III SA/Wr 342/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 października 2012 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) udzielił Spółce z o.o. "A w K. (dalej strona skarżąca) zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa d. Następnie decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]), na podstawie art. 138 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej we W. cofnął w całości przedmiotowe zezwolenie. Od powyższej decyzji strona skarżąca pismem z dnia [...] r. złożyła odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: a) szeregu przepisów prawa procesowego (w tym zasad ogólnych postępowania podatkowego), tj. art. 120, art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 188. art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej; art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej; b) szeregu przepisów prawa materialnego, w tym m.in.: art. 129 ust. 1 i 3 i art. 138 ust. 3 ustawy o grach hazardowych; art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; § 10 ust. 2 w zw. z § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych z dnia 03.06.2003 r. (Dz. U. Nr 102, poz. 946). Wobec powyższego wniosła o: uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości, ewentualnie o uchylę zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto w odwołaniu strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie wskazanych tam dowodów. Po rozpatrzeniu tego wniosku, Dyrektor Izby Celnej we W. postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]), odmówił ich przeprowadzenia. Powyższe odwołanie zostało rozpatrzone przez Dyrektora Izby Celnej we W. Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), umarzono postępowanie odwoławcze w sprawie cofnięcia - decyzją Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. - zezwolenia udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z treścią zezwolenia, z dniem [...] r. straciło ono ważność. W związku z tym od momentu wygaśnięcia zezwolenia przedmiot postępowania (tj. w/w zezwolenie) przestał istnieć, dlatego uzasadnione stało się umorzenie postępowanie odwoławcze - jako bezprzedmiotowego. Strona skarżąca zaskarżyła powyższa decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. W skardze zarzuciła jej: naruszenie art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 233 § 1 pkt 2) ppkt a) Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 ustawy z 19.11.2009 r. o grach hazardowych, wskutek wydania decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze w sytuacji, gdy w sprawie powinna zostać wydana decyzja uchylająca decyzję organu pierwszej instancji w całości i umarzająca postępowanie w sprawie. W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazanie sprawy dla organu do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie obowiązku zwrotu na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych W uzasadnieniu podniesiono, że w sprawie brak było podstaw do wydania, tak, jak miało miejsce - decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze (art. 233 § 1 pkt 3) o.p.), organ powinien wydać decyzję uchylającą decyzję organu pierwszej instancji w całości i umarzająca postępowanie w sprawie (art. 233 § 1 pkt 2) ppkt a) o.p.). Zaskarżone rozstrzygniecie powoduje, że decyzja organu I instancji pozostaje w obrocie, co jest nie do pogodzenia z interesem strony w niniejszej sprawie, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że równolegle jest prowadzony spór w przedmiocie wniosku strony o przedłużenie przedmiotowego zezwolenia. Nieuchylenie decyzji organu I instancji spowoduje, że żądanie o przedłużenie zezwolenia stanie się niezasadne, skoro zostało ono cofnięte wspomnianą decyzją. W odpowiedzi na skargę wskazano, że sprawa przedłużenia zezwolenia była przedmiotem odrębnego postępowania, jest ona podrzędna względem postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia. Dlatego istnienie sprawy przedłużenia zezwolenia - jako podrzędnej względem cofnięcia zezwolenia - pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Podniesiono, że w sprawie znaczenia nie mają argumenty co do wadliwości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia. Bowiem w sytuacji umorzenia postępowania drugoinstancyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość, nie rozstrzyga się sprawy merytorycznie. Wskazano w odpowiedzi, że nie do przyjęcia jest także stanowisko, zgodnie z którym, z powodu kolizji podrzędnej względem postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia - sprawy przedłużenia zezwolenia, organ odwoławczy miałby uchylić tę pierwszą decyzję (decyzję z dnia [...] r. w sprawie cofnięcia zezwolenia) w całości i umorzyć postępowanie w sprawie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2a Ordynacji podatkowej. Takie rozstrzygniecie oznaczałoby bowiem, że z przyczyn opisanych wyżej "technicznych zależności" organ winien uchylić prawidłową decyzję o nadrzędnym charakterze (bo jako nadrzędną należy określić kwestię istnienia zezwolenia w relacji do możliwości jego przedłużenia). Podkreślono w odpowiedzi, że przedmiotowe zezwolenia - na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (decyzja z dnia [...] r.) - udzielono stronie skarżącej na okres sześciu lat (do dnia [...] r.). Jego wygaśnięcie w tym dniu sprawiło, że po tym dniu przedmiot sprawy przestał istnieć. W tej sytuacji, postępowanie toczące się wskutek złożenia odwołania uznać należało za bezprzedmiotowe, a postępowanie umorzyć. Wyrokiem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę w sprawie o sygn. akt [...], której przedmiotem było postanowienie z dnia [...] r. (Nr [...]) Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. (Nr [...]) w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa dolnośląskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." – sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kluczowym jest rozstrzygnięcie, czy w sytuacji bezspornej - wygaśnięcia zezwolenia wobec upływu okresu na jaki go wydano w trakcie postępowania odwoławczego od decyzji cofającej to zezwolenia - zasadnym jest umorzenie postępowania odwoławczego. Z treści art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. - o.p.) wynika, że organ odwoławczy może wydać decyzję, w której umorzy postępowanie odwoławcze. Z kolei art. 208 § 1 o.p., będący podstawa rozstrzygnięcia stanowi: "Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania". W orzecznictwie utrwalony został pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Należy podkreślić, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to, m.in. brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W niniejszej sprawie okres ważności zezwolenia upłynął w toku postępowania odwoławczego. Wskazać należy, że decyzją z dnia [...] r. udzielono stronie skarżącej zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa dolnośląskiego na okres sześciu lat. W decyzji tej wskazano, że zezwolenie jest ważne do dnia [...] r. Odwołanie w sprawie zostało rozpoznane decyzją z dnia [...] r. Jest niewątpliwym, że decyzja wydana na określony czas i nie przedłużona przed upływem tego okresu wygasa z mocy prawa z chwilą upływu okresu, na który jest wydana. Sąd orzekający podziela stanowisko wyrażone o orzecznictwie sądowoadministarcyjnym oraz w doktrynie: "wygaśnięcie decyzji powoduje, że postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć, skoro nie ma przedmiotu zaskarżenia. Jednym ze skutków wygaśnięcia decyzji (...) jest niemożność rozpoznania odwołania od tej decyzji (...) wygaśnięcie decyzji powoduje oczywistą bezprzedmiotowość dalszego procesowania (decyzji nie ma w obrocie prawnym). Nawet gdyby założyć, że dalsze postępowanie doprowadzi do stwierdzenia uchybień, to i tak nie można już ich w tym postępowaniu skorygować. (...) Decyzja taka nie funkcjonuje już w obrocie prawnym i nie kształtuje praw i obowiązków strony. W tego rodzaju sytuacji możliwe byłoby jedynie zadeklarowanie, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem prawa. Tymczasem tego rodzaju rozstrzygnięcia nie przewidują przepisy art. 233 Ordynacji podatkowej (porównaj uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2011 r. I FPS 1/11, ONSAiWSA z 2012 r. nr 1 poz. 1 oraz R. Mastalski Ordynacja podatkowa – Komentarz 2010, Unimex, s.238), a także B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski: Ordynacja podatkowa. Komentarz. TNOiK 2007 t.I, s.301). Wobec powyższego, wygaśnięcie w rozpoznawanej sprawie przedmiotowego zezwolenia w dniu [...] r. sprawiło, że po tym dniu przedmiot sprawy - cofnięte zezwolenie - przestał istnieć. W tej sytuacji, po tym dniu postępowanie toczące się wskutek złożenia przez stronę skarżącą odwołania uznać należało za bezprzedmiotowe. Zasadnym było umorzenie postępowania toczącego się wskutek złożenia przez stronę skarżącą odwołania w sprawie cofnięcia zezwolenia - jako bezprzedmiotowego, w trybie art. 233 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Co się tyczy związków pomiędzy postępowaniem w rozpoznawanej sprawie a sprawą oznaczoną sygn. [...], w której przedmiotem skargi było postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia z dnia [...] r. na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, podzielić należy stanowisko organu odwoławczego o braku takiej zależności. Podkreślić należy, że pomiędzy tymi sprawami brak jest takiej zależności, która nakazywałaby – jak chce strona skarżąca – uchylenie zaskarżanej decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia przez organ odwoławczy, aby umożliwić rozpoznanie sprawy jego przedłużenia. Sąd dostrzega zarzuty przedstawione przez stronę skarżącą w niniejszej sprawie, jednakże z uwagi na przedmiot postępowania sądowego - umorzenie postępowania odwoławczego - ogranicza rozważania do oceny zasadności wydania tej decyzji. Zasadnie więc podniósł organ odwoławczy, że w sprawie znaczenia nie mają argumenty co do wadliwości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia. Zarzuty bowiem o takim charakterze (merytoryczne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia) nie mogą być uwzględnione w sytuacji wygaśnięcia z mocy prawa przedmiotowego zezwolenia a w konsekwencji umorzenia postępowania drugoinstancyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wobec braku przesłanek do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., ją oddalił.