II GSK 1194/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędziowie NSA Dariusz Dudra Maria Jagielska Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1417/12 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2012 r. nr Sp. [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 8 listopada 2012 r., sygn. akr VI SA/Wa 1417/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A. Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] marca 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia w części prawa ochronnego na znak towarowy graficzny. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: O. Sp. z o.o. w K. złożyła [...] kwietnia 2009 r. wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy graficzny o nr [...] zarejestrowanego na rzecz A. Sp. z o.o. w Ł. (dalej: skarżąca). Wnioskodawca wskazał, że posiada interes prawny w domaganiu się wygaszenia prawa na znak sporny, gdyż jest producentem i dystrybutorem okien, drzwi, ścianek metalowych i niemetalowych, które opatruje i reklamuje używając wizerunku bociana, który jest jednocześnie łudząco podobny do znaku spornego o numerze [...]. W odpowiedzi na wniosek, skarżąca wniosła o oddalenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak. Decyzją z [...] marca 2012 r. Urząd Patentowy RP stwierdził wygaśnięcie w części prawa ochronnego na znak towarowy graficzny. Zdaniem Urzędu Patentowego z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby uprawniony wykazał rzeczywiste i poważne używanie znaku towarowego [...] w zakresie następujących towarów i usług: metalowe materiały budowlane, drzwi i futryny metalowe, drobnica metalowa, nakrętki metalowe, nity metalowe, wkręty, kłódki, klamki metalowe, klucze, zasuwy, zawiasy, osprzęt metalowy i okucia do mebli, drzwi i okien, ramki metalowe – z klasy 6; materiały budowlane niemetalowe, elementy budowlane i półfabrykaty zawierające gips, bele, deski, boazeria drewniana i niemetalowa, drewno budowlane, drewno fornirowane obrobione, drewno po częściowej obróbce, drzwi i drzwi składane niemetalowe, listwy drewniane, lufciki, okna, ramy niemetalowe, sklejka, tworzywa sztuczne w postaci płyt, form, kształtowników, w tym drobnica, kołki, gałki, uchwyty, kółka, szkło budowlane - z klasy 19; usługi budowlane i remontowo-budowlane, malowanie, tapetowanie, układanie glazury i terakoty, murarstwo, wykonywanie elewacji, usługi stolarskie - naprawy, konserwacje, usługi konserwacji budowli, usługi w zakresie budowlanych prac wykończeniowych - z klasy 37. Przedstawiony materiał dowodowy nie został opatrzony żadną datą, poza stroną zawierającą barwną kopię ulotki zawierającej dane oddziałów handlowych Grupy A. (akta Sp. 150/09, tom II, k. 191), gdzie widnieje napis WYDANIE 3/2006. Ponadto ten materiał w większości nie zawiera spornego znaku towarowego. Strona zawierająca barwną kopię ulotki zawierającej dane oddziałów handlowych Grupy A. (akta [...], tom II, k. 191) zawierająca napis Wydanie 3/2006 nie zawiera spornego znaku towarowego, więc również nie może być brana pod uwagę przez Kolegium Orzekające. W związku z powyższym w ocenie UP z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynika, aby znak towarowy graficzny o numerze [...] był używany w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej p.w.p.) w zakresie towarów i usług wskazanych przez wnioskodawcę. Ponadto materiał zgromadzony w aktach niniejszego postępowania jest wyłącznie materiałem reklamowym i nie dowodzi rzeczywistego używania znaku towarowego w okresie kolejnych pięciu lat liczonych od dnia [...] czerwca 2002 r. UP zauważył, że zgodnie z art. 169 ust. 5 p.w.p. nie uważa się za używanie znaku towarowego w sposób rzeczywisty używania znaku w reklamie towaru, który nie jest dostępny na rynku krajowym. Przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 października 2010 r. (VI SA/Wa 1425/10), stwierdzający: "używanie znaku towarowego musi być rzeczywiste i być związane z udostępnianiem towarów lub usług odbiorcom. Zatem nie każda forma używania znaku zawarta w art. 154 p.w.p. jest wystarczająca dla zachowania prawa ochronnego. Korzystanie ze znaku tylko w działalności wewnątrzorganizacyjnej [...] nie stanowi rzeczywistego używania. Tak samo nie można uznać za rzeczywiste używanie znaku towarowego zastosowanie znaku w firmie, nazwie handlowej czy też używanie znaku wyłącznie w reklamie." Zdaniem Kolegium Orzekającego uprawniony w żaden sposób nie wykazał używania spornego znaku towarowego w sposób rzeczywisty i poważny na obszarze Polski w okresie kolejnych pięciu lat po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na ten znak w zakresie towarów i usług wskazanych przez wnioskodawcę w przedziale czasowym od [...] czerwca 2005 r.; jak również nie wykazał, że istniały ważne powody usprawiedliwiające nieużywanie spornego znaku. Kolegium oddaliło wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka A. P. i A. M., bowiem został on zgłoszony w dniu [...] stycznia 2012 r., tj. po upływie wyznaczonego 2-miesięcznego terminu prekluzyjnego, określonego w postanowieniu Kolegium z [...] lipca 2011 r. Z tego samego powodu oddalił ponowny wniosek o przesłuchanie A. M., zgłoszony na rozprawie w dniu [...] marca 2012 r. Ponadto wniosek o przesłuchanie świadka A. M. został zgłoszony na okoliczność wykorzystywania przez uprawnionego w obrocie gospodarczym w latach 2003-2009 r. spornego znaku towarowego w reklamie jego produktów, czyli był bez znaczenia dla istoty sprawy, w świetle ustaleń, zgodnie z którymi samo nawet zastosowanie znaku w reklamie nie świadczy o rzeczywistym używaniu tego znaku w obrocie. UP stwierdził, iż przepis art. 169 ust. 1 pkt 1 wiąże skutek wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z nieużywaniem znaku towarowego przez okres pięciu lat. Bieg pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., będzie rozpoczynał się po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego przy niepodjęciu w ogóle używania znaku lub od dnia zaprzestania jego używania. Zatem w przypadku braku dowodów na używanie znaku towarowego, stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy powinno nastąpić w dacie, w której upłynęło pięć lat liczonych od dnia następującego po dniu wydania decyzji. Decyzja o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy graficzny o numerze [...] wydana została dnia [...] czerwca 2002 r. Wobec powyższego pierwszym dniem 5 letniego okresu, o którym mowa w art. 169 ust.1 pkt 1 p.w.p., jest [...] czerwca 2002 r. Okres ten upływa zatem z [...] czerwca 2007 r. i z tą datą należało stwierdzić wygaśnięcie spornego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. Sp. z o.o. w Ł. na powyższą decyzję. W ocenie Sądu organ prawidłowo dokonał analizy całego materiału dowodowego oraz prawidłowo ocenił, iż nie miało miejsca rzeczywiste używanie przez skarżącą znaku towarowego. Sąd uznał, że Urząd Patentowy dokładnie i rzetelnie odniósł się do materiału dowodowego zgromadzonego przez uprawnionego i stwierdził na stronach 9 i 10 zaskarżonej decyzji (akta [...], tom II, karty 296-295), że materiał ten nie dowodzi faktu rzeczywistego i poważnego używania spornego znaku towarowego w obrocie gospodarczym na terenie RP dla towarów i usług wskazanych przez wnioskodawcę. Należy przy tym ponownie podkreślić, iż materiał zgromadzony przez uprawnionego jest wyłącznie materiałem reklamowym, a zgodnie z art. 169 ust. 5 p.w.p. nie uważa się za używanie znaku towarowego w sposób rzeczywisty używania znaku w reklamie towaru. Zarzut skarżącej, że Urząd w toku całej procedury pominął podniesiony przez uprawnionego renomowany charakter znaku towarowego jest – zdaniem WSA –bezpodstawny, bowiem po pierwsze, zaskarżona decyzja dotyczyła sprawy o stwierdzenie wygaśnięcia znaku towarowego gdzie nie jest badana renoma znaku. Po drugie, uprawniony nie nadesłał żadnych dokumentów świadczących o renomie spornego znaku towarowego. Ponadto należy zauważyć, że Urząd nie uznał materiału dowodowego jako materiału o charakterze wewnątrzorganizacyjnym, wbrew twierdzeniom skarżącej. W ocenie Sądu I instancji nie zasługuje na aprobatę twierdzenie skarżącej, iż produkty sygnowane spornym znakiem zostały przez organ uznane za artykuły chemii gospodarczej, bowiem w treści uzasadnienia skarżonej decyzji nie znajduje się takie sformułowanie. Sąd przypomniał, że obowiązkiem uprawnionego jest złożyć dowody świadczące o rzeczywistym i poważnym używaniu znaku towarowego w obrocie gospodarczym. W związku z powyższym niezrozumiały jest zarzut skarżącej dotyczący niewyjaśnienia przesłanek "ścieżki dojścia". Urząd opisał i przeanalizował wszystkie materiały dowodowe zgromadzone przez uprawnionego i na podstawie tego materiału wydał decyzję. Fakt, iż analiza zebranego materiału dowodowego nie przyniosła oczekiwanym przez skarżącego rezultatów, nie może być powodem kwestionowania rzetelnych ustaleń oraz zasadności zajętego przez Urząd Patentowy RP stanowiska w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, Urząd Patentowy zasadnie uznał, iż skarżąca polemizuje w istocie w skardze z ustaleniami dokonanymi przez Urząd Patentowy, przedstawiając własne, odmienne od Urzędu stanowisko, które nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. W związku z powyższym za nieuzasadnione uznano zarzuty naruszenia przez Urząd przepisów prawa procesowego. W przedmiotowej sprawie Urząd wnikliwie zbadał materiał dowodowy zgromadzony w aktach, a dodatkowo w decyzji zawarł informację dlaczego niektóre wnioski dowodowe zostały oddalone. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła: na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 133 § 1 oraz 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie decyzji Urzędu Patentowego za prawidłową i tym samym stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy graficzny o numerze [...] w części – w zakresie wskazanych towarów i usług: metalowych materiałów budowlanych, drzwi i futryn metalowych, drobnicy metalowej, nakrętek metalowych, nitów metalowych, wkrętów, kłódek, klamek metalowych, kluczy, zasuw, zawiasów, osprzętu metalowego i okuć do mebli, drzwi i okien, ramek metalowych (klasa 6); materiałów budowlanych niemetalowych, elementów budowlanych i półfabrykatów zawierających gips, bele, desek, boazerii drewnianej i niemetalowej, drewna budowlanego, drewna fornirowanego obrobionego, drewna po częściowej obróbce, drzwi i drzwi składanych niemetalowych, listew drewnianych, lufcików, okien, ram niemetalowych, sklejek, tworzyw sztucznych w postaci płyt, form, kształtowników, drobnicy, kołków, gałek, uchwytów, kółek, szkła budowlanego (klasa 19); usług budowlanych i remontowo-budowlanych, malowania, tapetowania, układania glazury i terakoty, murarstwa, wykonywania elewacji, usług stolarskich – napraw, konserwacji, usług konserwacji budowli, usług w zakresie budowlanych prac wykończeniowych (klasa 37); 2) art. 133 § 1 oraz 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na pominięciu przedstawionego w niniejszej sprawie materiału dowodowego potwierdzającego fakt rzeczywistego używania znaku towarowego graficznego [...]; 3) art. 133 § 1 oraz 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. – poprzez pominięcie okoliczności, że w toku postępowania Wnioskodawca nie kwestionował jego rzeczywistego używania; 4) art. 133 § 1 oraz 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 77 k.p.a. – poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące zebranie oraz przeanalizowanie całego materiału dowodowego, które doprowadziło do uznania, że Skarżący ograniczył swobodę prowadzenia działalności gospodarczej wynikającą z art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807) oraz art. 20 Konstytucji RP; na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) błędną wykładnię art. 169 p.w.p. polegającą na uznaniu, że sporne prawo ochronne było niewykorzystywane w sposób rzeczywisty dla wskazanych towarów lub usług; 2) błędną wykładnię 169 p.w.p. polegającą na uznaniu interesu prawnego spółki O. w złożonym wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 133 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. stwierdzić należy, iż Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, a więc na podstawie akt sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. Zauważyć przy tym należy, iż zgodnie z art. 169 ust. 6 p.w.p. obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego. W toku postępowania przed Urzędem Patentowym upoważniony do spornego znaku przestawił wyłącznie materiały reklamowe w zakresie towarów i usług wskazanych przez wnioskodawcę. Materiały te nie mogły być uznane za rzeczywiste używanie spornego znaku, gdyż zgodnie z art. 169 ust. 5 p.w.p. nie uważa się za używanie znaku w sposób rzeczywisty używania znaku w reklamie towaru, który nie jest dostępny na rynku krajowym ani nie jest w kraju wytwarzany na potrzeby eksportu. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi kasacyjnej, iż w świetle art. 154 pkt 3 p.w.p. używanie znaku polega również na posługiwaniu się nim w celu reklamy, stwierdzić należy, że pojęcia używania znaku w rozumieniu art. 169 p.w.p. nie można utożsamiać z takim samym pojęciem użytym w art. 154 dla określenia treści prawa wyłącznego używania znaku towarowego. W tym przypadku chodzi bowiem o treść wymogu używania znaku przez uprawnionego, a nie braku używania znaku w sposób rzeczywisty związanego z wygaśnięciem prawa ochronnego na znak towarowy. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, uprawniony do spornego znaku nie przedstawił żadnego konkretnego dowodu pozwalającego na przyjęcie, iż znak był używany poprzez nakładanie go na sporne towary. Jeżeli zaś chodzi o pominięcie przez Urząd Patentowy dowodu z zeznań świadków, to stwierdzić należy, iż Urząd ten na podstawie art. 242 ust. 1 p.w.p. zakreślił stronie stosowny termin dla dokonania określonych czynności, a strona w tym terminie nie skorzystała z możliwości zgłaszania dowodu z zeznań świadków. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.w.p. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące zebranie oraz przeanalizowanie całego materiału dowodowego. Otóż przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. zawiera regulację, w ramach której ustawodawca określa jakie elementy ma zawierać uzasadnienie wyroku. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a tylko wtedy, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że nie zawiera wszystkich koniecznych elementów bądź dotknięte jest tak oczywistymi brakami, że uniemożliwia to przeprowadzenie kontroli kasacyjnej. Dla skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a należało zatem wykazać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku z uwagi na jego konstrukcję, braki w zakresie wymogów ustawowych nie pozwala na ocenę zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. Wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy przewidziane art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji przedstawił podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Autor skargi kasacyjnej nie zarzuca, aby uzasadnienie wyroku zaskarżonego zawierało tak istotne braki, które uniemożliwiłyby zarówno kontrolę kasacyjną, jak też sformułowanie zarzutów. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a nie może sprowadzać się do polemiki z przedstawionym w uzasadnieniu stanowiskiem Sądu I instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 169 p.w.p. określony jako naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię. Kasator pomija przy tym, iż art. 169 p.w.p. składa się z 12 jednostek redakcyjnych, a rzeczą NSA nie jest "domyślanie się" o jaką jednostkę redakcyjną tego przepisu chodzi, gdyż jest związany podstawami wskazanymi przez kasatora, o czym już była mowa na wstępie niniejszych rozważań. Poza tym, jeżeli kasator zarzuca błędną wykładnię danego przepisu, to powinien wskazać, a tego nie uczynił, na czym polegała błędna wykładnia przepisu przez Sąd I instancji i jaka powinna być wykładnia prawidłowa. Trudno jest zresztą mówić o błędnej wykładni przepisu prawa materialnego w postaci podanej przez kasatora, a mianowicie "uznaniu, że sporne prawo było niewykorzystane w sposób rzeczywisty dla wskazanych towarów lub usług". Kwestia rzeczywistego używania znaku jest bowiem kwestią stanu faktycznego, a nie prawa. W szczególności w ustawie p.w.p. nie ma definicji "nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty". O używaniu bądź też nie używaniu znaku decydują zatem ustalenia faktyczne, które kasator mógł ewentualnie podważać w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.w.p. Z zarzutu kasatora dotyczącego "błędnej wykładni art. 169 p.w.p. polegającego na uznaniu interesu prawnego "O.", wynika, że stronie chodzi raczej o błędne zastosowanie tego przepisu, ponieważ podnosi, że Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął istnienie interesu prawnego wnioskodawcy w zakresie "zapraw klejowych, systemów dociepleń budynków, gipsów itp. niemetalowych materiałów budowlanych", podczas gdy wnioskodawca jest jedynie producentem okien i części do okien. Rzecz jednak w tym, że wnioskodawca jest nie tylko producentem okien, lecz zajmuje się również branżą budowlaną i dlatego interes prawny wnioskodawcy wyrażał się tym, iż sporny znak towarowy ograniczał w znacznym stopniu swobodę prowadzenia przez niego działalności gospodarczej wynikającej z art. 6 ust. 1 i art. 17 ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.