V SA/Wa 1574/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2012 r. sprawy ze skargi K. C. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych, - oddala skargę - Przedmiotem skargi K. C. (zwanego dalej: skarżącym) jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarte w piśmie z [...] marca 2012 r. nr [...] odmawiające przyznania pomocy w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych". Przedmiotowa odmowa została udzielona w następującym stanie faktycznym: Skarżący 1 września 2011 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych". W związku ze stwierdzeniem, że wniosek zawierał braki w postaci m.in.: opinii wojewody dotyczące zakresu i wysokości szkód w uprawach rolnych i zwierzętach gospodarskich oszacowanych przez Komisję powołana przez wojewodę oraz opinii wojewody dotyczącą zakresu i wysokości szkód w środkach trwałych oszacowanych przez Komisję powołaną przez wojewodę, organ pismem z 28 października 2011 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku. Skarżący pismem z 22 listopada 2011 r. uzupełnił żądane braki m.in. nadesłał opinię Wojewody [...] z [...] października 2010 r. nr [...]. Organ ponownie stwierdził, że wniosek zawiera braki m.in. w postaci opinii wojewody dotyczącej zakresu i wysokości szkód w uprawach rolnych i zwierzętach gospodarskich oszacowanych przez Komisję powołana przez wojewodę, dlatego pismem z 19 grudnia 2012 r. wezwał skarżącego do nadesłania tejże opinii. Skarżący 10 stycznia 2012 r. przedłożył m.in. ponownie opinię Wojewody [...] z [...] października 2010 r. nr [...] oraz protokół nr [...] z [...] czerwca 2011 r. z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi (susza i przymrozki wiosenne). Organ pismem z 21 lutego 2012 r. po raz trzeci wezwał skarżącego o nadesłanie opinii wojewody dotyczącej zakresu i wysokości szkód w uprawach rolnych i zwierzętach gospodarskich oszacowanych przez Komisję powołana przez wojewodę. Jednocześnie w piśmie tym poinformował, że dostarczona przez skarżącego opinia dotyczy strat w środkach trwałych, a procent (40%) strat wskazany w opinii dotyczy tylko uszkodzonych środków trwałych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący w piśmie z 14 marca 2012 r. poinformował, że procent strat w uprawie orzecha włoskiego jest określony w protokole komisji powołanej przez wojewodę na poziomie 40% oraz komisja oszacowała wartość odtworzeniową środków trwałych w PLN. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem, które traktuje orzecha włoskiego jako tylko i wyłącznie środek trwały. Zdaniem skarżącego plantację orzecha włoskiego należy traktować jako uprawę. Wspomnianym na wstępie pismem z [...] marca 2012 r. organ – powołując się na § 4 ust. 1 pkt 1 a i b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 169, poz. 1141 ze zm.; dalej: rozporządzenie z dnia 13 września 2010 r.) – odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 a i b rozporządzeniem z dnia 13 września 2010 r. – pomoc przyznaje się osobie fizycznej lub osobie prawnej, lub spółce osobowej, która spełnia warunki określone w § 2 i której został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jeżeli: 1. wysokość szkód określonych w § 2 pkt 1 spowodowanych w gospodarstwie, oszacowanych przez komisję, o której mowa w art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), wynosi: a. średnio powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiła szkoda, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiła szkoda, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej produkcji w gospodarstwie rolnym - w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich w rozumieniu ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 133, poz. 921 ze zm.), oraz b. nie mniej niż 10.000 zł – w budynkach, budowlach, maszynach lub urządzeniach służących do produkcji rolnej, sadach lub plantacjach wieloletnich lub stadach podstawowych zwierząt gospodarskich. Następnie organ wskazał, że skarżący był trzykrotnie wzywany o uzupełnienie wniosku oraz dostarczenie odpowiednich poprawnych dokumentów. Skarżący składał uzupełnienia, w których brak było wymaganej rozporządzeniem opinii wojewody dotyczącej zakresu i wysokości strat w uprawach rolnych i zwierzętach gospodarskich ujętych w § 4 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia z dnia 13 września 2011 r. Dostarczona przez skarżącego opinia wojewody dotyczy wyłącznie strat w środkach trwałych a podana wartość procentowa (40%) dotyczy utraconych nasadzeń z powierzchni 48 ha orzecha włoskiego czyli środków trwałych. Wobec powyższego organ odmawiał skarżącemu przyznania pomocy finansowej. Skarżący pismem z 5 kwietnia 2012 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie tym zarzucił: 1. Obrazę § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r. w związku z art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że okoliczności uzasadniające ubieganie się o pomoc finansową a dotyczące zakresu i wysokości strat w uprawach rolnych wymagana jest opinia wojewody w sytuacji kiedy przywołane przepisy odnoszą się do konieczności uzyskania protokołu komisji powołanej przez właściwego wojewodę a nie samej opinii, o której przywołane przepisy te milczą. 2. Obrazę § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że uprawa orzecha włoskiego nie jest uprawą rolną. 3. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę przeczenia poprzez przyjęcie, że wykazana w przedłożonych protokołach komisji powołanej przez wojewodę z [...] czerwca 2011 r. utrata uprawy orzecha włoskiego w związku z suszą i przymrozkami nie przekracza 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiła szkoda, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiła szkoda, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej produkcji w gospodarstwie rolnym - w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich oraz 10.000 zł - w budynkach, budowlach, maszynach lub urządzeniach służących do produkcji rolnej, sadach lub plantacjach wieloletnich, lub stadach podstawowych zwierząt gospodarskich, w sytuacji kiedy w protokole przywołane przesłanki są jednoznacznie wykazane. Zdaniem skarżącego rozporządzenie z dnia 13 września 2010 r., ani żaden inny akt prawa nie wymaga przedłożenia wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej "opinii wojewody dotyczącej zakresu i wysokości strat w uprawach rolnych i zwierzętach gospodarskich ujętych w par. 4 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia". Twierdzenie to jest gołosłowne, gdyż wymagany jest zamiast opinii protokół komisji powołanej przez właściwego wojewodę, zgodnie z art. 4 ust. 7 ustawy o ARiMR, który został przedłożony. Z protokołu wynika, że w związku z utratą uprawy orzecha włoskiego skarżący poniósł szkodę o wartości 40% średniorocznej produkcji rolnej. Tym samym spełnione zostały przesłanki wymagane przepisem § 4 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r. Niezrozumiałym dla skarżącego było przyjęcie przez organ, że uprawa orzecha włoskiego nie jest uprawą w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 1 a rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r. Skarżący zwrócił uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2005 r. (sygn. II CK 361/04) i uchwałę z 27 listopada 2007 r. (sygn. III CZP 67/07), z których jednoznacznie wynika rozumienie pojęcia "uprawa". Rozumienie to odpowiada oczekiwanemu przez skarżącego pojęciu uprawy orzecha włoskiego, które mieści się w kategorii uprawy opisanej w § 4 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r. Na odmowę przyznania pomocy skarżący 4 czerwca 2012 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego pisma z [...] marca 2012 r. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację zawartą w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę z 28 czerwca 2012 r. pełnomocnik Prezesa ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Pismem procesowym z 25 lipca 2012 r. pełnomocnik Prezesa ARiMR przedłożył m.in. pismo organu z [...] li[ca 2012 r. uzasadniające negatywny wynik rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...]lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie organu odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. W powyższym kontekście stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego w trybie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427 ze zm.; zwana dalej: ustawą o wspieraniu) – w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy – stanowi § 4 ust. 1 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r. Zgodnie z jego treścią – pomoc przyznaje się osobie fizycznej lub osobie prawnej, lub spółce osobowej, która spełnia warunki określone w § 2 i której został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jeżeli: 1) wysokość szkód określonych w § 2 pkt 1, spowodowanych w gospodarstwie, oszacowanych przez komisję, o której mowa w art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (...), wynosi: a) średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiła szkoda, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiła szkoda, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej produkcji w gospodarstwie rolnym - w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich w rozumieniu ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (...), lub rybach oraz b) nie mniej niż 10.000 zł - w budynkach, budowlach, maszynach lub urządzeniach służących do produkcji rolnej, sadach lub plantacjach wieloletnich, lub stadach podstawowych zwierząt gospodarskich; Sąd wskazuje, iż powyższy przepis § 4 ust. 1 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r. do przyznania przedmiotowej pomocy finansowej wymaga zatem łącznego spełnienia dwóch przesłanek tj.: wystąpienia i udokumentowania odpowiednio wysokich strat (powyżej 30%) w majątku produkcyjnym czyli w uprawach rolnych i zwierzętach gospodarskich oraz drugiej odpowiednio wysokiej szkody (nie mniej niż 10.000 zł) w środkach trwałych. Zatem ustawodawca skierował przedmiotową pomoc do producentów rolnych, którzy ponieśli podwójne szkody zarówno produkcyjne w uprawach, jak i w środkach trwałych. W związku z powyższym wnioskujący o przyznanie przedmiotowej pomocy powinien we wniosku wykazać szkody w obu obszarach: produkcyjne w uprawach rolnych i środkach trwałych, co wynika – z wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu – § 13 ust. 2 rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r., do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się wymagane dokumenty, o których mowa w ust. 4. Formularz wniosku o przyznanie pomocy zawiera wykaz