II FZ 964/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. i P. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1011/12 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. i P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 11 lipca 2011 r. nr (...) w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia M. B. i P. B. jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1011/12, mocą którego oddalono wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W motywach orzeczenia Sąd podał, że postanowieniem z dnia 7 listopada 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Skarżący wnieśli sprzeciw, który następnie wycofali. Uiścili wpis od skargi i opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia oraz doręczenie wyroku oddalającego skargę. W zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o odrzuceniu skargi kasacyjnej sporządzonej osobiście przez stronę, skarżący zgłosili żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Oświadczenia majątkowe okazały się niezgodne z rzeczywistą sytuacją majątkową i rodzinną wnioskodawców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 września 2013 r., po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesienia sprzeciwu, odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 listopada 2013 r. oddalił zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 2 kwietnia 2014 r. skarżący ponownie wystąpili z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Na potrzeby rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie praw pomocy referendarz sądowy przyjął, że sytuacja majątkowa skarżącego przedstawia się tak, jak to zostało ustalone w postanowieniu referendarza sądowego, które uprawomocniło się z uwagi na cofnięcie sprzeciwu przez wnioskodawców. W dniu 15 kwietnia 2014 roku skarżący złożyli sprzeciw. W treści pisma wskazali, że ich obecna sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej w rozstrzygnięciu referendarza sądowego. Niezasadnie jest wskazywanie na posiadanie różnych źródeł przychodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie uznał wniosku za zasadny. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazali warunków do objęcia ich ochroną na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a. Sąd wskazał, że wnioskodawcy od kilku lat składają na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia majątkowe, w których ujawniają, że ich jedynym źródłem dochodu jest umowa o pracę skarżącego. Dochód rodziny określają na 1.680 zł brutto miesięcznie. Jednocześnie podają, że posiadają grunty rolne o pow. 57,2452 ha i nie wypowiadają się na temat dochodów osiąganych z działalności rolniczej. Oświadczenie majątkowe o powyższej treści Skarżący złożyli także w dniu 31 marca 2014 roku. Natomiast postępowanie prowadzone w trybie art. 255 P.p.s.a. także w tej sprawie ujawniło dodatkowo, że skarżący osiągają dochody również z prowadzenia działalności gospodarczej. Wnioskodawcy zdaniem Sądu ponad wszelką wątpliwość mają świadomość braków składanych oświadczeń majątkowych. Naczelny Sąd Administracyjny już wielokrotnie, tak jak w niniejszej sprawie, oddalał zażalenia wnoszone na orzeczenia dotyczące odmowy przyznania prawa pomocy. Ciężar dowodu okoliczności warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Tymczasem kolejne oświadczenie majątkowe, a nadto treść sprzeciwu, w żaden sposób nie pozwalają przyjąć ustalenia, że sytuacja majątkowa Skarżących zmieniła się i aktualnie przedstawia się inaczej, niż to miało miejsce na etapie rozstrzygania przy okazji dwóch wcześniejszych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Oświadczenia majątkowe składane na urzędowym formularzu budzą te same wątpliwości, co dwa wcześniejsze oświadczenia. Z kolei treść sprzeciwu zawiera ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej, które budzą wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a nadto nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący stwierdzili, że nie są w stanie uiścić opłaty, bo ich dochody drastycznie spadły. Skarżący stwierdzili, że są "bici" z każdej strony, a ich sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie podkreślić należy, że w zażaleniu skarżący ograniczyli się jedynie do nierzeczowych stwierdzeń, które nic nie wnoszą do sprawy. Jeśli skarżący twierdzą, że stan faktyczny jest inny, niż przyjął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, to należało w zażaleniu ten stan faktyczny opisać i przedstawić stosowne dowody na poparcie swoich twierdzeń. Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do tak sformułowanego zarzutu, bowiem nie wie, w jakim zakresie i jakie fakty z zaskarżonego orzeczenia skarżący kwestionują. Jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, iż prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez stronę (por. art. 199 P.p.s.a.). Ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły, a więc że uzyskanie stosownych środków jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, a nie jedynie utrudnione. Podkreślenia wymaga, że wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym w tej sprawie. To zaś oznacza, że zastosowanie ma procedura zmiany postanowienia z art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy. Rolą skarżących jest więc wykazanie, że ich sytuacja uległa zmianie na tyle istotnej od rozpoznania poprzedniego wniosku, że weryfikacja postanowienia o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jest możliwa. Nie może budzić wątpliwości, że skarżący musieliby też wyjaśnić wszelkie niejasności co do ich sytuacji materialnej, na które w zaskarżonym postanowieniu zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji. Skarżący nie podjęli jednak nawet takiej próby czy to we wniosku, czy w sprzeciwie, czy w końcu w zażaleniu. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie oddalił.