II SA/Lu 725/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę. J. P. wnioskiem z dnia 13 października 2010 r. wystąpił do Starosty o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr 326, o powierzchni 0,20 ha, położonej w obrębie W. W., gm. U. Starosta decyzją z dnia [...], nr [...] umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. W., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 326, o powierzchni 0,20 ha, dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego we W. prowadzi księgę wieczystą Kw Nr [...]. Organ I instancji wskazał, że właścicielem ujawnionym w księdze jest Skarb Państwa, a nieruchomość nie była przedmiotem wywłaszczenia. Odwołanie od tej decyzji złożył J. P. wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. J. P., zarzucił powyższej decyzji rażące naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania J. P. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że J. P. (matka J. P.) otrzymała na własność ziemię o powierzchni około 5 ha wraz z zabudowaniami na podstawie dokumentu nadania ziemi Nr 2736 z dnia 22 grudnia 1954 r. Nieruchomość ta została oddana w dzierżawę na okres trzech lat na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu 20 października 1960 r. pomiędzy wydzierżawiającym M. P. a dzierżawcą W. G., następnie została ta umowa przedłużona na okres kolejnych dwóch lat. Następnie w wyniku przeprowadzonego postępowania uwłaszczeniowego W. G. i R. G. stali się właścicielami nieruchomości położonej w W. W. gm. U., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr: 641, 757, 779, 414, 640, 152, 974 i 509, o łącznej powierzchni 4,93 ha na podstawie prawomocnego aktu własności ziemi Nr GU.U-451/W. W./38/73, wydanego przez Urząd Powiatowy we W. Wydział Rolnictwa Leśnictwa i Skupu w dniu 27 grudnia 1973 r. Fakt ten nie został ujawniony w księdze wieczystej Kw Nr [...], prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego we W. R. i W. G. umową sprzedaży z dnia 15 lutego 1974 r., Nr rep. A 759/74, przenieśli na rzecz Skarbu Państwa, własność działek oznaczonych numerami: 757/1, 779/1 i 974, o łącznej powierzchni 1,92 ha. Z treści tego aktu notarialnego wynikało, iż działka nr 757 podzielona została na działki oznaczone nr 757/1 i nr 757/2, natomiast działka nr 779 na działki o nr 779/1 i 779/2. Na działkach nr 757/1, nr 779/1 i 974 o powierzchnię 1,9256 ha zlokalizowana została budowa zbiornika wodnego "Jezioro W.". Ponadto, w akcie tym zostało zawarte oświadczenie R. i W. G., iż sprzedają Skarbowi Państwa - Urzędowi Wojewódzkiemu trzy ww. działki w stanie wolnym od wszelkich ciężarów i ograniczeń. Natomiast pozostałą część swojego gospodarstwa o powierzchni 3,01 ha, położonego w W. W. umową z dnia 23 stycznia 1981 r., przekazali na rzecz syna C. G. i jego żony W. G. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że zarówno Skarb Państwa, jak i W. i C. G. nie ujawnili swoich praw w księdze wieczystej. Następnie decyzją Naczelnika Gminy S. B. z dnia [...], Nr [...], został zatwierdzony projekt scalenia gruntów położonych we wsi W. W. stanowiących własność W. i C. G. oraz gruntów Państwowego Funduszu Ziemi położonych we wsi W. i L. B. W wyniku tego scalenia wydzielono dla Państwowego Funduszu Ziemi grunty oznaczone jako działki: numer 641, 414, 640, 152, 259, 509, 757/2 779/2, o powierzchni ogólnej 3,01 ha, natomiast dla G. wydzielono ekwiwalent we wsi W., grunty oznaczone jako działka nr 2442/1, o powierzchni 1,52 ha, oraz we wsi L. B. grunty oznaczone jako działki: nr 180 i nr 183, o powierzchni ogólnej 1,15 ha. W. i C. G. otrzymane w wyniku scalenia działki gruntu przekazali aktem notarialnym z dnia [...], rep. [...], swoim dzieciom, tj. synowi R. G. działki o nr: 340/2, 2442/1, 302 i 1232, o łącznej powierzchni 9,45 ha, wraz z zabudowaniami, położone we wsi W. i działki o nr 180 i 183, o łącznej powierzchni 1,15 ha, położone we wsi L. B. Natomiast córce L. E. H. niezabudowane działki o nr 74, 386 i 858 o łącznej powierzchni 0,98 ha, położonej we wsi W. Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie pozwala na przyjęcie, że działka nr 326 odpowiada działce dawniej o numerze 757/2, skoro w czasie scaleń zmieniono oznaczenia działek, ich granice i powierzchnię. Nie ma też znaczenia, że dokument nadania ziemi z dnia 22 grudnia 1954 r. nie został wyeliminowany z obrotu prawnego, gdyż na skutek nabycia nieruchomości w wyniku tzw. uwłaszczenia, własność działek ujawnionych w księdze wieczystej Kw Nr [...] nabyli W. i R. G., co nie wiąże się w żaden sposób z koniecznością "eliminacji z obrotu prawnego" dokumentu nadania ziemi będącego wcześniej podstawą ujawnienia stanu prawnego tej nieruchomości. Organ podniósł, że takie stanowisko przedstawił Sąd Okręgowy II Wydział Cywilny w wyroku z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II Ca 717/10. Ponadto w tym wyroku Sąd wyjaśnił J. P., że następcy prawni J. P. utracili własność nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej Kw Nr [...] na skutek jej nabycia przez W. i R. G. na podstawie prawomocnego aktu własności ziemi z dnia 27 grudnia 1973 r. Ponadto Sąd Okręgowy podkreślił, że z dniem 1 stycznia 1992 r., art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (tekst jednolity: Dz. U. z 1991 r., Nr 107, poz. 464 ze zm.) wprowadził formalną niepodważalność ostatecznych decyzji administracyjnych stwierdzających nabycie przez rolnika na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, własności nieruchomości rolnej, gdyż nie stosuje się do tych decyzji przepisów K.p.a. dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, w związku z tym następcy prawni J. P. nie mogą już wzruszyć tego aktu własności ziemi. Obecne roszczenia skarżącego wywodzone z faktu ujawnienia go jako właściciela nieruchomości w księdze wieczystej Kw Nr [...], są możliwe jedynie na skutek wadliwego procedowania przez Sąd Rejonowy w sprawie o dział spadku po J.P. i M. P. o sygn. akt [...]. Takie stwierdzenie zawarł Sąd Okręgowy w przywołanym wyżej wyroku. Poza tym Sąd Okręgowy stwierdził, iż w obecnym stanie prawnym nie istnieje możliwość wzruszenia z urzędu postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 8 kwietnia 2004 r., sygn. akt [...], pomimo, że w sposób oczywisty narusza ono prawa osób nie biorących udziału w tym postępowaniu, które to osoby, między innymi w wyniku scalenia, stały się właścicielami nieruchomości odpowiadających (w całości lub w części) działkom ujawnionym w księdze wieczystej Kw Nr [...]. Wobec powyższych ustaleń organ odwoławczy uznał, że Starosta w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie administracyjne, ustalił stan faktyczny i prawny sprawy, a powody rozstrzygnięcia szczegółowo i wyczerpująco przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. J. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Wojewody z dnia [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie art. 105 § 1w zw. z art. 7, 8 K.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe i jest zasadne jego umorzenie pomimo, że bezpośrednio dotyczy jego praw podmiotowych, tzn. bezprawnego pozbawienia go prawa własności nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1260 ze zm.) sądy administracyjne o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. przepisami prawa obowiązującego w dzień podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności. Analizując zarzuty skargi pod tym kątem uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie podnieść należy, że z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art.105 § 1 kpa mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 kpa, a więc sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania (por. A. Wróbel [w...] M. Jaśkowska - Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Warszawa 2010). Nie noszą cech dowolności ustalenia organów administracji, że wprawdzie dokument nadania ziemi J. P. z dnia 22 grudnia 1954 r. nie został wyeliminowany z obrotu prawnego ale na wskutek nabycia w ramach uwłaszczenia własność nieruchomości (działek ujawnionych w księdze wieczystej KW Nr [...]) nabyli W. i R. małż. G. (akt własności ziemi z dnia 27 grudnia 1973 r.). Podnieść przy tym należy , że z dniem 1 stycznia 1992 r. przepisem art. 63 ust.2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw wprowadzono formalną niepodważalność ostatecznych decyzji administracyjnych stwierdzających nabycie przez rolnika na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych własności nieruchomości rolnej, gdyż nie stosuje się do tych decyzji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. W tym stanie obecnie następcy prawni J. P. nie mogą już wzruszyć tego aktu własności ziemi. Roszczenie skarżącego o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka Nr 326 stanowiącej własność Skarbu Państwa wywodzone są z faktu ujawnienia go w księdze wieczystej KW Nr [...] na skutek postanowienia SR w sprawie o dział spadku po J. P. i M. P. (sygn. akt I NS 280/03). Podkreślenia przy tym wymaga, że powództwo skarżącego J. P. o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej nr 15256 prowadzonej przez Sąd a rzeczywistym stanem prawnym poprzez wykreślenie działki Nr 326 z działu I tej księgi zostało prawomocnie oddalone (K. 44 akt adm.). Wskazać należy ponadto, że prawidłowe jest stanowisko organów administracji, że zgromadzony obszerny materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie tezy, że działka Nr 326 odpowiada dawnej działce o numerze 757/2. W okresie scaleń dwukrotnie bowiem zmieniano oznaczenie działek ich granice i powierzchnie. Zasadnie więc w świetle ustalonego stanu faktycznego organy przyjęły, że roszczenia skarżącego J. P. o zwrot od Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako działka o Nr 326 nie jest sprawą administracyjną. Sprawa administracyjna jest bowiem konsekwencją istnienia stosunku administracyjnego, czyli takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r. sygn. akt III ARN 50/96). W orzecznictwie i judykaturze przyjmuje się zgodnie, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego o której stanowi art. 105 §1 kpa zachodzi jedynie w sytuacji, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty (J. Borkowski, B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz"). Bezprzedmiotowe może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. Jeżeli zatem żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie wszczęte takim żądaniem jako bezprzedmiotowe winno ulec umorzeniu. Reasumując wydanie przez organy decyzji mają swoje oparcie w prawie, a skarga J. P. jest bezzasadna. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Tekst. jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.