III SA/Wa 273/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant referent stażysta Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania kontrolnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. wszczął postępowanie kontrolne wobec M. K. (dalej "Skarżąc") w zakresie kontroli rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. oraz poszczególne miesiące 2006 r. Wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2011 r. Skarżący wystąpił do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z wnioskiem o zawieszenie postępowania kontrolnego z uwagi na postępowanie karne prowadzone równocześnie przez Prokuraturę Rejonową dla W., sygn. akt [...]. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. odmówił zawieszenia postępowania wszczętego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. W dniu 24 sierpnia 2011 r. Pełnomocnik Skarżącego złożył zażalenie na w/w postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, iż wynik postępowania karnego, mający bezpośredni i bliski związek ze sprawą, nie stanowi zagadnienia wstępnego, tj. naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik Skarżącego wniósł o: - uchylenie zapadłego postanowienia i zawieszenie postępowania, względnie - uchylenie zapadłego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik, nie zgadzając się z argumentacją prezentowaną w zaskarżonym postanowieniu, stwierdził, że "Organ I instancji nie odniósł się do analizy przesłanek, a przytoczone uzasadnienie jest irrelewantne prawnie z punktu widzenia toczącego się postępowania". Ponadto pełnomocnik, powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych, wskazał na obowiązek zawieszenia postępowania przez organ w przypadku wystąpienia przynajmniej jednej przesłanki wynikającej z art. 201 § 1 Ordynacji. Zaznaczył, iż organ podatkowy jest zobowiązany do zbadania i oceny, czy dana kwestia jest zagadnieniem wstępnym dla sprawy głównej. Pełnomocnik podniósł także, iż w niniejszej sprawie Organ przyjmuje niewiarygodność wystawionych faktur, co, zgodnie z treścią art. 62 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765, ze zm.) stanowi przestępstwo skarbowe, i jako takie powinno być ścigane przez organy uprawnione do działania w postępowaniu karnym. W ocenie Pełnomocnika kontrola wiarygodności faktur i ewentualne konsekwencje w przypadku ujawnienia rozbieżności należą do organów postępowania karnego, których zadaniem jest ustalenie winy z tytułu tych naruszeń. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji. W uzasadnieniu nie podzielił stanowiska pełnomocnika Skarżącego, iż w świetle art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji. postępowanie prowadzone przez Prokuraturę stanowi zagadnienie wstępne dla postępowania prowadzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W.. Stwierdził, iż Organ kontroli skarbowej, prowadząc postępowanie kontrolne, nie ma podstaw do jego zawieszenia z uwagi na postępowanie karne i zobowiązany jest do samodzielnego ustalenia stanu faktycznego. Tym samym w przedmiotowej sprawie jako zagadnienie wstępne, określone w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji, nie można uznać odrębnego postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową W. Dyrektor Izby Skarbowej w W. za niezasadny uznał zarzut iż "Organ I instancji w uzasadnieniu nie odniósł się do analizy przesłanek, a przytoczone uzasadnienie jest irrelewantne prawnie z punktu widzenia toczącego się postępowania podatkowego". Stwierdził, iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wypełnia wszystkie wymogi wskazane w art. 217, art. 219 oraz art. 210 Ordynacji. Zaznaczył, iż Organ I instancji wyczerpująco wyjaśnił i uzasadnił podstawy odmowy zawieszenia przedmiotowego postępowania kontrolnego. Organ odnosząc się do argumentacji, iż w niniejszej sprawie organ przyjmuje niewiarygodność wystawionych faktur, co, zgodnie z treścią art. 62 Kodeksu karnego skarbowego, stanowi przestępstwo skarbowe, i jako takie powinno być ścigane przez organy uprawnione do działania w postępowaniu karnym, zauważył, iż kwestia ta nie ma wpływu na przebieg postępowania zażaleniowego. W uzasadnionych przypadkach zawiadomienie o naruszeniu przepisów prawa podatkowego z wnioskiem o wszczęcie postępowania karnego skarbowego kierowane jest do finansowego organu postępowania przygotowawczego. Jednakże ewentualne wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie będzie stanowiło przesłanki do zawieszenia postępowania kontrolnego, ponieważ postępowanie karne skarbowe, analogicznie do postępowania karnego, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji. W skardze na powyższe postanowienie Skarżąc, działając przez pełnomocnik, wniósł o uchylenie postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214 ze zm.) w zw. z art. 201 § 1 pkt 4 Ordynacji, poprzez błędne zastosowanie, polegające na odmowie zawieszenia postępowania kontrolnego, podczas gdy zachodziły przesłanki do jego obligatoryjnego zawieszenia, - art. 135 Ordynacji w zw. z art. 12 i 13 Kodeksu cywilnego, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż Skarżący nie utracił zdolności do czynności prawnych i brak jest podstaw do zawieszenia postępowania kontrolnego, W uzasadnieniu skargi podniesiono, że brak formalnego orzeczenia ubezwłasnowolnienia nie stanowi jeszcze dostatecznej podstawy do stwierdzenia, że dany podmiot posiada pełną zdolną do czynności prawnych. Wskazano, że Skarżący jest leczony psychiatrycznie stale od 2006 r. oraz wymaga dalszego leczenia. Choroba Skarżącego uzasadnia stwierdzenie, że nie jest i nie był on w stanie kierować swym postępowaniem, ergo nie posiada zdolności do czynności prawnej, co winno skutkować obligatoryjnym zawieszeniem postępowania. Podkreślono, że Skarżący wskazywał w toku postępowania na te okoliczności, albowiem Organ posiada instrumentarium prawne, aby wszcząć postępowanie w tym zakresie z urzędu lub wystąpić o ustanowienie kuratora dla osoby nie mającej zdolności do czynności prawnej. W ocenie pełnomocnika zasady ekonomiki postępowania wskazują, że zachodzi podstawa do stwierdzenia, że wszystkie dotychczas podjęte czynności w postępowaniu są bezskuteczne, z uwagi na brak zdolności Skarżącego do czynności, niezależnie od czynności materialno - prawnych Skarżącego, które są przedmiotem postępowania kontrolnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie. Wobec zastosowanej w skardze argumentacji Skarżącego, powołującego się na art. 201 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, wypada przypomnieć, że zaskarżone postanowienie utrzymywało w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W., odmawiające zawieszenia postępowania kontrolnego, z powodu prowadzenia wobec Skarżącego postępowania karnego. Stąd dziwić musi powoływanie się w skardze na art. 201 § 1 pkt 4 Ordynacji. Niemniej, skoro Skarżący zakwestionował zaskarżone postanowienie z taką właśnie argumentacją, to można jedynie powtórzyć w całości stanowisko Organu, że ewentualna choroba psychiczna Skarżącego nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania kontrolnego. Orzeczenie sądu o ubezwłasnowolnieniu ma znaczenie konstytutywne – tworzy ono nowy stan w zakresie zdolności do czynności prawnych ubezwłasnowolnionego. Podjęte wcześniej czynności prawne są co do zasady ważne i skuteczne. Nie można więc zgodzić się ze Skarżącym, że "...brak formalnego orzeczenia ubezwłasnowolnienia nie stanowi jeszcze dostatecznej podstawy do stwierdzenia, że dany podmiot posiada pełną zdolność do czynności prawnych."(str. 4 skargi). Otóż sama choroba psychiczna nie pozbawia ani nie ogranicza zdolności osoby fizycznej do dokonywania czynności prawnych, i nie stanowi przez to – argument a contrario z art. 201 § 1 pkt 4 Ordynacji – przesłanki zawieszenia postępowania kontrolnego. Taką przesłankę stanowi dopiero utrata zdolności do czynności prawnych, a względy "ekonomiki procesowej" nie stwarzają podstaw do poglądu, że czynności podjęte dotychczas w postępowaniu kontrolnym są bezskuteczne. Odnosząc się natomiast do właściwego, rzeczywistego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, to Sąd w pełni je aprobuje. Postępowanie karne nie jest podstawą zawieszenia, o jakiej mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Organy postępowania kontrolnego są zobowiązane samodzielnie oceniać wartość materiału dowodowego, a ustalenia faktyczne i ich ocena podjęta w innych postępowaniach, w tym w karnym, może mieć co najwyżej - co do zasady - znaczenie posiłkowe. Takie ustalenia i ich ocena może, ale nie musi wpływać na postępowanie kontrolne unormowane w ustawie o kontroli skarbowej. Decyduje o tym autonomicznie organ kontroli skarbowej. Z tego względu zaskarżone postanowienie należało uznać za zgodne z prawem, zatem skarga, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegała oddaleniu.