I SA/Sz 648/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Alicja Polańska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.B. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt I SA/Sz 422/08 oddalającym skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2002 r. p o s t a n a w i a: odrzucić skargę o wznowienie postępowania Wyrokiem z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 422/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2002 r. Wyrok ten doręczono skarżącemu w dniu 10 grudnia 2008 r. W piśmie z dnia 19 lipca 2012 r. P.B. zawarł skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem w związku z orzeczeniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 czerwca 2012 r. w połączonych sprawach "Mahageben kft", sygn. C-80/11 oraz "Peter David" sygn. C-142/11. Odnosząc się do kwestii zachowania terminu do złożenia skargi o wznowienie, skarżący wskazał, że informację o wyroku ETS powziął po jego przetłumaczeniu na język polski z dziennika "Rzeczpospolita" z dnia 14 lipca 2012 r. Wobec tego – jego zdaniem – trzymiesięczny termin na wniesienie skargi o wznowienie został zachowany, gdyż upływa w dniu 3 października 2012 r. Sąd w dniu 22 sierpnia 2012 r. wezwał skarżącego o uzupełnienie braków formalnych skargi o wznowienie postępowania poprzez jednoznaczne wskazanie ustawowych przesłanek wznowienia określonych w art. 271-274 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej: "p.p.s.a." W wyznaczonym siedmiodniowym terminie skarżący nadesłał pismo z dnia 11 września 2012 r., w którym wskazał, że żądanie wznowienia opiera na treści przepisu art. 272 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 168 § 1 p.p.s.a., orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Takie orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 p.p.s.a.). Istnieje jednak możliwość wzruszenia takiego prawomocnego orzeczenia, gdy będą zachodziły określone podstawy w ramach instytucji wznowienia postępowania. Jest to postępowanie wyjątkowe, gdyż przysługuje od ściśle określonych orzeczeń i może być oparte na wąsko określonych podstawach ze względu na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych. Podstawy wznowienia taksatywnie zostały określone w przepisach art. 271, art. 272 i art. 273 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że można żądać wznowienia postępowania: 1/ ze względu na przyczyny nieważności (art. 271 p.p.s.a.), jeżeli; a/ w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (pkt 1); b/ strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (pkt 2); 2/ ze względu na właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273 p.p.s.a.), jeżeli; a/ orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (§ 1 pkt 1), b/ orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa ( § 1 pkt 2), c/ zostały wykryte takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2), d/ później wykryto prawomocne orzeczenie dotyczącego tej samej sprawy (§ 3), 3/ w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 p.p.s.a.), 4/ w przypadku, gdy potrzeba wznowienia wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 3 p.p.s.a.) . Odnośnie do podstawy powołującej się na popełnienie przestępstwa, dodatkowo art. 274 p.p.s.a wskazuje, że wznowienia można żądać jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba, że postępowanie karne nie mogło być wszczęte lub, że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 p.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 p.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Elementy te pozwalają na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 - art. 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast, uzasadnienie podstawy wznowienia winno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 677). Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania należy wnieść w terminie trzymiesięcznym. Termin ten należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Natomiast, w sytuacjach określonych w art. 272 § 1 i § 3 p.p.s.a. skargę winno się wnieść w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. W orzecznictwie wskazuje się, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zależy od podstawy wznowienia. Jeżeli istnieje kilka podstaw wznowienia postępowania, termin do wniesienia skargi o wznowienie biegnie odrębnie dla każdej z nich. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie terminu związanego z konkretną podstawą faktyczną powoduje jej odrzucenie w części opartej na tej podstawie wznowienia, nie stoi natomiast na przeszkodzie rozpatrzeniu jej w zakresie tych podstaw wznowienia, które zostały zgłoszone z zachowaniem terminu, co wymaga odrębnie zbadania i rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II FSK 1146/05, LEX nr 286915). Z przywołanej regulacji wynika, że sąd w pierwszym etapie postępowania, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., jest zobowiązany zbadać na posiedzeniu niejawnym, czy skarga została wniesiona w terminie i, czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów prowadzi do odrzucenia skargi. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania. Jako podstawę wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 29 października 2012 r. o oddaleniu skargi, strona wskazała przepis art. 272 § 3 p.p.s.a. powołując się przy tym na wyrok ETS z dnia 21 czerwca 2012 r. wydany w sprawie C-80/11 (Mahageben kft) i C-142/11 (Peter David). Nie odnosząc się do merytorycznego wpływu tego orzeczenia na ww. prawomocny wyrok z dnia 29 października 2012 r., na tym etapie postępowania o wznowienie, należało stwierdzić, że orzeczenie ETS z dnia 21 czerwca 2012 r. nie mogło stanowić podstawy do wznowienia postępowania sądowego w oparciu o przepis art. 272 § 3 p.p.s.a.. Wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 3 p.p.s.a. będzie możliwe w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego, o którym mowa jest w omawianym przepisie i Europejski Trybunał Sprawiedliwości niewątpliwie do takich organów międzynarodowych należy. Jednakże, przepis art. 272 § 3 zdanie drugie stanowi, że § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Według sądu, z unormowania tego wynika, że uprawnienie do wystąpienia z żądaniem na tej podstawie przysługuje tylko adresatowi rozstrzygnięcia wspominanego organu międzynarodowego. Osoba, która nie była stroną postępowania zakończonego wspomnianym rozstrzygnięciem organu międzynarodowego nie jest uprawniona do złożenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie tego przepisu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej spawy, należy zauważyć, że stroną postępowania zakończonego wydaniem wyroku przez WSA w Szczecinie z dnia 29 października 2012 r. był P.B., on też był adresatem zaskarżonej decyzji, która podlegała kontroli sądowej. Natomiast, jest oczywiste, że sprawa zakończona orzeczeniem ETS z dna 21 czerwca 2012 r. już bezpośrednio jego nie dotyczyła, co wynika już z samego oznaczenia tych spraw ("Mahageben kft" i "Peter David"). Skarżący nie był stroną postępowania w tych sprawach. Jakkolwiek pod względem przedmiotowym wyrok ETS mógł dotyczyć analogicznego stanu faktycznego i prawnego, wskazując na właściwą interpretację prawa krajowego w świetle prawa unijnego, to - z wyżej wskazanych względów - wykluczone jest automatyczne zastosowanie przepisu art. 272 § 3 p.p.s.a. w sprawie i wznowienie postępowania sądowego na tej podstawie. W obecnym stanie prawnym brak jest podstaw prawnych do wznowienia postępowania sądowego ze względu na wyroki wydane przez ETS w każdej innej sprawie. W ramach autonomii proceduralnej państw członkowskich ustawodawca przewidział jedynie możliwość wznawiania postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną w sytuacji, gdy ta decyzja stanie się prawomocna po oddaleniu skargi lub jej odrzuceniu przez sąd administracyjny, na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. W tej sytuacji, wniesioną skargę o wznowienie postępowania sądowego należało odrzucić, gdyż nie spełnia ona wymagań określonych w przepisie art. 280 § 1 p.p.s.a., tj. nie opiera się ona na ustawowych podstawach wznowienia.