II FZ 115/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 791/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 20 kwietnia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za wrzesień 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 18 grudnia 2012 r., I SA/Łd 791/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania K. Sp. z o.o. w L. prawa pomocy w poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi wnioskodawczyni na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 20 kwietnia 2012 r. w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za wrzesień 2010 r. W swoim wywodzie sąd zaznaczył, że spółka konsekwentnie odmawia sądowi wglądu do wyciągów z rachunków bankowych, wykorzystywanych przez nią w prowadzonej działalności gospodarczej. Nie wyjaśniła także rozbieżności między jej stanowczymi twierdzeniami o braku środków trwałych wielokrotnie przewyższających wartość wpisu, a informacją wynikającą z bilansu sporządzonego na koniec 2011 r. Ponadto, w ocenie sądu rozmiary prowadzonej działalności gospodarczej świadczą po pierwsze, że spółka posiada wolne środki pozwalające na prowadzenie działalności gospodarczej, w ramach której co miesiąc sprzedaje usługi o wartości przekraczającej wielokrotnie wartość wpisu sądowego. Po drugie, że prowadzona działalność gospodarcza musi przynosić dochody, skoro spółka, nadal ją prowadzi. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła jemu naruszenie art. 245 par. 3 i art. 246 par. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako: "P.p.s.a.") poprzez przyjęcie, że spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie koszów wpisu sądowego w przedmiotowej sprawie. Spółka przyznała, iż nie przedstawiła wyciągów bankowych, jednakże w zakreślonym terminie nie byłaby w stanie ich złożyć i podniosła, że nie posiada środków trwałych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Art. 245 § 3 P.p.s.a. określa zakres prawa pomocy w zakresie częściowym, stwierdzając, że obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak słusznie podniósł sąd pierwszej instancji, wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 2 P.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie oraz w jakiej części. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Z kolei jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony lub budzi wątpliwości, strona na wezwanie sądu ma obowiązek przedstawić dodatkowe oświadczenia bądź dokumenty dotyczące jej stanu majątkowego, co wynika z art. 255 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie WSA w Łodzi rozpoznał wniosek spółki w prawidłowy sposób, gdyż wydając rozstrzygnięcie uzasadnił z jakich względów wskazał, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Sąd prawidłowo też i w sposób wyczerpujący, z zachowaniem wymogów, o których mowa w art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia z jaki względów, uznał, że skarżąca nie spełnia wymogów przyznania jej prawa pomocy. W szczególności sąd prawidłowo podniósł, że spółka nie przedstawiła wyciągów z rachunków bankowych, do złożenia których została wezwana przez sąd w trybie art. 255 P.p.s.a. Spółka nie wyjaśniła rozbieżności pomiędzy wykazaniem w bilansie z 2011 r. majątku trwałego w postaci gruntu o wartości 8000 zł a swoim twierdzeniem o braku posiadania środków trwałych. Skutkowało to rozpoznaniem wniosku jedynie w oparciu o dane przedstawione w formularzu przyznania prawa pomocy i przekazane dokumenty, które okazały się niewystarczające do uznania, że spełnione zostały przesłanki zwolnienia spółki z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Uzasadnienie sądu w tym zakresie świadczy o rozpoznaniu przez sąd wniosku spółki o przyznanie prawa pomocy w sposób rzetelny i nie naruszający zasad postępowania. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.