III SA/Po 671/12

Dnia 8 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi T. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia 22 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 22 marca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 - 4, art. 28 ust. 3a, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia 29 grudnia 2011 r. nr [...] odmawiającą T. P. umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Organ orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu 27 października 2011 r. T. P. złożył wniosek o umorzenie należności powstałych w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez zmarłego ojca wnioskodawcy – W. P. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nigdy nie otrzymywał żadnych dóbr finansowych i majątkowych po zmarłym ojcu. Dodatkowo podał, że regularnie opłaca składki na ZUS i nie posiada z tego tytułu zaległości. Oświadczył również, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie jest kontynuacją działalności spadkodawcy. W toku postępowania ustalono, że decyzją z dnia 23 czerwca 2008 r., znak: [...] organ rentowy orzekł, że T. P. jako spadkobierca zmarłego w dniu 21 lutego 2006 r. W. P. odpowiada za zobowiązania spadkodawcy powstałe wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu w łącznej kwocie [...] zł, na które składają się należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz należne koszty upomnienia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu ustalił aktualną wysokość zadłużenia wynikającą z decyzji stwierdzającej odpowiedzialność T. P. za zobowiązania W. P. z tytułu nieopłaconych składek na łączną kwotę [...] zł, w tym: 1) składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie: - składek za okres 07/1999-08/2001, 11/2001-11/2002, 01/2003-03/2004 w kwocie [...] zł, - odsetek wskazanych w decyzji z dnia 23 czerwca 2008 r. w kwocie [...] zł, - odsetek naliczonych po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji T. P. do dnia złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, tj. za okres od 29 lipca 2008 r. do 27 października 2011 r. w kwocie [...] zł, - kosztów upomnienia w kwocie [...] zł, 2) składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: - składek za okres 06/1999-11/2002, 01/2003, 03/2003, 05/2003-11/2004 w kwocie [...] zł, - odsetek wskazanych w decyzji z dnia 23 czerwca 2008 r. w kwocie [...] zł, - odsetek naliczonych po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji T. P. do dnia złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, tj. za okres od 29 lipca 2008 r. do 27 października 2011 r. w kwocie [...] zł, - kosztów upomnienia w kwocie [...] zł, 3) składek na Fundusz Pracy w zakresie: - składek za okres 06/1999-08/2001, 05/2002-11/2002, 01/2003-03/2004 w kwocie [...] zł, - odsetek wskazanych w decyzji z dnia 23 czerwca 2008 r. w kwocie [...] zł - odsetek naliczonych po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji T. P. do dnia złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, tj. za okres od 29 lipca 2008 r. do 27 października 2011 r. w kwocie [...] zł, - kosztów upomnienia w kwocie [...] zł. Decyzją z dnia 29 grudnia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu odmówił T. P. umorzenia należności z tytułu składek, nie stwierdzając - na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności dowodów przedłożonych przez wnioskodawcę oraz informacji zawartych we wniosku o umorzenie i oświadczeniach wnioskodawcy o stanie rodzinnym i majątkowym - przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia, jak również przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. P. powołał się na ciężką sytuację finansową. Oświadczył, że nie utrzymywał stosunków rodzinnych z ojcem i nigdy nie otrzymał pomocy z jego strony. Ponadto nie wiedział o zadłużeniu ojca i w związku z tym nie skorzystał z możliwości odrzucenia spadku. Podniósł, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie pociągnął do odpowiedzialności jego ojca i w konsekwencji pozwolił na powstanie dalszych zobowiązań. Zastrzeżenia zobowiązanego budzi również okoliczność pobierania przez wdowę - po W. P. świadczenia emerytalnego i umorzenia przez Zakład jej zobowiązań powstałych po stwierdzeniu odpowiedzialności po zmarłym mężu, które powstały podczas prowadzenia przez wyżej wymienionych wspólnego gospodarstwa domowego. Ponadto zakwestionował ocenę organu, z której wynika, że umorzenie składek w jego przypadku byłoby możliwe tylko wtedy, gdyby nie był w stanie opłacać zobowiązań wobec banków, opłat z tytułu gazu, prądu itp. oraz własnych składek w ZUS. Dodatkowo wskazał, że w przeszłości przebył chorobę serca, co nadal skutkuje złym samopoczuciem. Nadto podał, że cierpi również na chorobę kręgosłupa oraz przepuklinę pachwinową. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że w decyzji z dnia 29 grudnia 2011 r. wskazano niewłaściwą kwotę zaległości z tytułu składek, tj. [...] zł. Prawidłowa kwota wynosi [...] zł. Wyjaśnił przy tym, że powyższa rozbieżność wynikała z podania kosztów upomnienia dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego oraz Funduszu Pracy powstałych wyłącznie po wydaniu decyzji stwierdzającej odpowiedzialność bez uwzględnienia kosztów upomnienia wynikających z tej decyzji. Koszty upomnienia na FUZ podano w kwocie [...] zł, która rzeczywiście powinna wynosić [...] zł, a koszty upomnienia na FP zostały wskazane w kwocie [...] zł, które winny wynosić [...] zł. Jednocześnie jednak organ stwierdził, że z uwagi na fakt, iż w postępowaniu w przedmiocie umorzenia zaległości nie bada się zasadności istnienia samych zaległości, a jedynie przesłanki umożliwiające podjęcie ewentualnej decyzji o ich umorzeniu, powyższa nieprawidłowość nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3. Po przeanalizowaniu okoliczności sprawy organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy. Z przyczyn oczywistych nie można odnieść się do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 (nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości), pkt 4 (nie toczyło się postępowanie likwidacyjne) oraz pkt 4a powołanej ustawy. Zakład nie mógł również odnieść się do przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 1, ponieważ w przedmiotowej sprawie aktualnie zobowiązanym do zapłaty należności z tytułu składek jest T. P., odpowiadający za zobowiązania jako spadkobierca. W stosunku do zadłużenia T. P. dotyczącego należności z tytułu składek nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne i na dzień wydania niniejszej decyzji właściwy organ egzekucyjny nie orzekł o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak składników majątkowych należących do zobowiązanego. Nie można zatem stwierdzić zaistnienia przesłanki sformułowanej w art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ani też stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy). W tym miejscu organ, odnosząc się do zarzutu T. P. o niepodejmowaniu przez organ działań zmierzających do wyegzekwowania powstałego zadłużenia od W. P. wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne wobec W. P. było prowadzone. Co do przesłanki całkowitej nieściągalności wskazanej w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ stwierdził, że wprawdzie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez spadkodawcę – W. P., jednak T. P. wnosi o umorzenie należności z tytułu składek, za które odpowiada na podstawie decyzji stwierdzającej odpowiedzialność spadkobiercy, co oznacza, że należy wykluczyć możliwość zastosowania tego przepisu. Ponadto Zakład wskazał, że na podstawie art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być przez Zakład w uzasadnionych przypadkach umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w art. 28 ust. 3a określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadkach określonych w tym przepisie. Organ stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak również podstaw do umorzenia należności na podstawie powyższej regulacji. Organ wyjaśnił przy tym, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą pod firmą [...] w zakresie wykonywania instalacji elektrycznych, wodno - kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych, tynkowania, malowania, szklenia i transportu drogowego towarów. Zobowiązany wykazał, że z tego tytułu w 2010 r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł (zgodnie z PIT 36 za 2010). Odnośnie wyniku finansowego za 2011 r. strona przedstawiła wyciągi z rachunku firmowego, z których wynika, że w okresie od 06/2011 do 11/2011 T. P. odnotował wpływy na łączną kwotę [...] zł, a obciążenia wyniosły łącznie [...] zł. Na dzień 29 listopada 2011 r. na rachunku bankowym widniało saldo ujemne w kwocie [...] zł. Ponadto z księgi przychodów i rozchodów za 2011 r. wynika, że zobowiązany za 2011 r. uzyskał dochód w kwocie [...] zł. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną – M. P. (51 lat) zatrudnioną w [...] w Poznaniu ze średnim miesięcznym wynagrodzeniem w okresie od sierpnia 2011 r. do października 2011 r. w wysokości [...] zł brutto - tj. [...] zł netto. T. P. udokumentował wydatki związane z eksploatacją domu i można przyjąć, że średnio miesięcznie wynoszą one [...] zł. Ponadto wskazał, że posiada zobowiązania finansowe: z tytułu kredytu hipotecznego w banku A w wysokości [...] zł z miesięczną ratą w kwocie [...] zł - według oświadczenia do uregulowania pozostała kwota [...] zł, wobec banku B z tytułu zaciągniętego kredytu z miesięczną ratą w wysokości [...] zł - według stanu na dzień 26 września 2011 r. saldo zadłużenia wynosiło [...] zł, wobec banku C w kwocie [...] zł - saldo zadłużenia według stanu na dzień 15 listopada 2011 r. oraz zobowiązania firmowe w łącznej kwocie [...] zł wobec firmy B - według stanu na dzień 28 listopada 2011 r. Wnioskodawca wskazał, że raty kredytowe reguluje w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie i przy uwzględnieniu składek ZUS oraz udokumentowanych kosztów eksploatacji domu można przyjąć, że łączna kwota obciążeń finansowych T. P. wynosi [...] zł miesięcznie. Oprócz tego strona ponosi dodatkowe opłaty regulowane jednorazowo bądź ratalnie, tj. roczny podatek od nieruchomości w wysokości [...] zł, roczną opłatę z tytułu OC samochodu w kwocie [...] zł, roczną opłatę na poczet polisy na życie - [...] zł oraz roczną składkę na poczet ubezpieczenia domu w wysokości [...] zł. Ponadto co pięć lat strona ponosi opłatę na poczet ubezpieczenia od utraty pracy w wysokości [...] zł. Strona jest właścicielem samochodu osobowego marki KIA CARNIVAL rok prod. 2000 oraz współwłaścicielem w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości położonej w K. o powierzchni 0,1036 ha, na której w dniu 6 sierpnia 2010 r. dokonano wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie [...] zł. T. P. reguluje comiesięcznie opłaty związane z eksploatacją domu, bieżące składki oraz zobowiązania kredytowe. Zobowiązany nie udokumentował trudności w ich regulowaniu. Nadto nie wykazał również, by przy uzyskiwanych dochodach posiadał problemy z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych, które skutkowałyby trwałym zagrożeniem jego dalszej egzystencji. Jednocześnie organ wyjaśnił przy tym, że ewentualne wskazanie przez wnioskodawcę na trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań może jedynie formalnie potwierdzać trudną kondycję finansową zobowiązanego oraz brak środków na spłatę zaległości, a w konsekwencji doprowadzić do uznania, że zapłata należności mogłaby przyczynić się do tego, że osoba zobowiązana nie będzie dysponowała niezbędnymi środkami finansowymi pozwalającymi na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że zobowiązany nie uprawdopodobnił zaistnienia przesłanek sformułowanych w powyższym przepisie prawa. Podkreślił przy tym, że umorzenie należności z tytułu składek zastrzeżone jest dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, nie jest realnie możliwe wywiązanie się z ciążącego na płatniku zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (III AUa 1381/04, OSAB 2005/2/54). Oceniając sytuację materialną rodziny zobowiązanego, Zakład nie stwierdził zaistnienia przedmiotowych okoliczności, w szczególności z uwagi na fakt, że dłużnik jest osobą w wieku aktywności zawodowej, prowadzącą działalność gospodarczą przynoszącą zyski. Nadto biorąc pod uwagę okoliczność, że zobowiązany spłaca regularnie zaciągnięty kredyt, Zakład uznał, że umorzenie należności z tytułu składek byłoby w tym przypadku niezasadne, umożliwiając zaspokojenie należności cywilnoprawnych przy jednoczesnej rezygnacji z zaspokojenia należności publicznoprawnych, które co do zasady podlegają zaspokojeniu przed innymi należnościami. Odnosząc się do pozostałych zarzutów i twierdzeń zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wyjaśnił ponadto, że ZUS nie posiada kompetencji ani możliwości prawnych, aby powiadamiać członków rodziny płatnika składek o jego zadłużeniu z tytułu zaległych składek, a także weryfikować oraz podejmować jakiekolwiek działania wpływające na relacje panujące w rodzinie ubezpieczonego. Ponadto wskazał, że zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych nie ma prawnych możliwości w zakresie udzielania wyjaśnień na temat postępowań prowadzonych wobec innych osób, w tym wobec wdowy po W. P., zaznaczając przy tym, że każdym przypadku ocenie podlega indywidualna sytuacja zobowiązanego. W odniesieniu do § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia organ stwierdził, że obecna sytuacja materialna zobowiązanego jest wywołana czynnikami odmiennego rodzaju niż okoliczności o wymiarze klęski żywiołowej, czy też inne zdarzenia nadzwyczajne powodujące, że opłacenie należności mogłoby pozbawić wnioskodawcę możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Zobowiązany nie wykazał również zaistnienia przesłanki sformułowanej w § 3 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia. Strona powołała się na trudną sytuację zdrowotną związaną z chorobą serca, kręgosłupa, a także przepukliną pachwinową jednakże nie udokumentowała okoliczności, która skutkowałaby ograniczeniem możliwości pozyskiwania dochodów, o czym świadczy w szczególności fakt prowadzenia przez wnioskodawcę dochodowej działalności gospodarczej. Ponadto wnioskodawca nie wykazał konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny w zakresie uniemożliwiającym bądź w znacznym stopniu ograniczającym pozyskiwanie środków niezbędnych do spłaty zadłużenia. W końcowej części uzasadnienia Zakład wyjaśnił również brak podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wskazując że T. P. jako osoba fizyczna - spadkobierca został zobowiązany do zapłaty należności decyzją z dnia 23 czerwca 2008 r., zatem co do należności za okres do 11/2001 nie miały zastosowania przepisy ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych dla przedsiębiorców. Przedmiotowa należność podlega zatem zakresowi zastosowania art. 17 powyższej ustawy. Zakład stwierdził przy tym, że uzasadnienie dotyczące przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyczerpująco odnosi się do okoliczności, które rozumiane mogą być jako "ważny interes" osoby fizycznej zobowiązanej do opłacenia składek i jednocześnie stwierdził brak tej przesłanki. W skardze na powyższą decyzję T. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia 29 grudnia 2011 r., zarzucając naruszenie: 1) art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, polegające na zaniechaniu zastosowania wskazanych przepisów, mimo że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2) art. 17 ustawy nowelizującej, polegające na zaniechaniu zastosowania tego przepisu, mimo że przemawia za tym ważny interes skarżącego, 3) art. 6, art. 7, art. 10, art. 15, art. 77, art. 80 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu przy badaniu obciążeń finansowych skarżącego wydatków regulowanych jednorazowo lub ratalnie, 4) art. 6, art. 7, art. 10, art. 15, art. 77, art. 80 k.p.a., polegające na odmowie uznania mocy dowodowej dokumentów medycznych przedłożonych przez skarżącego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jego zdaniem opłacenie należności z tytułu zaległych składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a mianowicie posiadania jakiegokolwiek miejsca zamieszkania i środków do życia. Gdyby bowiem skarżący chciał uiszczać zaległość na rzecz ZUS, musiałby przeznaczać na to całe swoje dochody oraz dochody osiągane przez małżonkę. Skarżący nie osiąga w ostatnich latach dochodów, które umożliwiałyby mu zaspokojenie potrzeb swoich i rodziny. Rodzina skarżącego utrzymuje się z trudem dzięki wynagrodzeniu małżonki skarżącego w kwocie [...] zł. Także posiadanie nieruchomości nie powinno zdaniem skarżącego przemawiać za odmową umorzenia składek, skoro nieruchomość ta obciążona jest hipotecznie nie tylko przez ZUS, ale także przez podmioty prywatne. Ponadto nic nie wskazuje na to, aby sytuacja skarżącego miała ulec poprawie. Przeciwnie, zasadne jest przyjęcie, że będzie ona z biegiem lat ulegać pogorszeniu. Ponadto, zdaniem skarżącego, organ administracji naruszył także art. 17 ustawy nowelizującej, przyjmując, że przesłanka "ważnego interesu" określona w tym przepisie, jest tożsama z przesłanką określoną w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a więc także z § 3 rozporządzenia. Tymczasem ustawodawca, w odróżnieniu od pojęcia "uzasadnionych przypadków" użytego w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w żaden sposób nie doprecyzował zwrotu "ważny interes", o którym mowa w art. 17 ustawy nowelizującej. Tym bardziej zatem organ powinien ustalić znaczenie tego pojęcia, a następnie odnieść je do ustaleń faktycznych sprawy, czego organ zaniechał w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącego, analizując w konkretnym przypadku występowanie przesłanki ważnego interesu dłużnika organ winien rozpatrywać wszystkie aspekty sytuacji tej osoby, tj. nie tylko finansowe, ale także osobiste. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ winien wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny i zasadniczo w sytuacji, gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, organ powinien podjąć decyzję na korzyść strony. Skarżący zarzucił nadto, że przy badaniu obciążeń finansowych skarżącego organ nie uwzględnił wydatków regulowanych jednorazowo lub ratalnie, które należało uwzględnić w globalnej sumie wydatków po przeliczeniu na każdy miesiąc. Powyższe zaniechanie doprowadziło do błędnych ustaleń dotyczących wydatków skarżącego. Nadto skarżący zarzucił, że organ bezpodstawnie zakwestionował moc dowodową dokumentów medycznych przedłożonych przez skarżącego z tej racji, że stanowią one kserokopie. W tym zakresie zaniechanie organu doprowadziło do błędnych ustaleń dotyczących stanu zdrowia skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne m.in. w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie więc z art. 28 ust. 2 ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). W myśl art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jednakże w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b ustawy o s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Należy przy tym podkreślić, że organ ma możliwość rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym uznanie takie nie może być dowolne, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w taki sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowić może podstawę wydania przez organ decyzji o charakterze uznaniowym. A zatem wydanie przez organ decyzji o uznaniowym charakterze powinno poprzedzić poczynienie przez organ ustaleń w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), przy podjęciu przez organ wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak aby wydana decyzja mogła przekonać podmiot (art. 11 kpa), a zarazem miała na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 kpa). Tak pogłębiona ocena zgromadzonego w sprawie materiału, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej przez organ decyzji (art. 107 kpa). Natomiast system kontroli podjętej decyzji uznaniowej przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19.11.2007 r., V SA/Wa 1876/07, lex nr 484969; wyrok WSA w Gdańsku z 10.02.2009 r., I SA/Gd 874/08, lex nr 483118). W omawianej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że organ działał prawidłowo, to jest zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, w oparciu o który ustalił stan faktyczny, to jest sytuację osobistą i majątkową skarżącego, a te ustalenia zasadniczo nie były przez skarżącego kwestionowane. Istota sporu sprowadzała się natomiast do oceny tych okoliczności z punktu widzenia przesłanek umorzenia. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że Zakład prawidłowo stwierdził, że w przypadku skarżącego nie zachodziły przypadki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s., ponieważ zobowiązany żyje, prowadzi działalność gospodarczą, nie zgłaszał wniosku o ogłoszenie upadłości, nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne, a wysokość zadłużenia przekracza kwotę kosztów upomnienia, ponadto wobec zobowiązanego aktualnie nie jest prowadzona egzekucja administracyjna i dotąd nie stwierdzono jej bezskuteczności z uwagi na brak majątku, nie można również stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe nie było przy tym kwestionowane przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym ani sądowym oraz nie budzi wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału sprawy. Nie ulega także wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału sprawy i nie było również kwestionowane przez skarżącego, że w sprawie nie można mówić o zaistnieniu przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ww. rozporządzenia, ponieważ zobowiązany prowadzi działalność gospodarczą (nie nastąpiło jej zaprzestanie i to wskutek klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia), a jednocześnie uzyskuje dochód, z którego możliwe jest egzekwowanie należności, jak również nie wykazał przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W tym miejscu należy zauważyć, że pomimo stwierdzenia w zaskarżonej decyzji, że organ nie uwzględnił przedłożonych przez stronę kserokopii dokumentacji medycznej, z rozważań zawartych w uzasadnieniu decyzji wynika jednak, że organ wziął pod uwagę okoliczności wynikające z tejże dokumentacji i rozważył je z punktu widzenia przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia. Wskazał bowiem, że strona powołała się na trudną sytuację zdrowotną związaną z chorobą serca, kręgosłupa, a także przepukliną pachwinową. Nie kwestionując tych okoliczności organ stwierdził jednak, że strona nie wykazała, ażeby skutkowały one ograniczeniem możliwości pozyskiwania dochodów, o czym świadczy w szczególności fakt prowadzenia przez wnioskodawcę dochodowej działalności gospodarczej. Takie stwierdzenie jest przy tym uprawnione także w świetle przedłożonej przez skarżącego dokumentacji medycznej. Domagając się umorzenia należności skarżący nawiązywał natomiast do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, wskazując, że po uwzględnieniu ponoszonych przez niego wydatków, w tym kosztów kredytów oraz bieżących zobowiązań i opłat, uiszczenie należności wobec ZUS pozbawiłoby możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i jego rodzinę. Natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie stwierdził zaistnienia także tej przesłanki w niniejszej sprawie, a stanowisko to – w ocenie Sądu również jest prawidłowe. Wbrew zarzutom skargi zostało ono poprzedzone wyczerpującym ustaleniem i analizą wszystkich istotnych okoliczności w zakresie sytuacji osobistej i majątkowej oraz zdolności płatniczych skarżącego, wynikających w szczególności z przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń. Natomiast wyprowadzenie przez organ odmiennych aniżeli domagał się skarżący wniosków z zebranego materiału dowodowego w aspekcie przesłanek umorzenia należności, przy prawidłowości tychże wniosków, nie świadczy o naruszeniu prawa. Z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń organu wynika, że skarżący uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, które w 2010 r. wyniosły [...] zł, a w 2011 r. – [...] zł. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która z tytułu wykonywanej pracy uzyskuje dochód w wysokości [...] zł netto. Wnioskodawca, zgodnie z oświadczeniem i przedłożonymi dokumentami średnio miesięcznie ponosi wydatki związane z eksploatacją domu w kwocie ok. [...] zł. Ponadto reguluje zobowiązania wobec banków z tytułu kredytów oraz zobowiązania firmowe wobec prywatnego wierzyciela. Według oświadczenia skarżącego raty kredytowe miesięcznie wynoszą [...] zł. Biorąc pod uwagę ww. wysokość rat kredytowych oraz wysokość składek ZUS i udokumentowanych kosztów eksploatacji domu, organ stwierdził, że łącznie wydatki te wynoszą [...] zł miesięcznie. Ponadto organ ustalił, że strona ponosi dodatkowe opłaty regulowane jednorazowo bądź ratalnie, tj. roczny