I SAB/Wa 430/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. R., T. T., K. R., I. D. i M. R. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość w. 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku K. R., T. T., K. R., I. D. i M. R. z dnia [...] marca 2011 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], hip. [...], tom [...], działka nr [...] z bloku [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących K. R., T. T., K. R., I. D. i M. R. solidarnie kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] września 2012 r. K. R., T. T., K. R., I. D. i M. R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. " [...]", tom [...], działka nr [...] wydzielona z bloku nr [...]. Z akt sprawy wynika, że skarżący – reprezentowani przez M. K., pismem z [...] marca 2011 r. wystąpili o przyznanie, na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania za wyżej wskazaną nieruchomość. W związku z niezałatwieniem przez Prezydenta W, w terminie określonym w art. 35 Kpa, wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...], wnioskodawcy wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem, które organ wojewódzki postanowieniem z [...] listopada 2011 r., nr [...] uznał za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin do [...] lutego 2012 r. na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Jednocześnie organ stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze dalszą bezczynność organu w sprawie wniosku z [...] marca 2011 r. K. R., T. T., K. R., I. D. i M. R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyżej wskazaną skargę na bezczynność Prezydenta W. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że wobec bezskutecznego upływu wyznaczonego przez Wojewodę [...] terminu załatwienia sprawy, skarga niniejsza jest zasadna. Odpowiadając na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie argumentując, że postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość znajduje się na etapie gromadzenia całości dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania. Ponadto organ zaznaczył, że pismem z [...] października 2012 r. pełnomocnik stron został poinformowany, że postępowanie zostanie zakończone do [...] grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, powoływana dalej jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że realizacja zasady szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z [...] marca 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Sąd rozpoznający sprawę prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. W niniejszej sprawie, po wpłynięciu w dniu [...] marca 2011 r. wniosku spadkobierców I. R. o odszkodowanie, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 Kpa, załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 Kpa. W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Prezydent W. rozpoznając wniosek z [...] marca 2011 r., przekroczył terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, od dnia złożenia wniosku do dnia wyrokowania, pomimo wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, Prezydent nie zakończył postępowania. Zatem, mimo upływu osiemnastu miesięcy, organ nie wykonał obowiązku niezwłocznego załatwienia sprawy. Sąd dostrzegł, że Prezydent podjął pierwsze czynności zmierzające do zebrania dokumentacji niezbędnej do rozstrzygnięcia sprawy już [...] kwietnia 2011 r., jednak kolejne wystąpienia miały miejsce dopiero [...] września 2011 r., zaś następne [...] stycznia 2012 r. i [...] września 2012 r. Takimi działaniami organ naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, zawarte w art. 12 Kpa. Ponadto o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia postępowania Prezydent poinformował pełnomocnika wnioskodawców dopiero po wniesieniu przez strony zażalenia z art. 37 Kpa (pismem z [...] listopada 2011 r.) oraz skargi na bezczynność (pismem z [...] października 2012 r.). W tym miejscu zaznaczenia jednak wymaga, że wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy nie może zwalniać organu orzekającego od zarzutu bezczynności w sytuacji, gdy od złożenia przez stronę wniosku o odszkodowanie minęło ponad 18 miesięcy, natomiast od upływu wyznaczonego przez Wojewodę [...] dodatkowego terminu załatwienia sprawy 9 miesięcy i w tym czasie organ w dalszym ciągu nie wydał decyzji w sprawie, podczas gdy powinien podejmować czynności procesowe i gromadzić materiał dowodowy w sposób skonsolidowany i adekwatny do kolejnych, powstających w jego toku zagadnień procesowych. Zatem zwłoka w wydaniu decyzji została zawiniona wyłącznie przez organ, który nie działał w sprawie szybko i nie dołożył tym samym należytych starań, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i niezwłocznie załatwić sprawę. Mając na uwadze dotychczasowy tok prowadzonego postępowania i czynności podjęte przez organ, termin do załatwienia sprawy – nawet jeśliby przyjąć, iż ma ona skomplikowany charakter – został już znacznie przekroczony. Wskazane wyżej okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na bezczynność Prezydenta W. Sąd stwierdził, że Prezydent z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku z [...] marca 2011 r., czym rażąco naruszył postanowienia przepisu art. 35 § 1 i 3, art.12 § 1 i 2 oraz art. 36 § 1 Kpa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że wyznaczony dwumiesięczny termin do wydania decyzji będzie adekwatny do czasu zakreślonego terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego, niezbędnego do wszechstronnej i rzetelnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i załatwienia sprawy. Co do rażącego charakteru bezczynności organu zauważyć wprawdzie należy, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która to ustawa znowelizowała m.in. art. 149 p.p.s.a., wprowadzając w § 1 obowiązek każdorazowego stwierdzania, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa – przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie tej ustawy. Ustawa ta weszła w życie w dniu 16 maja 2011 r. Sąd uznał, że bezczynność ustalona w okresie od [...] maja 2011 r. do dnia wyrokowania jest nadzwyczaj naganna i nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na aktywność organu ujawniającą się raz na kilka miesięcy. Powyższe jest wynikiem wyłącznie i bezpośrednio niedziałania i opieszałości Prezydenta W. Z tych względów, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a., postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ nie podjął konkretnych, realnych czynności skutkujących zakończeniem postępowania w sprawie i zignorował terminy jej załatwienia. Uwzględniając skargę, przy takiej ocenie zaniechania organu jak przedstawiona wyżej, Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.