny, a także bezwzględnego przestrzegania prawa oraz innych norm i zasad obowiązujących w życiu społecznym. Przeciwdziałanie odmiennym zachowaniom ma stanowić fundament budowania zaufania do Policji w opinii publicznej, zwłaszcza, że wiele przyznanych tej formacji prerogatyw łączy się z ingerowaniem w sferę wolności i praw obywatelskich. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż w stosunku do [...] M. W. toczy się postępowanie karne o czyn z art. 177 § 2 K.k. w zw. z art. 178 § 1 K.k., polegający na naruszeniu zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, na skutek czego doszło do nieumyślnego spowodowania śmierci pieszego. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na to, że wymieniony potrącił A. K., który zmarł na skutek odniesionych obrażeń. Pozostawienie skarżącego w służbie w kontekście ucieczki z miejsca zdarzenia, nieudzielania ofierze wypadku pomocy, prób zacierania śladów przestępstwa, skutecznie podważają kwalifikacje skarżącego do wykonywania zawodu policjanta. Stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, służbę w tej formacji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować, a także dający rękojmię zachowania tajemnicy. Artykuł 27 ust. 1 ustawy o Policji stanowi, że przed podjęciem służby policjant składa ślubowanie według następującej roty: "Ja, obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, świadom podejmowanych obowiązków policjanta, ślubuję: służyć wiernie Narodowi, chronić ustanowiony Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia. Wykonując powierzone mi zadania, ślubuję pilnie przestrzegać prawa, dochować wierności konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych. Ślubuję strzec tajemnic związanych ze służbą, honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej". Oddalając skargę, Sąd za uzasadnioną uznał też argumentację organu, iż czyn skarżącego wywołał negatywny oddźwięk społeczny wśród mieszkańców [...] i okolic. Świadczą o tym artykuły prasowe, które ukazały się w gazetach (w wydaniach papierowych i internetowych) bezpośrednio po zdarzeniu [...]. W publikacjach tych zrelacjonowano okoliczności towarzyszące przedmiotowemu zdarzeniu, wskazując funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w [...], jako domniemanego sprawcę wypadku. Zainteresowanie wydarzeniami towarzyszącymi znalezieniu zwłok A. K. przy drodze [...] oraz toczącą się sprawą karną wykazała Telewizja Polska [...], umieszczając informacje na ten temat w programie "[...]", wyemitowanym w dniu [...] lipca 2011 r. W dniu [...] lipca 2011 r. na antenie ukazał się program "[...]" zatytułowany "[...]...", w którym opisano wypadek oraz wskazano policjanta z [...], jako jego prawdopodobnego sprawcę. Występująca w programie podkom. A. S. z Zespołu Prasowego Komendy Wojewódzkiej Policji [...] przedstawiła zastosowane przez przełożonych wobec [...] M. W. procedury kadrowe, tj. zawieszenie w czynnościach służbowych, wydalenie ze służby w związku z oczywistością popełnienia przestępstwa uniemożliwiającego pozostawienie go w służbie oraz wskazała na fakt przywrócenia go do służby z uwagi na uchylenie rozkazu o zwolnieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...]. W programie znalazły się też wypowiedzi M. P. z Prokuratury Rejonowej w [...] oraz J. S. z Prokuratury Okręgowej w [...], opisujące zastosowane wobec [...] M. W. procedury karne. Program "[...]" zawierał również wypowiedzi rodziców ofiary wypadku – [...], którzy podzielili się z widzami wspomnieniami o tragicznie zmarłym synu oraz odczuciach związanych z otrzymaniem informacji o jego śmierci. Małżonkowie podkreślali, że sprawca wypadku nie udzielił pomocy ofierze i nie skierował do nich żadnych przeprosin. Z ust matki A. K. padło stwierdzenie, że syn leżał w rowie dwa i pół dnia, co stanowiło dla niej dodatkowe cierpienie. Z. K. dała do zrozumienia, że policjant powinien stanowić przykład postawy dla innych. Nie można odmówić racjonalności organowi, który twierdzi, że ten medialny przekaz spowodował, że skarżący stał się osobą powszechnie znaną w [...] i kojarzoną ze śmiertelnym potrąceniem A. K. Za uzasadnioną uznać należy ocenę organu, że stawiane skarżącemu zarzuty powodują, że lokalna społeczność traci zaufanie do Policji, jako instytucji powołanej do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sąd oceniając, czy zaistniała w niniejszej sprawie przesłanka z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, uznał, że zawarte w tym przepisie sformułowanie "ważny interes służby" należy interpretować przez pryzmat art. 25 ust. 1 ustawy i stwierdził, że w realiach rozpoznawanej sprawy skarżący utracił przymiot "nieskazitelności charakteru". Reasumując, za trafną należało uznać ocenę, że za rozwiązaniem stosunku służby z M. W. przemawia znaczny ciężar gatunkowy i wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przypisywanych mu czynów, jak również ich negatywny oddźwięk medialny i społeczny. W interesie służby leży bowiem to, aby ustawowe zadania Policji były realizowane przez osoby spełniające rygorystyczne wymogi określone przez przepisy obowiązującego prawa. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, służbę w tej formacji może pełnić osoba o nieposzlakowanej opinii, pozytywnie postrzegana przez społeczność, dla której przyjdzie jej pełnić służbę. Przymiot "nieposzlakowanej opinii" z pewnością traci funkcjonariusz, na którym ciąży zarzut popełnienia opisanych powyżej przestępstw, bulwersujących mieszkańców [...] i okolic. W wyroku z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1886/10, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd, iż cyt: "funkcjonariusze, aby móc skutecznie wykonywać swoje obowiązki służbowe, muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem. Samo już zaś objęcie policjanta aktem oskarżenia dotyczącym popełnienia przestępstw ściganych z urzędu, sprawia, iż traci on autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w organach ścigania. [...] Policja ma gwarantować każdemu człowiekowi ochronę przed przemocą, brutalnością i innymi zachowaniami naruszającymi chronione przez prawo dobra. Podejrzenia wobec funkcjonariusza Policji o zachowania karalne, zaprzeczające przyjętym zobowiązaniom, narażają dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść ważnego interesu służby." Odnosząc się do zarzutu w zakresie nieprawidłowości w nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 108 K.p.a.) stwierdzić należy, iż zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, rygor natychmiastowej wykonalności nadano ze względu na tożsamy z interesem służby ważny interes społeczny, polegający na konieczności niezwłocznego zapewnienia ciągłości wykonywania zadań Policji, a także ochrony honoru, godności i dobrego imienia służby. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.