V SA/Wa 1484/12
WyrokWSA w Warszawie2012-10-29
Skład orzekający: Krystyna Madalińska-Urbaniak, Piotr Kraczowski, Dorota Mydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej płatności rolne jest dopuszczalne, gdy wadą postępowania było błędne ustalenie stanu faktycznego, a nie wada samej decyzji?Ratio decidendi
Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa jest niedopuszczalne, gdy wadą postępowania było błędne ustalenie stanu faktycznego, a nie wada samej decyzji. W takich przypadkach właściwym trybem nadzwyczajnym jest wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Niewłaściwe zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności skutkuje koniecznością uchylenia decyzji organów obu instancji.Stan faktyczny
H. W. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnych na rok 2010, deklarując określone powierzchnie gruntów. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał płatności decyzją z listopada 2010 r. Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, zarzucając rażące naruszenie przepisów dotyczących maksymalnego kwalifikowalnego obszaru. Decyzją z marca 2012 r. stwierdzono nieważność pierwotnej decyzji. Prezes ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. H. W. złożył skargę do WSA, zarzucając, że działki zadrzewione nie powinny być wyłączone z płatności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. Zasądził od Prezesa ARiMR na rzecz H. W. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2012 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz H. W. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 11 maja 2010 r. H. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. wniosek o przyznanie płatności na rok 2010, w którym zadeklarował działki rolne położone:
na działkach ewidencyjnych o numerach; 30, 31, 95, 96, znajdujących się w obrębie ewidencyjnym B., na terenie gminy J., powiat [...], województwo [...].
na działkach ewidencyjnych o numerach: 34, 98, 512, 244, 615/1, 615/2, 615/3, znajdujących się w obrębie ewidencyjnym Ż., na terenie gminy K., powiat [...], województwo [...].
na działkach ewidencyjnych o numerach: 307, 308, 292/1, 331/1, 331/2 znajdujących się w obrębie ewidencyjnym D., na terenie gminy W., powiat [...], województwo [...].
W przedmiotowym wniosku Pan H. W. zadeklarował do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) działki rolne o łącznej powierzchni 5,10 ha.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał w dniu [...] listopada 2010 r. decyzję Nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, która została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 1 grudnia 2010 r.
W dniu [...] lutego 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomieniem Nr [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji.
W odpowiedzi na powyższe Pan H. W. złożył w dniu 6 marca 2012 r. w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR w W. oświadczenie, iż zawsze podawał powierzchnie zgodne ze stanem faktycznym, jednocześnie załączając kopie wypisu z rejestru gruntów.
W dniu [...] marca 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję Nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie przyznania Panu H. W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Decyzja niniejsza została doręczona za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 19 marca 2012 r.
W uzasadnieniu tej decyzji organ podniósł, że wydanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. ww. decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 7 ust. la ustawy o płatnościach, art. 17 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 oraz art. 6 ust.ł rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził bowiem, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. przyznał Panu H. W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 bez uwzględnienia wartości maksymalnego kwałifikowalnego obszaru (PEG) wyznaczonego na działkach ewidencyjnych o numerach 244, 512, 615/3. W ocenie organu H. W. zadeklarował:
- na działce ewidencyjnej Nr 244 powierzchnię gruntów rolnych wynoszącą 0,10 ha, podczas gdy wartość maksymalnego obszaru kwałifikowalnego (PEG) wyznaczonego na tej działce ewidencyjnej wynosi 0,02 ha,
- na działce ewidencyjnej Nr 512 powierzchnię gruntów rolnych wynoszącą 1,18 ha, podczas gdy wartość maksymalnego obszaru kwałifikowalnego (PEG) wyznaczonego na tej działce ewidencyjnej wynosi 0,67 ha,
- na działce ewidencyjnej Nr 615/3 powierzchnię gruntów rolnych wynoszącą 1,16 ha, podczas gdy wartość maksymalnego obszaru kwalifikowalnego (PEG) wyznaczonego na tej działce ewidencyjnej wynosi 0,88 ha.