dokumentów, które dołącza się do wniosku, wzory oświadczeń oraz formularze, na których sporządza się dokumenty dołączane do wniosku (ust. 4). We wniosku o przyznanie pomocy w Sekcji VII Informacja o załącznikach w części II Załączniki dotyczące prowadzonej działalności oraz operacji, znajduje się: - w pkt 8: Protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód; - w pkt 9: Opinia wojewody dotycząca zakresu i wysokości szkód w uprawach rolnych i zwierzętach gospodarskich oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę; - w pkt 10: Opinia wojewody dotycząca zakresu i wysokości szkód w środkach trwałych oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę Podkreślić przy tym należy, iż skarżący składając wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania 126 "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych", świadomy był zasad przyznawania przedmiotowej pomocy, w których to zasadach i przesłankach bardzo istotne było załączenie powyższych dokumentów, a dowodem tej świadomości jest złożony przez skarżącego podpis pod oświadczeniem zamieszczonym na stronie 14 wniosku o przyznanie pomocy finansowej - sekcja VII "Oświadczenia wnioskodawcy", że znane są mu zasady przyznawania pomocy określone w przepisach rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r. oraz wymagania uszczegółowione w "Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy" (k. 29 akt adm.). Tak więc skarżący – tak jak każdy inny potencjalny beneficjent – składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej zgodził się na te zasady i wymagania, bez względu na to, czy wynikają one bezpośrednio z przepisów powszechnie obowiązujących (rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r.), czy wyłącznie z "Formularza wniosku o przyznanie pomocy" i "Instrukcji wypełnienia wniosku o przyznanie pomocy". "Instrukcja wypełnia wniosku o przyznanie pomocy" w pkt 14.1 (podobnie jak Formularz w wniosku) wyraźnie wskazywała, że "Należy mieć na uwadze, iż konieczne będzie na etapie postępowania w sprawie przyznania pomocy przedłożenie dwóch opinii wojewody (obligatoryjne załączniki do wniosku), które będą określać wysokość szkody oszacowanej przez komisję (...)". Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organ zasadnie wzywał skarżącego do nadesłania "Opinii wojewody dotycząca zakresu i wysokości szkód w uprawach rolnych i zwierzętach gospodarskich oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę", która to opinia nie została załączona przez skarżącego. Skarżący do wniosku o przyznanie pomocy załączył Protokół nr [...] z oszacowania wysokości szkód, z którego wynika, iż straty w gospodarstwie rolnym wystąpiły na powierzchni 19,20 ha, a wartość odtworzeniowa zniszczonych środków trwałych wynosi 15.360 zł, a dotyczą one utraconych nasadzeń orzecha włoskiego z 40% z ha. Straty te w uprawach wynoszą 40% średniej rocznej produkcji rolnika z ubiegłych 3 lat, co ustalono na podstawie kalkulacji własnej rolnika. Dodatkowo skarżący załączył opinię Wojewody [...] z [...] października 2010 r., która potwierdziła powyższe ustalenia Komisji. Powyższe dane – zdaniem Sądu – słusznie zostały ocenione przez organ jako wykazanie przez skarżącego strat w środkach trwałych, do jakich należy utrata nasadzeń orzecha włoskiego, który – jak wynika z oświadczenia samego skarżącego zawartego w Załączniku nr 1 do wniosku "Plan przywrócenia potencjału produkcji rolnej w gospodarstwie" – nigdy nie owocowały, ponieważ "wiosenne przymrozki i cykliczne powtarzające się susze nie stwarzają perspektyw na wejście w towarowe owocowanie orzecha". Zatem skarżący nie mógł ponieść szkód w produkcji rolnej w uprawie orzecha włoskiego skoro nie miał plonu z tych nasadzeń, ponieważ drzewa nie owocowały. Potwierdza to także to, że w trakcie postępowania skarżący nie dostarczył dokumentacji potwierdzającej zbycie produkcji. Tym samym wymóg do uzyskania przedmiotowej pomocy nie został przez skarżącego spełniony. Na marginesie podkreślić należy, że sama opinia Wojewody [...] z [...] października 2011 r. określająca w pkt 2 wysokość poniesionej szkody jako 40% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym okazała się niepoprawna i wprowadzała w błąd samego skarżącego, ponieważ w istocie odnosiła się do strat środków trwałych, co na etapie postępowania sądowego wykazał organ załączając do akt sprawy pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego z [...] lipca 2012 r. nr [...] (k. 34 akt sąd.), w którym wyjaśniono, że wysokość poniesionej szkody, o której mowa w pkt 2 opinii wojewody (40%), dotyczy samych nasadzeń traktowanych jako środki trwałe. Reasumując za niezasadne uznać należało zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r. , bowiem skarżący nie wypełnił warunku dotyczącego udokumentowania strat w produkcji rolnej. Jednocześnie Sąd za nie mające znaczenie dla przedmiotowej sprawy uznał wskazywane przez skarżącego orzeczenia Sądu Najwyższego i rozumienia pojęcia "uprawa", ponieważ dotyczą one definicji tego pojęcia w ustawie Prawo łowiecki, które w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Z powyższych względów Sąd uznał, że organ miał podstawy do odmowy przyznania skarżącemu pomocy w ramach wnioskowanego działania i na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.