II OZ 174/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oddalające wniosek uczestnika postępowania K. G. o zwrot kosztów zastępstwa procesowego zawarte w wyroku z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 462/12 w sprawie ze skargi Dolnośląskiego Zespołu Parków Krajobrazowych we Wrocławiu na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na budowę dla inwestycji polegającej na budowie budynku letniskowego, przydomowej oczyszczalni ścieków oraz wewnętrznej linii zasilającej postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 462/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi Dolnośląskiego Zespołu Parków Krajobrazowych we Wrocławiu na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na budowę dla inwestycji polegającej na budowie budynku letniskowego, przydomowej oczyszczalni ścieków oraz wewnętrznej linii zasilającej w punkcie I. oddalił skargę, w punkcie II. oddalił wniosek uczestnika postępowania K.G. o zwrot kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż wniosek pełnomocnika uczestnika postępowania o zwrot kosztów zastępstwa procesowego był z przyczyn prawnych niedopuszczalny. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200 - 201 oraz art. 203 - 204 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") i tylko w tych wypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami. Sąd I instancji zaznaczył, iż w przepisach art. 200 – 202 p.p.s.a., odnoszących się do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, ustawodawca nie przewidział zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla uczestnika postępowania na prawach strony, niezależnie od wyniku tego postępowania. Sąd może zasądzić koszty tylko na rzecz skarżącego od organu i tylko wówczas, gdy uwzględni skargę, a strona skarżąca złoży do momentu zamknięcia rozprawy wniosek o zwrot kosztów. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K.G. reprezentowany przez adwokata. Postanowienie zawarte w punkcie II w/w wyroku zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez oddalenie wniosku uczestnika postępowania o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego, w szczególności minimalnych kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, które prowadzi do nieuzasadnionego pozbawienia strony możliwości zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w sytuacji kiedy uczestnik postępowania nie wniósł skargi do sądu I instancji, jest reprezentowany przez adwokata, poniósł koszty postępowania, do których zalicza się wynagrodzenie adwokata, - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokatów ustanowionych z urzędu, w sytuacji kiedy uczestnik postępowania nie wniósł skargi w sprawie do sądu I instancji, był reprezentowany przez adwokata i poniósł koszty postępowania w sprawie. Wskazując na powyższe wniesiono o zamianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 257,00 zł jako obejmującego zwrot następujących kosztów: 240,00 zł - zwrot kosztów zastępstwa przed sądem I instancji 17,00 zł - zwrot opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa oraz o zasądzenie na rzecz uczestnika postępowania na prawach strony zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż pełnomocnik uczestnika postępowania w odpowiedzi na skargę zawarł wniosek o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazano, iż z uwagi na to, że pełnomocnikiem uczestnika postępowania jest adwokat zastosowanie mają w sprawie unormowania zawarte w art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę oraz uczestnictwo pełnomocnika w rozprawie przez sądem I instancji stanowi niezbędny koszt tego postępowania w rozumieniu art. 205 § 2 p.p.s.a. Wskazując na treść art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. zwrócono uwagę, że pod pojęciem strony rozumie się również uczestnika postępowania. Zatem regulacje dotyczące zwrotu kosztów postępowania mają zastosowanie do uczestnika postępowania. Zdaniem wnoszącego zażalenie Sąd I instancji naruszył w/w przepisy, gdyż art. 200 p.p.s.a. należy rozumieć szeroko i obejmować pojęciem "uwzględnienia skargi" również sytuację jej oddalenia, jeśli skargę wniósł inny podmiot niż sporządzający odpowiedź na skargę. Nadto podniesiono, że w/w przepisy są niezgodne z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W dalszej części uzasadnienia powołano się na uchwałę NSA z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12 z której wynika, że "art. 204 i art. 205 § 2-4 w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną. Zdaniem wnoszącego zażalenie powyższe należy odnieść analogicznie do niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie podkreślić należy, iż z art. 199 p.p.s.a. wynika zasada, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200 - 201 oraz art. 203 - 204 p.p.s.a. i tylko w tych wypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami. Zgodnie z art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., Nr 146, poz. 1188 ze zm.) Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej i Krajowej Rady Radców Prawnych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat za czynności adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości, stanowiących podstawę do zasądzenia przez sądy kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich, mając na względzie, że ustalenie opłaty wyższej niż stawka minimalna, lecz nieprzekraczającej sześciokrotności tej stawki, może być uzasadnione rodzajem i zawiłością sprawy oraz niezbędnym nakładem pracy adwokata. W drodze rozporządzenia Minister Sprawiedliwości określi również stawki minimalne za czynności adwokackie, mając na względzie rodzaj i zawiłość sprawy oraz wymagany nakład pracy adwokata. Oznacza to, że zasadnicze znaczenie, a zarazem podstawę do zasądzania przez sądy administracyjne kosztów zastępstwa prawnego stanowi rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), dalej: rozporządzenie. W § 18 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia zostały ustalone stawki wynagrodzenia dla adwokatów występujących w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże wskazane wyżej przepisy nie przewidują możliwości zasądzenia przez sąd administracyjny zwrotu kosztów postępowania dla pełnomocnika uczestnika postępowania za sporządzenie odpowiedzi na skargę. Podzielić należy stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, że w przepisach art. 200 – 202 p.p.s.a., odnoszących się do postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, ustawodawca nie przewidział zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla uczestnika postępowania na prawach strony, niezależnie od wyniku tego postępowania. Analogiczne stanowisko prezentowane jest również w doktrynie (por. Komentarz pod red. J.P. Tarno, Warszawa 2010, s. 494). Wobec powyższego stwierdzić należy, iż Sąd I instancji prawidłowo oddalił wniosek uczestnika postępowania K.G. o zwrot kosztów zastępstwa procesowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołana w uzasadnieniu zażalenia uchwała NSA z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy ona zasądzania zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną i wykładni art. 204 p.p.s.a., a więc postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdzie wymagany jest przymus adwokacko - radcowski. Cele podjęcia niniejszej uchwały były inne i nie można ich wprost przekładać na postępowanie przed Sądem I instancji, tym bardziej, iż to postępowanie nie zawiera podobnej regulacji jaką przewiduje art. 204 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł naruszenia przepisów Konstytucji RP wskazanych w zażaleniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.