I OSK 722/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski, Protokolant sekretarz sądowy Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SAB/Po 77/12 w sprawie ze skargi D. P. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z 30 stycznia 2013 r., IV SAB/Po 77/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w punkcie pierwszym umorzył postępowanie w sprawie ze skargi D. P. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w punkcie drugim stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a w punkcie trzecim zasądził od Prezesa Sądu Apelacyjnego na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 26 czerwca 2012 r. skarżący zwrócił się do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w formie elektronicznej. Wniosek ponowił za pośrednictwem poczty elektronicznej 21 sierpnia 2012 r. W skardze z 30 sierpnia 2012 r. wniósł o nakazanie Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Poznaniu rozpatrzenia wniosku z 26 czerwca 2012 r. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie. W ocenie organu, wniosek z 26 czerwca 2012 r. nie został skierowany do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu. Brak ten został "konwalidowany" 21 sierpnia 2012 r. i w odpowiedzi skarżący uzyskał informacje, o które wystąpił. Skarżący potwierdził otrzymanie wnioskowanych informacji przesłanych w formie kserokopii listem poleconym, wskazując jednak, że nie zostały one przekazane w formie elektronicznej, co stanowi naruszenie art. 14 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., zwanej dalej u.d.i.p.). Umarzając postępowanie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że przedmiotem oceny Sądu jest bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu polegająca na braku udostępnienia skarżącemu informacji publicznej dotyczącej działalności Sądu Apelacyjnego. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) w sprawie wszczętej żądaniem strony. Skoro skarga na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej zmierza do jak najszybszego rozpatrzenia wniosku, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie stawia dodatkowych warunków do jej wniesienia, to może być ona wniesiona do sądu administracyjnego bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Sąd pierwszej instancji przyjął ponadto, że skarżący zwrócił się w formie elektronicznej o udzielenie informacji publicznej dopiero 21 sierpnia 2012 r., ponieważ adresatem wcześniejszego wniosku był sam skarżący, a organ udzielił informacji publicznej w formie pisemnej, listem poleconym. W ocenie Sądu, po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, a przed jej merytorycznym rozpoznaniem w sprawie ustał stan bezczynności w udzieleniu informacji publicznej. Istotą postępowania o udzielenie informacji publicznej jest przekazanie zainteresowanemu informacji w żądanej przez niego sprawie, natomiast niekoniecznie musi to oznaczać przekazanie dokumentu w takiej formie, w jakiej zainteresowany sobie życzył. W takiej sytuacji, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd umorzył postępowanie. Bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ Prezes Sądu Apelacyjnego uchybił czternastodniowemu terminowi udzielenia informacji publicznej jedynie o kilka dni, a zakres przedmiotowy wniosku był szeroki i wymagał od organu podjęcia szeregu czynności faktycznych. W skardze kasacyjnej D. P. zaskarżył punkt pierwszy opisanego wyżej postanowienia, zarzucając naruszenie art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., poprzez nieprawidłową wykładnię i niezastosowanie oraz uznanie, że udzielenie skarżącemu informacji w formie pisemnej, a nie elektronicznej, nie miało znaczenia z punktu widzenia wywiązania się przez Prezesa Sądu Apelacyjnego z ciążącego na nim obowiązku udostępnienia informacji publicznej. Wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia w punkcie pierwszym poprzez nakazanie organowi rozpatrzenie wniosku skarżącego o udzielenie informacji drogą elektroniczną (w formie dokumentów elektronicznych). W uzasadnieniu, wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że Sąd pierwszej instancji ustalił, że wniosek dotyczył udostępnienia materiałów w formie elektronicznej, a organ wysłał informację w formie pisemnej (na papierze) listem poleconym bez zastosowania procedury z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W ocenie skarżącego, Sąd ten nieprawidłowo jednak uznał, że poprzez wysłanie informacji listem poleconym, organ wypełnił obowiązek udostępnienia informacji publicznej i w związku z tym nie pozostawał w bezczynności w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wniósł o uchylenia zaskarżonego postanowienia i odrzucenie skargi kasacyjnej (ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia), ewentualnie o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem organu, skargę na bezczynność należało odrzucić, ponieważ pierwszy wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 26 czerwca 2012 r. skierowany był przez skarżącego do niego samego. Przedmiotem zaś skargi była bezczynność organu wobec pierwszego wniosku z 26 czerwca 2012 r., a nie z 21 sierpnia 2012 r. Z kolei, gdyby uznać że bezczynność dotyczyła wniosku z 21 sierpnia 2012 r., to w ocenie organu, skarżący nie wniósł uprzednio zażalenia (art. 37 § 1 k.p.a.), a przede wszystkim wniósł skargę przed upływem terminu przewidzianego w art. 13 u.d.i.p. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Jedną z przesłanek nieważności wymienioną w art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wymagającą rozważenia w tej sprawie jest kwestia dopuszczalności drogi sądowej. Dotyczy ona sytuacji rozpoznania skargi przez wojewódzki sąd administracyjny, mimo braku przesłanki procesowej, kiedy skarga ulega odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że skargi do sądu administracyjnego w sprawie skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi poprzedzać ani wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, ani zażalenie złożone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 24 maja 2006 r., I OSK 601/05). Okoliczności niniejszej sprawy pozwalają ponadto uznać, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował żądanie skarżącego, które zostało zawarte w skardze na bezczynność. Ponieważ wnioski z 26 czerwca 2012 r. oraz z 21 sierpnia 2012 r. były tożsame, przyjęcie sprawy do rozpoznania zmierzało do załatwienia rzeczywiście istniejącego sporu pomiędzy stronami, a dotyczącego kwestii udzielenia żądanych informacji. Kolejnym zagadnieniem, które należy omówić, jest dopuszczalność wniesienia skargi na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej przed upływem terminów określonych w art. 13 u.d.i.p. Ustawa o dostępie do informacji publicznej wskazuje w pierwszej kolejności, że "udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki", a dopiero dalej, że "nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku", czyniąc jeszcze później dalsze zastrzeżenia. Przepis art. 10 ust. 2 u.d.i.p. stanowi z kolei, że informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Powyższe prowadzi do wniosku, że trudno mówić o wyraźnej granicy, od której organ pozostaje w bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, a zagadnienie to podlegać powinno każdorazowej ocenie najpierw wnioskodawcy, a następnie sądu administracyjnego. Podsumowując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle okoliczności niniejszej sprawy przyjąć można, że skarżący skutecznie wniósł skargę do sądu administracyjnego i w sprawie nie istniały przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania. Ponieważ strony nie kwestionują, że żądane informacje mieszczą się w ustawowym pojęciu informacji publicznej, należało przystąpić do oceny zarzutu skargi kasacyjnej, który zawiera usprawiedliwione podstawy. Przepis art. 14 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają takiego udostępnienia informacji. W takiej sytuacji, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Przytoczony art. 14 ust. 1 u.d.i.p. jest przepisem postępowania, ponieważ określa on tryb działania podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej w sytuacji, gdy wnoszący o udostępnienie tej informacji określi sposób i formę jej udostępnienia. Natomiast stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę kasacyjną tylko w przypadku, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro skarżący kasacyjnie nie wskazał, w jaki sposób uchybienie polegające na udzieleniu mu informacji w formie pisemnej, a nie elektronicznej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to należało uznać, że podniesiony przez niego zarzut, a co za tym idzie, również wniesiona przez niego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.