II GSK 827/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1642/12 w sprawie ze skargi K. G. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od K. G. na rzecz Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Wyrokiem z 20 lutego 2013 r., sygn. akt V SA/WA 1642/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę K. G. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] maja 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Pismem z [...] sierpnia 2010 r. K. G. zwróciła się do Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) o przywrócenie terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za kwiecień, czerwiec, lipiec, listopad i grudzień 2009 r. oraz luty 2010 r. Stwierdziła, iż niezachowanie terminów spowodowane było jej "niewiedzą w zakresie prawidłowego wypełniania oraz terminu nadesłania" tych wniosków. Postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił K. G. przywrócenia terminu. Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu PFRON. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, iż skarżąca nie spełniła przesłanek z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), nie uprawdopodobniła bowiem, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. WSA w W. oddalił skargę na powyższą decyzję. Stwierdził, że zgodnie z art. 58 §1 i §2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Brak zatem którejkolwiek z tych przesłanek wyklucza przywrócenie terminu. W sprawie sporna była przesłanka braku winy w uchybieniu terminowi. W ocenie Sądu nie było podstaw do przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Prawidłowo Minister Pracy i Polityki Społecznej uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła w żaden sposób, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Powoływana przez K. G. niewiedza w zakresie prawidłowego wypełnienia wniosków oraz nieznajomość terminów do ich składania nie tylko nie może być rozpatrywana w kontekście należytej staranności strony, ale wręcz wskazuje na całkowity brak staranności osoby podejmującej się prowadzenia działalności gospodarczej Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie i rozpoznanie skargi oraz uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień, o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego poprzez: - niewłaściwe zastosowanie § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 8, poz. 42 ze zm.; dalej: rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej) w konsekwencji nieprawidłowego przyjęcia, iż skarżąca przekroczyła termin do złożenia wniosków o refundację składek na ubezpieczenie społeczne określony w tym przepisie, - niewłaściwe zastosowanie § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej i nieprzywrócenie skarżącej terminu do złożenia wniosków Wn-U-G, mimo iż skarżąca uchybiła terminowi do złożenia tych wniosków bez własnej winy; 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonego postanowienia pomimo istnienia ku temu podstaw w konsekwencji naruszenia prawa materialnego i procesowego przez orzekający w sprawie organ administracji publicznej, w szczególności poprzez brak należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz wadliwe uzasadnienie postanowienia odmawiającego Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nietrafne przyjęcie, iż Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosków o refundację składek na ubezpieczenie społeczne; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 63 § 1 i 2 k.p.a. poprzez pominięcie faktu, iż pismo Skarżącej z dnia [...] stycznia 2008 r. adresowane do Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zawierające prośbę o zrefundowanie składki emerytalnej obowiązującej od 1.1.2008 r. wszczęło postępowanie administracyjne w sprawie refundacji składek; - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku nieodpowiadającego wymogom ustawowym w konsekwencji zaaprobowania wadliwie ustalonego stanu faktycznego przez orzekający w sprawie organ administracji publicznej; - art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i niezasadne oddalenie skargi. W uzasadnieniu przedstawiono szczegółowe argumenty na poparcie zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew bowiem zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie naruszył § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 8, poz. 42). Zgodnie z tym przepisem terminy do złożenia wniosku Wn-U-G i wniosku Wn-U-A przywraca się na prośbę wnioskodawcy, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skarżąca nie uprawdopodobniła jednak braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosków o refundację składek za sporne miesiące w 2009 i 2010 r., gdyż za takie uprawdopodobnienie nie mogła być uznana podawana przez skarżącą "niewiedza w zakresie prawidłowego wypełnienia oraz terminu składania wniosków". Sąd I instancji trafnie przy tym podkreślił, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli strona – tak jak w niniejszej sprawie – dopuściła się niedbalstwa. Nie można przy tym podzielić prezentowanego w skardze kasacyjnej poglądu, iż Skarżąca nie uchybiła terminowi do złożenia wniosku, gdyż złożyła "zbiorczy" wniosek już [...] stycznia 2008 r., wnosząc o "zrefundowanie składki emerytalnej obowiązującej od 1 stycznia 2008 r.". Autor skargi kasacyjnej pomija bowiem, że złożenie takiego "zbiorczego" wniosku nie mogło być skuteczne, gdyż wniosek dotyczy poszczególnych miesięcy, dotyczy refundacji składki, a to oznacza, iż taka składka powinna zostać wcześniej uiszczona, a sam wniosek jest sformalizowany i powinien zawierać aktualne dane, co wynika z treści § 6, § 7 i § 8 omawianego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej. W § 6 ust. 1 tegoż rozporządzenia jednoznacznie przy tym stwierdzono, że osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek Wn-U-G w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne. Okoliczność zaś, że wnioski Skarżącej o refundację składek były rozpatrywane z opóźnieniem nie miała żadnego znaczenia sprawie przywrócenia Skarżącej terminu do złożenia wniosku o refundację składek. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a. Na podstawie art. 207 § 2 tej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od obciążenia Skarżącej kosztami postępowania kasacyjnego, gdyż Skarżąca jest osobą niepełnosprawną i schorowaną. Nie posiada też wystarczających środków utrzymania, o czym świadczy fakt, iż uzyskała prawo pomocy.