Od przedmiotowej decyzji H. W. wniósł w dniu 26 marca 2012 r. odwołanie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Decyzją z [...] kwietnia 2012 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W ocenie Prezesa ARiMR - decyzja Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. rażąco narusza przepisy prawa procesowego tj. art 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 7 i 77 § 1 kpa, bowiem przyznając H. W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 do ww. powierzchni Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. przyznał przedmiotowe płatności nie ustalając powierzchni kwalifikowanej do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych zgodnie z wartością maksymalnego kwalifikowalnego obszaru wyznaczonego w systemie identyfikacji działek rolnych, stosownie do treści art. 28 ust. ł lit c rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Tym samym zdaniem organu odwoławczego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zasadnie stwierdził nieważność ww. decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Od powyższej decyzji H. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podniósł w niej, że działki uznane za zadrzewione nie powinny być wyłączone z płatności, gdyż rośnie na nich brzoza energetyczna , za którą jednolita płatność powinna być przyznana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione, jak również ma prawo uwzględnić jedynie część wniosków skargi.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie należy stwierdzić, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż podniesione w skardze. Przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji jest bowiem zastosowanie w sprawie niewłaściwego nadzwyczajnego trybu wzruszenia ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z [...] listopada 2010 r.
Wskazać należy, iż art. 16 k.p.a. statuuje zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. Przy czym pamiętać należy, że system weryfikacji decyzji ostatecznych oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie.
W sprawie niniejszej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 158 § 1 k.p.a. decyzją z [...] marca 2012 r. stwierdzono nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z [...] listopada 2010 r. przyznającej skarżącemu płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2010 r. W jej uzasadnieniu stwierdzono, że decyzja z [...] listopada 2010 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. Należy zatem stwierdzić, iż - w ocenie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR - decyzja Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. rażąco narusza przepisy prawa procesowego tj. art 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., bowiem przyznając H. W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 do powierzchni wskazanych we wniosku o płatność Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. przyznał przedmiotowe płatności nie ustalając powierzchni kwalifikowanej do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych zgodnie z wartością maksymalnego kwalifikowalnego obszaru wyznaczonego w systemie identyfikacji działek rolnych, stosownie do treści art. 28 ust. ł lit c rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Dlatego też należy stwierdzić nieważność ww. decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Zatem , zadaniem organów obu instancji, wadą decyzji z 22 listopada 2010 r. było dotknięte samo postępowanie, poprzez niedostateczne wyjaśnienie i w rezultacie błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Taka zaś sytuacja – w której w toku procesu głównego organ zaniedbał ustalenia istotnych okoliczności faktycznych i nie zebrał dowodów na te okoliczności – zgodnie z poglądami doktryny, stanowi przyczynę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję) (v. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz dla praktyków." pod red. dra Artura Mudrackiego, wyd. Gdańsk 2008, str. 392). Dodać należy, że przy wznowieniu postępowania – w okolicznościach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego – tak jak to stwierdzono w zaskarżonej decyzji), czy z innych powodów (v. wyrok NSA OZ we Wrocławiu z 27 stycznia 1984 r., sygn. akt SA/Wr 649/83, LexPolonica nr 297574, ONSA 1984/1 poz. 7; a także podobnie wyrok NSA OZ w Lublinie z 10 lutego 1999 r., sygn. akt I SA/Lu 19/98, LexPolonica nr 343869). Zaznaczyć także należy, iż w niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. nie dokonał błędnej oceny stanu faktycznego pod względem prawnym (co mogło by stanowić ewentualną podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji), ale niewłaściwie ustalił stan faktyczny sprawy (co stanowi podstawę do wznowienia postępowania), do którego prawidłowo zastosował przepisy prawa.
Wskazać należy, że w odróżnieniu od sytuacji, które uzasadniają wznowienie postępowania, gdy wadą jest dotknięte samo postępowanie, w przypadkach wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. wada – i to wyjątkowo ciężka – musi tkwić w samej decyzji. Tak więc nie będą to wady ze swojej istoty o charakterze proceduralnym, ponieważ usuwanie takich wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowienie postępowania (v. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" B. Adamiak / J. Borkowskiego, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006, str. 720).
Mając na uwadze powyższe uwagi, stwierdzić należy, iż przyjęty nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji Kierownika Biura Powiatowego w R. z [...] listopada 2010 r. w drodze stwierdzenia nieważności był błędny, co spowodowało konieczność uchylenia decyzji obu instancji.
Organ ponownie rozpoznając sprawę powinien rozważyć możliwość zweryfikowania decyzji ostatecznej Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z [...] listopada 2010 r. w trybie wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło