I OZ 241/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wójta Gminy G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 964/12 przywracające termin do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. K. na uchwałę Rady Gminy G. z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie zamiaru utworzenia Zespołu Szkół w G. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 964/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę R. K. na uchwałę Rady Gminy G. z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] w sprawie zamiaru utworzenia Zespołu Szkół w G. z powodu wniesienia jej po terminie. W dniu 13 grudnia 2012 r. (data stempla pocztowego) profesjonalny pełnomocnik R. K. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując, że skarżący nie dochował terminu do wniesienia skargi ze względu na błędną informację Przewodniczącego Rady Gminy o przedłużeniu terminu do rozpatrzenia jego wezwania do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 35 § 3 K.p.a., podczas gdy przepisy te nie mają zastosowania do obliczania terminu do wniesienia skargi. Tym samym zdaniem pełnomocnika skarżącego, nie ponosi on winy w przekroczeniu terminu do wniesienia skargi. W piśmie z dnia 21 grudnia 2012 r. Rada Gminy G. wniosła o nieuwzględnienie wniosku podnosząc, że skarżący był reprezentowany przez radcę prawnego i dlatego informacja o przedłużeniu terminu do rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie mogła wprowadzić go w błąd, powinien on bowiem wiedzieć w jakim terminie wnosi się skargę do sądu administracyjnego. W związku z tym uznano, że to strona ponosi winę za niedochowanie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 964/12, przywrócił termin do wniesienia skargi uznając, że przede wszystkim został zachowany 7 – dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 157, poz. 1270 ze zm.), gdyż przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 6 grudnia 2012 r., kiedy to doręczono pełnomocnikowi skarżącego odpis postanowienia z dnia 9 listopada 2012 r. o odrzuceniu skargi. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w dniu 13 grudnia 2012 r. (data stempla pocztowego). Zdaniem Sądu został też spełniony wymóg określony art. 87 § 2 powołanej ustawy, a mianowicie uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Uznano, że skarżący został błędnie pouczony przez Przewodniczącego Rady Gminy G. o tym, iż jego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostanie rozpatrzone w terminie dwóch miesięcy. Sąd pierwszej instancji uznał zatem, że swoim działaniem Rada Gminy G. uniemożliwiła skarżącemu skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego, zaś niedopuszczalne jest, by strona ponosiła negatywne konsekwencje błędnego postępowania organów administracyjnych. Odnośnie argumentu Rady Gminy G., że skarżący korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, Sąd zauważył, że na etapie wnoszenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa skarżący nie korzystał z pomocy radcy prawnego. Dopiero na etapie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego skarżący był reprezentowany przez radcę prawnego. Na to postanowienie zażalenie złożył Wójt Gminy G. wnosząc o jego uchylenie i oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazano, że Sąd niewłaściwie ocenił zaistnienie przesłanki określonej w art. 87 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Wójta w niniejszej sprawie nie jest bowiem tak, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 6 grudnia 2012 r., kiedy to doręczono pełnomocnikowi skarżącego odpis postanowienia z dnia 9 listopada 2012 r. o odrzuceniu skargi. Zdaniem organu już w chwili wniesienia skargi, to jest w dniu 8 czerwca 2012 r. skarżący wiedział, że wnosi skargę po upływie ustawowego terminu, zatem już wówczas winien złożyć wniosek o przywrócenie terminu, a nie dopiero w dniu 13 grudnia 2012 r. Podniesiono, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło w dniu 20 marca 2012 r. i od tego momentu należy liczyć ustawowy termin do wniesienia skargo określony w art. 53 § 2 powołanej ustawy , to jest 60 dni. Niezależnie od powyższego nie zgodzono się ze stanowiskiem Sądu, że Rada Gminy uniemożliwiła skarżącemu skuteczne wniesienie skargi. Podniesiono, że organ pismem z dnia 16 kwietnia 2012 r. poinformował skarżącego, że Rada ustosunkuje się do jego wezwania w terminie dwóch miesięcy licząc od daty wpłynięcia wezwania do organu. Wobec tego organ uznał, że skarżący wiedząc, iż w terminie 60 dni nie otrzyma odpowiedzi, powinien wnieść skargę do sądu. Ten natomiast uczynił to dopiero w dniu 8 czerwca 2012 r. Wobec tego organ uznał, że w piśmie z dnia 18 maja 2012 r. informującym skarżącego, że Rada Gminy nie zajęła stanowiska w sprawie, nie wprowadzono go w błąd. W odpowiedzi na zażalenie R. K. wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Raz jeszcze podniesiono, że niedopuszczalne jest działanie organu, który najpierw kieruje błędną informację do strony, a następnie wywodzi z tego skutki prawne dla niej niekorzystne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: wskazać należy, że stosownie do treści art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl zaś postanowień art. 87 § 1 i § 2 tej ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym, wnoszący o przywrócenie terminu, jest obowiązany uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W związku z powyższym stwierdzić należy, że przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od dwóch przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od uprawdopodobnienia przez wnoszącego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie zachowany został 7 – dniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazać należy, że na etapie wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa skarżący działał osobiście, bez udziału profesjonalnego pełnomocnika. Jak bowiem z akt sprawy wynika, pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego radcy prawnemu A. N. datowane jest na dzień 1 czerwca 2012 r. Natomiast pisma Rady Gminy G. zarówno z dnia 16 kwietnia 2012 r. informujące, że do wezwania do usunięcia naruszenia prawa ustosunkuje się w dwumiesięcznym terminie, jak i z dnia 18 maja 2012 r. informujące, że nie zajęto stanowiska w sprawie, kierowane były bezpośrednio na adres skarżącego, który na tym etapie nie miał jeszcze ustanowionego pełnomocnika i działał sam. Podkreślić w tym miejscu należy, że organ nie może przerzucać odpowiedzialności za zaistniałą sytuację na skarżącego podczas, gdy w piśmie z dnia 16 kwietnia 2012 r. sam błędnie poinformował skarżącego o terminie rozpatrzenia jego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zaś w piśmie z dnia 18 maja 2012 r. Rada Gminy G. poinformowała skarżącego, że nie zajęto stanowiska w sprawie. Wobec tego – za Sądem pierwszej instancji – przyjąć należy, że działanie organu w niniejszej sprawie mogło wprowadzić skarżącego w błąd. Skarżący po otrzymaniu pisma organu z dnia 18 maja 2012 r. (w dniu 21 maja 2012 r.), w dniu 1 czerwca 2012 r. udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu, który w dniu 6 czerwca 2012 r. wniósł skargę do sądu, nie mając świadomości, że działa po terminie. Nie można się bowiem zgodzić z organem, że w zaistniałej sytuacji wraz ze skargą pełnomocnik skarżącego powinien złożyć także wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wobec powyższego uznać należy za zasadne stanowisko Sądu pierwszej instancji, że o uchybieniu terminu do złożenia skargi w niniejszej sprawie strona dowiedziała się z postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 9 listopada 2012 r. doręczonego pełnomocnikowi skarżącego w dniu 6 grudnia 2012 r. Zatem złożony w dniu 13 grudnia 2012 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi został wniesiony w terminie. Co do wykazania przesłanki braku winy w uchybieniu terminu zaznaczyć należy, iż kryterium to, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można więc mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. W związku z tym stwierdzić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu. Wskazać w tym miejscu należy, że strona reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle, że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, w konsekwencji ponosi również odpowiedzialność związaną z wyborem pełnomocnika oraz skutki jego działań i zaniechań. Zatem na tymże pełnomocniku spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy, by zapewnić jak najskuteczniejszą ochronę interesów reprezentowanej przez siebie osoby. Jednakże podwyższony miernik staranności przy ocenie dokonywania czynności procesowych przez adwokata, czy radcę prawnego nie obejmuje sytuacji, gdy profesjonalny pełnomocnik dokonując czynności zastosował się do błędnego pouczenia organu. Oznacza to, że błędne pouczenie co do sposobu zaskarżenia danego aktu należy uznać za okoliczność wyłączającą winę, także w sytuacji gdy strona była reprezentowana przez adwokata, czy radcę prawnego, z czym mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Przepis art. 112 k.p.a. stanowiący między innymi, że stronie nie może szkodzić błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie odnosi się bowiem wyłącznie do sytuacji, w której strona działa w sprawie osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie przyjąć należy, że pisma Rady Gminy G. z dnia 16 kwietnia 2012 r. i 18 maja 2012 r. w istocie stanowią błędne pouczenie skarżącego co do terminu rozparzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący na etapie postępowania administracyjnego występował w sprawie sam, zaś złożenie skargi do sądu powierzył radcy prawnemu, który zastosował się do wytycznych organu i zgodnie z wymogami należytej staranności złożył skargę do sądu administracyjnego. Wobec tego uznać należy, że profesjonalny pełnomocnik działający w niniejszej sprawie dochował należytej staranności przy wniesieniu środka odwoławczego. Z powyższych względów uznać należy, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki, określone w art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie orzeczono o kosztach postępowania, gdyż nie ma podstaw prawnych do zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji