I OZ 985/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 255/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] wydaną w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. W dniu 17 lutego 2012 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru - adwokata Z. P. wniósł od tego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z kolei w dniu 21 lutego 2012 r. do Sądu I instancji wpłynęło pismo procesowe, w którym wspomniany adwokat oświadczył, że wypowiada J. H. pełnomocnictwo w sprawie. Następnie, tj. pismem złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, datowanym na 21 maja 2012 r., skarżący wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wobec powyższego, wspomniany wniosek wraz z aktami sprawy został przekazany do rozpoznania Sądowi I instancji, który - wobec faktu, że żądanie to nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie - wezwał skarżącego o złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. Wnioskodawca nadesłał formularz w dniu 30 sierpnia 2012 r. potwierdzając, że domaga się ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu (zawartym w dołączonym do formularza piśmie z dnia 26 sierpnia 2012 r.) stwierdził, że prawo pomocy było mu już przyznane mocą postanowienia Sądu I instancji wydanego w innej sprawie, której przedmiotem był także dodatek mieszkaniowy. Podkreślił przy tym, że wnosi o ustanowienie pełnomocnika prowadzącego praktykę na terenie objętym właściwością Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie, celem reprezentowania go przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w miejsce dotychczasowego adwokata, który wypowiedział mu pełnomocnictwo. Wnioskujący o prawo pomocy zadeklarował, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i pełnoletnim synem, zamieszkuje w lokalu komunalnym o powierzchni 48,5 m² oraz, że nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych. Jego małżonka jest natomiast właścicielką działki o powierzchni 1.217 m² zabudowanej budynkiem gospodarczym, przy czym nieruchomość ta stanowi jej "własność odrębną". Miesięczny dochód brutto rodziny skarżącego zadeklarowany został w kwocie 2.268,67 zł, stanowiącej sumę emerytur pobieranych przez niego (1.355,27 zł) i jego małżonkę (913,40 zł). Następnie, tj. w dniu 8 października 2012 r. J. H. przedłożył pismo procesowe, w którym między innymi wyszczególnił miesięczne koszty utrzymania jego rodziny, powołał się na fakt, że obciążają go znaczne zaległości płatnicze, a nadto raz jeszcze podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 30 września 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 95/08, przyznał mu już prawo pomocy, co w jego ocenie budzi wątpliwość czy koniecznym jest składanie kolejnego wniosku w sprawie niniejszej. Wnioskodawca nadesłał także zaświadczenie potwierdzające, że jego syn jest osobą bezrobotną, bez prawa do pobierania zasiłku oraz dokumenty potwierdzające wysokość emerytur (swojej i małżonki), jak również obrazujące wysokość ponoszonych opłat i rozmiar obciążających go zaległości czynszowych. Sąd I instancji stwierdził, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy i jego rodziny jest znana Sądowi już od dawna. Jak bowiem skarżący sam zauważył, podlegała ona ocenie Sądu w zakresie innych spraw, w których również ubiegał się on o przyznanie prawa pomocy. Wnioski te były załatwiane pozytywnie między innymi postanowieniami: z dnia 30 września 2008 r. (sprawa o sygn. akt IV SA/Gl 95/08) - na które strona kilkukrotnie się powoływała, oraz z dnia 30 lipca 2009 r. (sygn. akt IV SA/Gl 545/08). Sąd I instancji wskazał, że jakkolwiek w przywołanych postanowieniach przyjęto, iż sytuacja materialna skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy, to jednak w treści drugiego z nich zwrócono uwagę na fakt, że jego małżonka jest właścicielką nieruchomości gruntowej o powierzchni 1.217 m², zabudowanej budynkiem, podczas gdy sam wnioskodawca wskazuje jako miejsce stałego zamieszkania swej rodziny inny adres, a mianowicie lokal komunalny położony w Częstochowie przy ul. B. [...]/[...]. Sąd I instancji przyjął, że ewentualna sprzedaż nieruchomości mogłaby z powodzeniem zapewnić wnioskodawcy pozyskanie środków wystarczających nie tylko na pokrycie wydatków związanych z opłaceniem fachowego pełnomocnika, lecz nadto umożliwiłaby mu spłatę zadłużenia oraz wydatnie poprawiłaby sytuację materialną jego rodziny. Nie sposób przy tym zakładać, aby ewentualna sprzedaż tej nieruchomości mogła spowodować uszczerbek w koniecznych potrzebach mieszkaniowych rodziny wnioskodawcy, skoro ma ona także do dyspozycji mieszkanie komunalne położone w Częstochowie przy ul. B. [...]/[...]. O ile natomiast - na co wskazywałby zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - faktyczne centrum życiowe skarżącego usytuowane jest w przedmiotowej nieruchomości, to nieracjonalne byłoby w takiej sytuacji równoczesne posiadanie mieszkania, którego utrzymanie generuje koszty. Sąd wskazał przy tym, że J. H., który od wielu lat deklaruje trudną sytuację materialną i powołuje się na problemy finansowe oraz rosnące zadłużenie związane z rzeczonym mieszkaniem, wskazuje konsekwentnie ten lokal jako miejsce swego stałego zamieszkania nie widząc jednak przy tym potrzeby zbycia wspomnianej nieruchomości. Z wywodów wnioskodawcy nie wynika też, aby wraz z żoną podejmowali działania mające na celu jej spieniężenie, bądź pozyskanie z niej pożytków, i to nawet pomimo faktu, iż już w postanowieniu wydanym ponad trzy lata temu Sąd zasygnalizował, że bierność w omawianym zakresie może stanowić przeszkodę w przyznaniu mu prawa pomocy w przyszłości. Trudno zatem w takim stanie rzeczy przyjąć, aby wnioskujący wykazał w sposób przekonujący, iż jego stan majątkowy rzeczywiście nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 255/11, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), odmówił przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie, określone jako krzywdzące, wniósł skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie dla niego adwokata z urzędu w sprawie. W głównych motywach uzasadnienia zażalenia skarżący wskazywał, że nieruchomość na którą powoływał się Sąd I instancji, stanowi "dorobek życia" skarżącego i jego małżonki. Jednocześnie skarżący wywodził, że dla uprawdopodobnienia i potwierdzenia jego miejsca zamieszkania wystąpił do komisariatu Policji w Częstochowie, składając stosowne dokumenty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego była sprawa zgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 255/11 o odmowie przyznania J. H. prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) "§1. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. §2. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. §3. Postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek. Zażalenie na to postanowienie przysługuje wyłącznie wnioskodawcy". Oświadczenia strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, dane o stanie rodzinnym i oświadczenie strony o niezatrudnieniu i niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, służą ocenie, czy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, albo czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji ocenił przede wszystkim majątek strony. Nie odniósł się natomiast do oświadczeń strony w zakresie stanu rodzinnego, dochodów oraz informacji, które wynikają z nadesłanych przez skarżącego pism w odpowiedzi na wezwanie Sądu I instancji z dnia 12 września 2012 r. Dopiero ocena wszystkich informacji związanych z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, może być podstawą do przyjęcia, że wniosek został prawidłowo rozpoznany. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 §1 w związku z art. 197 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.