podatek od nieruchomości w wysokości [...] zł, roczną opłatę z tytułu OC samochodu w kwocie [...] zł, roczną opłatę na poczet polisy na życie - [...] zł oraz roczną składkę na poczet ubezpieczenia domu w wysokości [...] zł, a co pięć lat strona ponosi opłatę na poczet ubezpieczenia od utraty pracy w wysokości [...] zł. W tym miejscu należy zaznaczyć, że wbrew zarzutom skargi organ wziął zatem pod uwagę wszystkie wskazane przez niego wydatki, w tym z tytułu opłat ponoszonych jednorazowo lub nieregularnie, pomimo że nie doliczył ich do ustalonej kwoty średnich wydatków miesięcznych, co nie świadczy o ich pominięciu przy ustalaniu sytuacji materialnej skarżącego. Uwzględniając całokształt okoliczności dotyczących sytuacji materialnej skarżącego organ prawidłowo, zdaniem Sądu, stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można mówić o zaistnieniu przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Skarżący reguluje wszystkie bieżące zobowiązania – związane z eksploatacją domu i bieżącym utrzymaniem oraz zobowiązania publicznoprawne, a także zobowiązania wobec prywatnego wierzyciela związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skarżący nie wykazał trudności w ich regulowaniu, ani tym bardziej konieczności korzystania z pomocy państwa (pomocy społecznej). Należy zwrócić uwagę, że przeważająca część wydatków skarżącego jest przeznaczona na regulowanie zobowiązań cywilnoprawnych – wobec banków (z tytułu trzech kredytów) oraz prywatnego wierzyciela. W związku z tym należy podkreślić, że ponoszenie ciężarów o charakterze cywilnoprawnym nie może uzasadniać umorzenia zobowiązań z tytułu zaległych składek, gdyż te ostatnie jako należności publicznoprawne korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przed innymi wierzytelnościami (art. 24 ust. 3 ustawy o s.u.s.). W przeciwnym razie dochodziłoby bowiem do naruszenia zasady powszechności i równości w obowiązku ponoszenia świadczeń publicznoprawnych. Niewątpliwie zatem w tej sytuacji skarżący w pierwszej kolejności winien dążyć do ustalenia takich warunków spłaty kredytów (odroczenie terminu spłaty, obniżenie wysokości rat kredytowych itp.), które umożliwiłyby mu uiszczanie należności z tytułu zaległych składek. W tym miejscu należy również podkreślić, że bez znaczenia z punktu widzenia przesłanek umorzenia pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, że przedmiotowe zaległości składkowe powstały w związku z działalnością gospodarczą jego zmarłego ojca, a skarżący nie miał z nią nic wspólnego oraz że nie odziedziczył po nim żadnego majątku. Wskutek wydania decyzji o odpowiedzialności skarżącego jako spadkobiercy za te zaległości, skarżący odpowiada za nie jak za własne zobowiązania publicznoprawne. W tej sytuacji skarżący jako zobowiązany z tytułu należności publicznoprawnych, powinien przede wszystkim dążyć do ich regulowania zgodnie z zasadą powszechności i równości ponoszenia świadczeń publicznoprawnych. Natomiast wszelkie ulgi, w tym umorzenie należności, stanowią wyjątek od tej zasady i są przywilejem dla osób zobowiązanych, a ich zastosowanie powinno być ograniczone do sytuacji rzeczywiście wyjątkowych. Niezależnie od powyższego należy jedynie dodatkowo wskazać, że skarżący dla złagodzenia skutków ponoszenia tych ciężarów publicznoprawnych może również ubiegać się o ewentualne rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności należności z tytułu zaległych składek. Ponadto – jak wynika z ustaleń organu, skarżący oprócz dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę żony, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, posiada również majątek w postaci samochodu osobowego marki KIA CARNIVAL, rok prod. 2000 oraz nieruchomości o powierzchni 0,1036 ha, na której dokonano zabezpieczenia hipotecznego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (hipoteka przymusowa kaucyjna w kwocie [...] zł). Słusznie więc organ stwierdził, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, brak podstaw do umorzenia należności, stwierdzając że w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek umorzenia i uznając, że istnieją realne szanse na wyegzekwowanie należności, choćby w dłuższej perspektywie czasowej. Dłużnik jest bowiem osobą w wieku aktywności zawodowej i prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi zyski. Nie wykazał przy tym, by podnoszone przez niego problemy zdrowotne w jakikolwiek sposób wpływały na obniżenie jego efektywności zawodowej w ramach prowadzonej działalności. Ponadto żona skarżącego, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, otrzymuje dochód z wynagrodzenia za pracę. Uzyskiwane dochody pozwalają skarżącemu na regulowanie stosunkowo wysokich obciążeń cywilnoprawnych, które nie powinny być zaspokajane przed należnościami z tytułu zaległych składek jako zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. Jednocześnie gwarancją realizacji tychże należności jest ustanowione zabezpieczenie hipoteczne. Jednocześnie, jak słusznie podkreślił organ rentowy, instytucja umorzenia stanowi wyjątek od powszechnego obowiązku uiszczania należności publicznoprawnych, co oznacza, że jej zastosowanie powinno być ograniczone do nadzwyczajnych sytuacji. Tymczasem skarżący nie wykazał, aby takie szczególne, wyjątkowe okoliczności zaistniały. Z tych też względów jako bezzasadny należało ocenić zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 2074, poz. 241) polegającego na nieuwzględnieniu "ważnego interesu" skarżącego jako przesłanki umorzenia, określonej w tym przepisie. W toku postępowania skarżący nie wskazał na szczególne okoliczności dotyczące sytuacji osobistej, które mogłyby ewentualnie zostać uwzględnione w ramach tej przesłanki. W związku z powyższym w aspekcie tej przesłanki organ odniósł się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności, związanych z jego sytuacją materialną i zdrowotną, uznając jednak, że nie wyczerpują one tej przesłanki i powołując się w tym zakresie na wcześniej poczynione rozważania w ramach przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Wbrew zarzutom skargi powyższe nie oznacza, że organ utożsamia powyższe przesłanki. Wynika stąd jedynie, że ustalone w toku postępowania okoliczności dotyczące sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego, zdaniem organu, nie stanowią wyjątkowych, nadzwyczajnych okoliczności i nie wyczerpują ani przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, ani z art. 17 powołanej ustawy nowelizującej. Powyższa ocena organu, w ocenie Sądu, mieści się w granicach uznania administracyjnego, biorąc pod uwagę, że została dostatecznie uzasadniona, a wnioski z niej płynące nie budzą wątpliwości z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego. Tym samym, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego i nie nosi cech dowolności. W tym miejscu, odnosząc się do twierdzeń skargi, należy także wyjaśnić, że w przypadku ewentualnego pogorszenia się sytuacji osobistej czy majątkowej skarżącego, może on w przyszłości ponownie ubiegać się o umorzenie należności czy też o zastosowanie innego rodzaju ulgi w spłacie zobowiązań publicznoprawnych, o czym była mowa wyżej. Na zakończenie, Sąd pragnie podkreślić, że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ustalenie prawidłowej kwoty zaległości ma istotne znaczenie, ponieważ organ może orzekać jedynie w odniesieniu do zaległości istniejących, a ich wysokość ma znaczenie z punktu widzenia omówionych wyżej przesłanek umorzenia, w szczególności oceny możliwości poniesienia ciężaru należności w zestawieniu z uzasadnionymi wydatkami oraz koniecznością zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. W zaskarżonej decyzji organ ustalił prawidłową kwotę zaległości składkowych, korygując popełniony w tym zakresie błąd w decyzji z dnia 29 grudnia 2011 r. Biorąc zatem pod uwagę, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ oceniał przesłanki umorzenia przy uwzględnieniu prawidłowej kwoty zaległości, która jednocześnie jedynie nieznacznie różniła się od kwoty przyjętej w decyzji z dnia 29 grudnia 2011 r., i w wyniku tej oceny organ również nie znalazł podstaw do umorzenia należności, Sąd uznał, że w tej sytuacji uprawnione było utrzymanie w mocy decyzji z dnia 29 grudnia 2011 r. Mając powyższe na uwadze, jako że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).