I SAB/Wa 471/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D.L. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2009 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...], działka nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego D.L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 20 września 2012 r. D.L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lipca 2009 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...], działka nr [...], na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność L.N., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Obecnie wchodzi w skład działki ew. nr [...], z obrębu [...]. Wnioskiem z [...] lipca 2009 r. D.L. - spadkobierca przeddekretowego właściciela (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] stycznia 1983 r. sygn. akt [...] spadek po L.N. nabyła T.L. i W.N., po jej śmierci na podstawie postanowienia tegoż Sądu z [...] stycznia 1987 r. sygn. akt [...] spadek nabyła T.L., zaś po jej śmierci spadek na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] października 2007 r. sygn. akt [...] nabył A.H. oraz D.L.) złożył wniosek o przyznanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za ww. nieruchomość. W uzasadnieniu skargi wskazano, że z uwagi na brak rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z 8 marca 2012 r. skarżący złożył zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta W. w terminie sprawy dotyczącej przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Skarżący podniósł, że w wyniku jego rozpoznania, Wojewoda [...] postanowieniem z [...] maja 2012 r. uznał je za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy trzymiesięczny termin załatwienia sprawy, którego bieg rozpoczynał się od dnia doręczenia postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda stwierdził, że Prezydent W. nie podejmował żadnych czynności zmierzających do zakończenia przedmiotowego postępowania, a wyznaczenie terminu załatwienia sprawy pismem z 22 maja 2012 r. nie można traktować jako wypełnienia dyspozycji zawartej w art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako: "k.p.a." Skarżący wskazał, że mimo upływu dodatkowego terminu wyznaczonego przez Wojewodę Prezydent w dalszym ciągu pozostaje bezczynny, mimo braku przeszkód formalnych i merytorycznych dla załatwienia sprawy, a decyzja nie została dotychczas wydana. Podniósł, że organ nie wskazał jakiejkolwiek przyczyny przekroczenia terminu wyznaczonego przez siebie pismem z 22 maja 2012 r., ani tym bardziej przez Wojewodę w postanowieniu z [...] maja 2012 r. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że skarżący pismem z 31 października 2012 r. został poinformowany o tym, że w związku z koniecznością uzupełnienia dokumentacji nie było możliwe wydanie decyzji w terminie oraz o wystąpieniu do Archiwum Akt Nowych o przesłanie dokumentów dot. przejęcia przedmiotowej nieruchomości pod inwestycje, jak również o przewoidywanym terminie zakończenia sprawy do dnia 31 stycznia 2013 r. Poinformowany o wniosku skarżącego dotyczącego trybu rozpoznania skargi, Prezydent nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi D.L. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku z [...] lipca 2009 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...], działka nr [...]. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez skarżącego, będącego spadkobiercą przeddekretowego właściciela) wpłynął do organu w dniu 11 sierpnia 2009 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 11 października 2009 r. Tymczasem, mimo upływu ponad trzech lat od wniesienia ww. wniosku, Prezydent W. nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. W toku tego postępowania co prawda podejmował liczne czynności zmierzające do zebrania pełnej dokumentacji w sprawie, tj. zwrócił się o wypożyczenie akt własnościowych (vide: pismo z 31.08.2009 r. nr [...]), wystąpił o dokumenty z ewidencji gruntów (vide: pismo z 14.10.2009 r. nr [...]), zwrócił się do Archiwum Państwowego W. o informacje dot. przeznaczenia przedmiotowego terenu (vide: pismo z 5.11.2009 r. nr [...]), wystąpił o nadesłanie decyzji lokalizacyjnej oraz innych dokumentów pozwalających na ustalenie daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub następcy prawnego możliwości władania przedmiotową działką (vide: pismo z 22.04.2010 r. nr [...]), zwracał się do Zarządu Terenów Publicznych o udzielenie informacji związanych z prowadzonym postępowaniem (vide: pismo z 31.08.2010 r. i z 27.09.2010 r.), jak również o archiwalne dokumenty dot. zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości (vide: pismo z 29.11.2010 r. nr [...]). Jednakże analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że poszczególne czynności organu dokonywane były w odstępach kilkumiesięcznych, przy czym w toku prowadzonego postepowania Prezydent nie informował strony o jego postępach czy przyczynach zwłoki. Pierwszy raz poinformował on skarżącego o dodatkowym terminie załatwienia sprawy dopiero przy piśmie z 22 maja 2012 r. nr [...], wyznaczając go wówczas do dnia 31 sierpnia 2012 r. Nie ulega wątpliwości, że uczynił to w następstwie złożonego przez skarżącego zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie (co wynika z zestawienia jego daty – 8 marca 2012 r. oraz daty pisma organu – 22 maja 2012 r.). Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś przedłużanie terminu jego zakończenia stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu nie ma natomiast wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Przy ocenie stanu zwłoki organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można bowiem abstrahować od charakteru sprawy, w której organ jest w bezczynności. Postępowania odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami są postępowaniami niewatpliwie skomplikowanymi, ze względu na swój historyczny charakter, co z kolei związane jest często z czasochłonnym poszukiwaniem archiwalnych dokumentów. W niniejszej sprawie organ czynności takie, zmierzające do załatwienia sprawy podejmował (choć czynił to przewlekle), a także wskazał dodatkowy termin zakończenia postępowania – 31 stycznia 2013 r., który w dacie rozpoznawania sprawy jeszcze nie upłynął, aczkolwiek i tu niesposób nie dostrzec, że uczynił to dopiero pod wpływem wniesionej skargi (co wynika z zestawienia daty jej wpływu do organu – 1 października 2012 r. oraz daty pisma organu – 31 października 2012 r.). Jednakże mając na względzie wspomniany historyczny i skomplikowany charakter sprawy, w załatwieniu której organ pozostaje w zwłoce, nie można uznać, że zwłoka ta przybrała postać rażącą, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.